Παιχνίδια του φακού και της μουσικής

Με την παραδοχή ότι η φωτογραφία ενώνει με τον τρόπο της, όπως η μουσική, μπροστά στα μάτια σου έχεις αμέσως τον Ρέι Τσαρλς από συναυλία του στο Λας Βέγκας, δίπλα σε πανηγυρτζήδες μουσικούς από το Πάπιγκο και πλανόδιους μουσικούς από το Κίεβο έως τη Νέα Υόρκη.

Το ταξίδι στον χώρο, στον χρόνο και στη μουσική γίνεται απρόσκοπτα με όχημα την έκθεση «Φωτογραφία και Μουσική», στην οποία το οπτικό ερέθισμα θέλει να τονίσει το – κοινό – μήνυμα των εκθεμάτων, πέραν του προφανούς: να υπογραμμίσει δηλαδή την αλληλεπίδραση των δύο τεχνών, της φωτογραφίας και της μουσικής, μέσα από την κίνηση των ανθρώπων ενώ παίζουν κάποιο μουσικό όργανο, χορεύουν ή ακούν. Και να αναδείξει την ικανότητα της φωτογραφίας να αποδώσει τους ήχους των μουσικών μέσω της εικόνας.

Μια γυναίκα που κρατάει ένα μεγάλο κοχύλι μπορεί να μοιάζει με συνηθισμένη εικόνα, ενδεχομένως εμπεριέχει όμως δεκάδες έννοιες και μηνύματα. Το συγκεκριμένο αυτοπορτρέτο της (διεθνούς) Μαρίας Αλεξέα με τίτλο «Ωδή στον Μποτιτσέλι», εμπνευσμένο από τον περίφημο πίνακα «Η γέννηση της Αφροδίτης» του σπουδαίου ιταλού αναγεννησιακού καλλιτέχνη του 15ου αιώνα, σωματοποιεί και καταδεικνύει  την αλληλεπίδραση των δύο τεχνών. Διότι η Αλεξέα, εκτός από φωτογράφος, είναι – μεταξύ άλλων – δεξιοτέχνης του βιολοντσέλου, έχει κάνει σπουδές χορού και κινηματογράφου.

Οι καλλιτέχνες, έργα των οποίων εκτίθενται στο Athens House of Photography της Κηφισιάς, έχουν απαθανατίσει την τέχνη της μουσικής σε συναυλίες, σε χορό, στον δρόμο, σε προσωπικές στιγμές στα παρασκήνια.

Ο Βιλί Ρονίς, για παράδειγμα, ένας από τους σημαντικότερους γάλλους φωτογράφους του 20ού αιώνα. Κλασικός βιολονίστας ο ίδιος, απαθανάτισε με τον φακό του μουσικούς του δρόμου στο Παρίσι του ’50 και του ’60.

Στα χνάρια του Ρονίς βάδισε, αλλά στη Θεσσαλονίκη, ο νεαρός Στέφανος Τσακίρης. Πίσω από τις κόρνες των αυτοκινήτων στην οδό Τσιμισκή, τα φρεναρίσματα στην Εγνατία και τις φωνές στην οδό Ερμού, ακούγεται καμιά φορά σε κάποια γωνία της Πλατείας Αριστοτέλους ένα ακορντεόν ή άλλοτε ένα κλαρίνο, ένα σαξόφωνο ή μια κιθάρα.

Στις πηγές ήχου και μελωδίας έστρεψε τον φακό του ο Τσακίρης. Και τα έργα του ευθυγραμμίζονται με εκείνα του κατ’ εξοχήν φορέα αποτύπωσης της ζωής στη γαλλική πρωτεύουσα. Απαθανάτισε πλανόδιους μουσικούς θέλοντας να υπογραμμίσει και εκείνος – όπως είχε κάνει κάποτε και ο Ρονίς – τον δύσκολο τρόπο βιοπορισμού καλλιτεχνών που θα μπορούσαν να είναι μέλη κάποιας μπάντας, αλλά οι συνθήκες ζωής τούς ανάγκασαν να πάρουν τους δρόμους.

Ο Φρεντερίκ Ρεγκλέν κατέγραψε με τον φακό του τον βασιλιά της σόουλ, τον Ρέι Τσαρλς, στις εμφανίσεις του στο Λας Βέγκας τη δεκαετία του ’90, με έμφαση στα δρώμενα πίσω από τη σκηνή, στιγμιότυπα που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο της έκθεσης.

Μουσικές στιγμές ανθρώπων από μια Ελλάδα που ήξεραν να γλεντούν αυθεντικά, έγιναν αιώνιες χάρη στα ασπρόμαυρα καρέ του σπουδαίου Κωνσταντίνου Μάνου (μέλος του διεθνούς φωτοειδησεογραφικού πρακτορείου Μάγκνουμ), φωτογραφίες του οποίου εκτίθενται στις μόνιμες συλλογές του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης.

Αλλά και εκείνες οι επίσης ανθρωποκεντρικές τού εξίσου σημαντικού Γιάννη Δήμου (μέλος και εκείνος του Μάγκνουμ) από πανηγύρια στο Πάπιγκο, οι οποίες μαζί με αυτές του αμερικανοτραφούς Μάνου διαμορφώνουν μια ενότητα.

Μέσα από το χαρτί ξεπηδούν συνήθως αναμνήσεις που σημάδεψαν τη ζωή μας. Βλέποντας για παράδειγμα την ασπρόμαυρη φωτογραφία του παγκοσμίου φήμης γερμανού φωτογράφου Χέρμπερτ Λιστ, με την ξύλινη ρεκλάμα ενός από τα πρώτα κλαμπ μουσικής της προπολεμικής Αθήνας (1937) να ακουμπά στην πρόσοψη καντίνας σε παραλία της Γλυφάδας, δεν αποκλείεται κάποιοι να ανακαλέσουν παιδικές μνήμες.

Σε δημόσιους χώρους της Νέας Υόρκης κινήθηκε η φωτογράφος – αρχιτέκτονας Ηρώ Παγώνα και κατέγραψε πώς ένας απρόσωπος χώρος, διεκπεραιωτικής διέλευσης, όπως αυτός ενός σταθμού του μετρό μπορεί να αποκτήσει ζωή και κίνηση και να μετατραπεί σε αυτοσχέδιο συναυλιακό χώρο χάρη στο σόου που δίνουν μουσικοί του δρόμου.

INFO
Εκθεση «Φωτογραφία και Μουσική» με έργα των Φρεντερίκ Ρεγκλέν, Χέρμπερτ Λιστ, Γιάννη Δήμου, Κωνσταντίνου Μάνου, Γιαν Σάουντεκ, Πέντι Σαμαλάτι, Γουίλιαμ Αμπράνοβιτς, Βιλί Ρονίς, Στέφανου Τσακίρη, Μαρίας Αλεξέα, Ηρούς Παγώνα στο Athens House of Photography. (Ζηρίνη 23, Κηφισιά, τηλ. 210-5228.696) έως τα μέσα Ιουνίου. Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 10.00-15.00 και Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 10.00-15.00 και 17.30-20.00.