Τι δείχνουν τα ασανσέρ της κάλπης

Οσοι διαθέτουν εμπειρία εκλογών, συνηθίζουν να λένε ότι δεν έχουν τόσο μεγάλη σημασία οι αριθμοί των δημοσκοπήσεων, αλλά η τάση που εμφανίζει κάθε κόμμα. Και για να εικονογραφήσουν αυτό που λένε, επικαλούνται συνήθως τα ασανσέρ ενός ουρανοξύστη. Εχει σημασία η παρατήρηση ποιο ανεβαίνει, ποιο κατεβαίνει και ποιο μένει στάσιμο. Σημασία έχει επίσης αν κάποιος από τους επιβάτες πατάει το κουμπί κινδύνου και εμφανίζεται διατεθειμένος να σταματήσει τον ανελκυστήρα και να κατέβει. Είναι η περίπτωση του Βαγγέλη Βενιζέλου που λέει ότι, αν το σκορ της Ελιάς δεν είναι καλό, θα βγάλει το ΠαΣοΚ από την κυβέρνηση.

Αντίθετες πορείες

Είκοσι ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές και μόλις δεκατρείς ημέρες πριν στηθούν οι κάλπες για τον πρώτο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, η παρατήρηση των ασανσέρ των κομμάτων λέει πολλά. Ας πούμε, το γαλάζιο ασανσέρ της ΝΔ ανεβαίνει και, σύμφωνα με ορισμένες μετρήσεις, είναι πλέον στα ίσα με τον ΣΥΡΙΖΑ που εμφανίζει στασιμότητα.

Ειπωμένο διαφορετικά, είναι ο ΣΥΡΙΖΑ που πέφτει και έχει φθάσει κάπου στον εικοστό όροφο, εκεί όπου βρίσκεται η ΝΔ. Ούτως ή άλλως, όμως, η εταιρεία Metron που δίνει 20,7% στη ΝΔ και 20% στον ΣΥΡΙΖΑ είναι έγκυρη, ενώ ο Στράτος Φαναράς έχει μακρά προϊστορία ακριβών μετρήσεων.

Τι συμβαίνει; Οι ερμηνείες ποικίλλουν ανάλογα με το πώς αντιλαμβάνεται κανείς το είδος της κίνησης των ασανσέρ. Αυτοί που λένε ότι η ΝΔ ανεβαίνει, επικαλούνται τη συσσώρευση επιτυχιών στην οικονομία. Είναι για τα πλέι οφ – Απρίλιο και Μάιο δεν είναι στο ΝΒΑ; – που οι φιλόδοξες ομάδες κρατούν τα καλύτερα παιχνίδια τους και πράγματι ο Γιάννης Στουρνάρας έχει, ως υπουργός Οικονομικών, σερί καλών αποτελεσμάτων. Πρωτογενές πλεόνασμα, έξοδος στις αγορές και ξεκίνημα συζητήσεων για το χρέος – σήμερα είναι, άλλωστε, το κρίσιμο Eurogroup (βλέπε ρεπορτάζ στη σελίδα 12).

Η στροφή της οικονομίας

Πολύ καλά πάει και ο τραπεζικός τομέας, καθώς η αύξηση κεφαλαίου της Eurobank τράβηξε χρήμα υψηλής ποιότητας – από τη γιγαντιαία αμερικανική Capital ώς το μυθικό fund της Νορβηγίας. Αυτό, ενώ επιτυχημένες είναι οι «έξοδοι» στις αγορές της Alpha και της Πειραιώς, και ετοιμάζεται η Εθνική. Είναι όμως η τοποθέτηση του Τζον Πόλσον στην ΕΥΔΑΠ που συμβολίζει το απίθανο αναποδογύρισμα των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας. Αυτοί που έπαιζαν προ διετίας την Ελλάδα ως χώρα που πήγαινε στη δραχμή, τώρα επενδύουν στο μέλλον της. Η αναστροφή εικόνας της χώρας δεν είναι άσχετη με το αίσθημα σταθερής ηγεσίας που έχει δώσει η πρωθυπουργία του Αντώνη Σαμαρά. Ούτε είναι τυχαία η συνέντευξη στο Bloomberg που δόθηκε τη Μεγάλη Εβδομάδα και βγήκε στον αέρα μετά το Πάσχα. Παράγων της αγοράς μιλάει για εισροή της τάξεως των 9 δισ. στην Ελλάδα το τελευταίο διάστημα. Το χρήμα μιλάει και χωρίς αυτό η επίσκεψη της Ανγκελα Μέρκελ στην Αθήνα δεν θα είχε την ίδια αξία.

Γκόου μπακ!

Είναι κόντρα στη γερμανίδα καγκελάριο και σε ελαφρώς άναρθρα αγγλικά που κάνει καμπάνια ο Αλέξης Τσίπρας. Πρόκειται για ένα μόνο σύμπτωμα των πολλών παθολογιών μιας καμπάνιας που αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι είναι άστοχη, άσφαιρη και κακή. Επειτα από ατελείωτες εβδομάδες προβλημάτων με τις αυτοδιοικητικές υποψηφιότητες, αλλά και την ευρωλίστα, ο ΣΥΡΙΖΑ δίνει αμφίσημα μηνύματα για το ευρώ και τη δραχμή, την τρόικα και το δημοψήφισμα. Πρόκειται μάλλον για άκαιρες τοποθετήσεις που φαίνεται ότι δεν συγκινούν. Στο μεταξύ, το τουρλουμπούκι μεταξύ Κουμουνδούρου, προεδρικών και Αριστερής Πλατφόρμας δεν δημιουργεί την εντύπωση ότι ο Τσίπρας είναι αρχηγός που μπορεί να περάσει την άποψή του.

Η επιβολή είναι κρίσιμο στοιχείο όμως της ηγεσίας – ακόμη κι αν χρειάζεται διαγραφές όπως αυτές που έκανε, ας πούμε, ο Κώστας Καραμανλής το 1998. Ολα αυτά δεν είναι άσχετα με το ότι ο Τσίπρας έχει το ήμισυ του ποσοστού του Σαμαρά στην καταλληλότητα για πρωθυπουργία – έστω κι αν είθισται να υστερεί όποιος δεν έχει την εξουσία. Στο μεταξύ, μια «κομμουνιστίλα» που βγάζουν οι συριζαίοι σε αυτοδιοικητικές και ευρωεκλογές φαίνεται ότι απωθεί τα νεότερα ακροατήρια. Με αποτέλεσμα διαρροές προς Το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη, την ίδια ώρα που ο Τσίπρας προσπαθεί να κρατήσει εσωκομματικές ισορροπίες και να περιχαρακώσει τα μετόπισθεν απέναντι στο ΚΚΕ.

Ελεύθερη πτώση

Αν τα ασανσέρ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ έχουν συναντηθεί στον εικοστό όροφο, το ασανσέρ της Κεντροαριστεράς που έχει επιβάτες τον Βαγγέλη Βενιζέλο και τον Φώτη Κουβέλη βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Τον Μάιο – Ιούνιο του 2012, το ΠαΣοΚ και η ΔΗΜΑΡ μαζί κυμαίνονταν μεταξύ 18% και 20%. Αυτό ήταν το άθροισμα της Κεντροαριστεράς που άντεξε ακόμη και στη σκληρή πόλωση μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ της 18ης Ιουνίου 2012. Τώρα το άθροισμα αυτό έχει συρρικνωθεί στο 5%. Σε μια διετία δηλαδή έχουν διαρρεύσει τα των ψηφοφόρων αυτού του χώρου. Η Ελιά μόλις περνάει το 4% και η ΔΗΜΑΡ είναι κάτω από το 2%.

Με το ασανσέρ να πέφτει, οι επιβάτες πατάνε τα κουμπιά που νομίζουν ότι θα το σταματήσουν. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος έχει μια πιο καθαρή γραμμή. Επιχειρεί να θέσει δίλημμα στους ψηφοφόρους λέγοντας ότι αν δεν πάει καλά η Ελιά, τότε θα έχει πρόβλημα ο κυβερνητικός συνασπισμός. Δεν είναι όμως άλλο η Ελιά και άλλο το ΠαΣοΚ; Αυτός δεν ήταν ο αρχικός σχεδιασμός; Η διεύρυνση του χώρου, μέσα από μέτωπο; Εστω κι αν οι επικριτές του εγχειρήματος επέμεναν ότι η Ελιά ήταν ένα όχημα για να κρυφτεί μέσα το ΠαΣοΚ.

Σενάρια για την 26η Μαΐου

Ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ ξέρει ότι κυκλοφορούν ποικίλα σενάρια αμφισβήτησής του όχι από την επόμενη ημέρα, αλλά ακόμη και από το ίδιο το βράδυ της 25ης Μαΐου. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια έντονη παρασκηνιακή συζήτηση μεταξύ ποικίλων προσώπων και στρατοπέδων, η οποία διεξάγεται ερήμην του. Κατά μια εκδοχή, ένα ΠαΣοΚ σε κρίση προκαλεί αστάθεια στην κυβέρνηση. Κατά δεύτερη εκδοχή, οι διαφορετικές ομάδες που απαρτίζουν αυτή τη στιγμή το ΠαΣοΚ δεν έχουν πρόβλημα να στηρίξουν την κυβέρνηση, εκπροσωπούμενες ή όχι στη σύνθεσή της. Με τον Βενιζέλο έχουν πρόβλημα. Ακόμη και ο Γιώργος Παπανδρέου δεν έχει διάθεση ανατροπής, έστω κι αν έχει πρόθεση, όπως λέει πρόσωπο που τον ξέρει, «να φτιάξει το ΠαΣοΚ σωστά από την αρχή τον Ιούνιο».

Αντιθέτως, με τον Κουβέλη τα πράγματα είναι πιο μπερδεμένα αφού ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ πατά μια το ένα και μια το άλλο κουμπί. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι δεν υπάρχει καθαρή θέση για συνεργασία ή όχι με το ΠαΣοΚ. Δεν αποκλείεται όμως η κουβέντα αυτή να ήταν για προηγούμενο χρόνο και για ψηλότερο όροφο. Για τη ΔΗΜΑΡ, ο Ιούνιος είναι χαμένος στην ομίχλη του προεκλογικού πολέμου.

Παραπόταμοι στην ίδια κοίτη

Ολα αυτά ενώ το ασανσέρ του Ποταμιού είναι τρίτο, καθώς βρίσκεται στα επίπεδα του 8%. Το κόμμα του Σταύρου Θεοδωράκη φαίνεται να έχει εδραιωθεί ως αντισυστημική επιλογή. Το ψηφίζουν όλοι εκείνοι που, για τον έναν ή τον άλλο λόγο, δεν εκφράζονται από άλλα κόμματα. Απογοητευμένοι ψηφοφόροι της ΝΔ, ανέστιοι οπαδοί της Κεντροαριστεράς, αλλά και νέοι που δεν εκφράζονται από το μείγμα πολιτικού λόγου – η κομμουνιστική μπαγιατίλα και το ανησυχαστικό μήνυμα για τα οικονομικά – που έχει επιλέξει ο Τσίπρας. Ο Θεοδωράκης ταιριάζει καλύτερα στην ατμόσφαιρα της εποχής, ενώ φαίνεται ότι θα πάνε να τον ψηφίσουν όλοι εκείνοι που μπορεί να επέλεγαν σε διαφορετική περίπτωση την αποχή.

Το φαινόμενο του Ποταμιού υποδηλώνει ότι ένα μέρος του εκλογικού σώματος προσπέρασε ήδη, μέσα σε μια διετία, τον ΣΥΡΙΖΑ. Είναι ένδειξη της υψηλής πολιτικής ρευστότητας, αλλά και του μεταβατικού χαρακτήρα της φάσης αυτής. Είναι επίσης ένας λόγος για τον οποίο εκτιμάται ότι ένθεν κακείθεν θα έχουμε εξελίξεις και ανακατατάξεις τον Ιούνιο. Οι ανησυχίες για τις συνέπειες στη σταθερότητα είναι δεδομένες.

Κόμματα
και θρύψαλα

Το ερώτημα τώρα είναι αν η εικόνα που διαμορφώνεται αυτή τη στιγμή, θα παγιωθεί. Ή αν έχουμε να δούμε και άλλα τις είκοσι ημέρες που απομένουν. Παραδείγματος χάριν, ο χώρος εκ δεξιών της ΝΔ είναι πολύ συμπιεσμένος, αλλά αθροιστικά Χρυσή Αυγή, ΑΝΕΛ και ΛΑΟΣ συνεχίζουν να γράφουν κοντά στο 10%. Με τα υπάρχοντα αριθμητικά δεδομένα, η ΧΑ βγάζει ευρωβουλευτή, εφόσον, φυσικά, κριθεί σύννομη η συμμετοχή της στις ευρωεκλογές.

Συμπερασματικά, ο Μάιος του 2014 βρίσκει την ελληνική πολιτική θρυμματισμένη, αλλά με κομμάτια που αλλάζουν σχήμα, σε ένα περιβάλλον όπου η άπωση είναι ισχυρότερη δύναμη από την έλξη. Στο μεταξύ, παιχνίδι συνεργασιών δεν είναι μόνο η διακυβέρνηση. Πνεύμα συνεργασίας θα χρειαστεί και σε πολλά κόμματα τον Ιούνιο προκειμένου να αποφευχθεί η θρυμματοποίηση – που, στην παρούσα φάση, μπορεί να σημαίνει και «κλείσιμο του μαγαζιού».