Πίσω από τις μάσκες της εξέγερσης

Σλαβιάνσκ, Ουκρανία. Ο ηγέτης των εξεγερμένων άπλωσε ένα χάρτη μπροστά σε ένα κλειστό παντοπωλείο εδώ στο Σλαβιάνσκ, καθώς ένα στρατιωτικό ελικόπτερο της Ουκρανίας περνούσε από ένα κοντινό λόφο. Ουκρανικά στρατεύματα μόλις είχαν καταλάβει θέσεις στο ποτάμι, περίπου δύο χιλιόμετρα μακριά. Ο διοικητής πίστευε ότι μπορεί να προελάσουν και έδωσε διαταγές με το κύρος ανθρώπου που έχει δει πολλές μάχες. «Πηγαίνετε κάτω στη γέφυρα και τοποθετήστε τους ελεύθερους σκοπευτές» είπε ο επικεφαλής – που αποκάλυψε μόνο το όνομά του, Γιούρι – σε έναν ουκρανό πρώην αλεξιπτωτιστή που έτρεξε να εκτελέσει τις διαταγές.

Ο Γιούρι διοικεί τον 12ο Λόχο που ανήκει στη λεγόμενη Λαϊκή Πολιτοφυλακή του Ντονέτσκ. Πρόκειται για δύναμη εξεγερμένων οι οποίοι συχνά κρύβουν τα πρόσωπά τους με μάσκες. Η δύναμη αυτή από τις αρχές Απριλίου έχει καταλάβει κυβερνητικά κτίρια στην Ανατολική Ουκρανία και μέχρι το Σάββατο κρατούσε αιχμάλωτη ομάδα ευρωπαίων στρατιωτικών παρατηρητών, τους οποίους κατηγορούσε ότι είναι κατάσκοποι του ΝΑΤΟ.

Το πρόσωπο του Γιούρι είναι ένα από αυτά που βρίσκονται πίσω από τη σκιώδη παραστρατιωτική κατάληψη. Ακόμη και χωρίς τη μάσκα, πολλοί στόχοι, συνδέσεις και κίνητρα που έχει δεν είναι ξεκάθαρα, κάτι που δείχνει γιατί αυτή η σύγκρουση που συνεχώς επεκτείνεται είναι τόσο σύνθετη.

Ο Γιούρι που φαίνεται να διανύει την πέμπτη δεκαετία της ζωής του είναι σε πολλά ένας μέσος Ανατολικοουκρανός της γενιάς του. Βετεράνος στρατιωτικός, επέζησε της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ενωσης και ίδρυσε μια μικρή κατασκευαστική εταιρεία στην Ντρουζκόβκα.

Εχει ιδιαίτερες ρίζες: διατέλεσε στέλεχος των σοβιετικών ειδικών δυνάμεων και υπηρέτησε στο Αφγανιστάν. Το παρελθόν του τον κάνει αυθεντικά ντόπιο και ικανό εντολοδόχο του Κρεμλίνου.

Σε αυτό τον πόλεμο ένα μυστήριο που παραμένει είναι η ταυτότητα και οι σχέσεις που έχουν οι εξεγερμένοι, οι οποίοι έχουν οδηγήσει την αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και στη Δύση στη φάση που διανύουμε.

Η Μόσχα λέει ότι είναι Ουκρανοί οι οποίοι δεν αποτελούν μέλη των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, όπως προέκυψε ότι ήταν οι πρασινοντυμένοι άνδρες στην Κριμαία. Αξιωματούχοι της Δύσης και η κυβέρνηση της Ουκρανίας επιμένουν ότι οι μαχητές διοικούνται, έχουν οργανωθεί και έχουν εξοπλιστεί από τους Ρώσους.

Την εικόνα περιπλέκει το γεγονός ότι αν και οι μαχητές δεν εμπιστεύονται καθόλου την κυβέρνηση της Ουκρανίας και τις δυτικές δυνάμεις που τη στηρίζουν, διαφωνούν μεταξύ τους για τον τελικό στόχο τους. Διαφωνούν αν πρέπει να γίνει αναδιανομή δυνάμεων στην Ουκρανία μέσω ομοσπονδιοποίησης ή αν η περιοχή πρέπει να προσαρτηθεί στη Ρωσία. Διαφωνούν ακόμη για το πού θα πρέπει να οριστούν τα σύνορα μιας διαιρεμένης Ουκρανίας.

Μέλη της πολιτοφυλακής λένε ότι πήραν τα όπλα που έχουν από κτίρια της αστυνομίας που καταλήφθηκαν και από φάλαγγα θωρακισμένων ουκρανικών οχημάτων που έπεσε στα χέρια τους, ή αγοράστηκαν από διεφθαρμένους ουκρανούς στρατιώτες. Δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση σχέση της Ρωσίας με το οπλοστάσιο του 12ου Λόχου, αλλά δεν ήταν δυνατό να επιβεβαιωθούν οι πηγές που επικαλούνται τα μέλη του. Στον 12ο Λόχο κάποιοι ελπίζουν ότι οι ανατολικές επαρχίες μπορούν να αποκτήσουν αυτονομία μέσα σε μια ομόσπονδη Ουκρανία. Αλλοι μιλάνε για διαχωρισμό του έθνους, οπότε μεγάλο μέρος του θα προσαρτηθεί στη Ρωσία. Οταν ρωτήθηκε αν η Ουκρανία πρέπει να παραμείνει μία χώρα ο Σεργκέι, βετεράνος της σοβιετικής αεράμυνας, απάντησε: «Βέβαια. Γιατί όχι;».

«Οχι, όχι, όχι. Τι είδους Ουκρανία θα υπάρχει τότε;» παρενέβη ο Ντμίτρι, ένας πιο νέος σε ηλικία μαχητής. Οταν η συζήτηση έφτασε στις λεπτομέρειες, όπως το πού θα πρέπει να είναι τα σύνορα, ο Σάνια είπε: «Ας αφήσουμε το Κίεβο να παραμείνει εκεί στη Δύση».

«Οχι, να φτάνουν και στο Κίεβο» αντέτεινε ο Ντμίτρι. Οποια και αν είναι τα σύνορα, είπε αργότερα ο Γιούρι, η μεταβατική κυβέρνηση της Ουκρανίας πρέπει να επιτρέψει τη διενέργεια ψηφοφορίας ή θα γίνει εμφύλιος. «Θα υπάρξει είτε θάλασσα αίματος και πτώματα είτε δημοψήφισμα» είπε. «Δεν υπάρχει τρίτος δρόμος».

Τοπική στήριξη
Υπάρχουν ενδείξεις τοπικής στήριξης για τους εξεγερμένους. Ενα απόγευμα πλήθος ήρθε να βοηθήσει στην κατασκευή οδοφράγματος και καταφυγίου στα δυτικά της πόλης. Στη βάση του 12ου Λόχου κάτοικοι ήλθαν να δωρίσουν τρόφιμα. «Για τους ανθρώπους στο Κίεβο είμαστε τρομοκράτες και αποσχιστές. Αλλά για τους ανθρώπους εδώ είμαστε υπερασπιστές και προστάτες» είπε ο Γιούρι.