Εκλογές: Η αγωνία των μονομάχων πριν από το πέναλτι

Ενας βετεράνος πολιτικός σχολιαστής επιμένει: στις έξι δεκαετίες που παρακολουθεί τη δημόσια ζωή ένα μόνο πράγμα έμαθε, «ότι η πολιτική είναι εντελώς απρόβλεπτη πέραν των 24 ωρών».

Είναι μια διαπίστωση που την επαληθεύουν, αν όχι κάθε 24 σίγουρα, πάντως, κάθε 36 ώρες τα κύματα της πολιτικής επικαιρότητας που πέφτουν χωρίς σταματημό από το επεισόδιο Μπαλτάκου και πέρα. Πράγματι, με εξαίρεση την πιστοποίηση του πρωτογενούς πλεονάσματος από τη Eurostat, αναμενόμενη και προεξοφλημένη εδώ και ένα εξάμηνο, όλα τα άλλα ήταν εντελώς απρόσμενα. Με κατάληξη τη ρίψη με αλεξίπτωτο του Μανώλη Γλέζου στο ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ.

Υποτίθεται ότι επελέγη για να μπορέσει ο μέχρι πρότινος βουλευτής Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ να δώσει τη μάχη των γερμανικών αποζημιώσεων – ου γαρ έρχεται μόνον –  εκεί όπου πρέπει, δηλαδή στην Ευρωβουλή. Ωστόσο, είναι δύσκολο να αναταχθεί η εντύπωση ότι η κίνηση εντάσσεται στην προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ να ξεφύγει από το πολύ κακό σερί των τελευταίων 15 ημερών και να ομογενοποιήσει κάπως το πολιτικό του προϊόν. Αν μη τι άλλο, ο Γλέζος είναι παγωμένος στον χρόνο, άρα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίδοτο σε ένα κόμμα που θυμίζει υγρόν πυρ.

Αυτό όμως που κυρίως χαρακτηρίζει την προεκλογική περίοδο στην οποία πλέον βρισκόμαστε, δεν είναι οι απρόβλεπτες συνέπειες όσο τα αναπάντεχα γεγονότα. Δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι κριτήριο για την επίδοση των πρωταγωνιστών των εκλογών είναι η ικανότητά τους να αντιδρούν στα γεγονότα αυτά, δηλαδή τα ρεφλέξ τους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αντώνη Σαμαρά. Η ΝΔ αντιμετωπίζει μια παράξενη κατάσταση στον Πειραιά. Με ή χωρίς χρίσμα, όπως ήταν αρχικά το μοντέλο διαχείρισης των αυτοδιοικητικών υποψηφιοτήτων, ο Βασίλης Μιχαλολιάκος ήταν ένας βέρος νεοδημοκράτης υποψήφιος. Πέραν της ιστορίας του, με τη ΝΔ είχε εκλεγεί στον Πειραιά το 2010. Τώρα έχει απέναντί του τον Γιάννη Μώραλη σε μια αρχικά Ολυμπιακή υποψηφιότητα. Μόνο που αν Κόκκαλης και Μαρινάκης είναι δίπλα στον αυτοδιοικητικό αγωνιστικό χώρο, δύο υπουργοί της κυβέρνησης, ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος και ο Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης έπιασαν στασίδι στα επίσημα.

Το παίζει διπλό η ΝΔ; Ή κάνει αυτό που δεν έκανε αλλού, δηλαδή πηδάει σε τρένο που έχασε σε άλλους δήμους; Γαλάζια η υποψηφιότητα του – με καταγωγή ΠαΣοΚ από τον πατέρα του Πέτρο – Μώραλη δεν είναι βέβαια. Και οι επώνυμοι που τη στηρίζουν διατηρούν την αυτονομία τους. Το αν θα πάει στον δεύτερο γύρο δεν είναι ακόμη καθαρό. Αλλά ο κίνδυνος είναι να βρεθεί θεατής την 25η Μαΐου ο Θοδωρής Δρίτσας. Η αλήθεια είναι ότι ο υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ – και πρώην βουλευτής – συμπεριφέρεται ήδη ως θεατής, αδυνατώντας να χειριστεί μια τριγωνική αναμέτρηση. Ή ακόμη και να εκμεταλλευθεί τον ακήρυχτο εμφύλιο της ΝΔ στο μεγάλο λιμάνι, αφού ο Μιχαλολιάκος και εκρηκτική προσωπικότητα είναι και προς τους δύο υπουργούς ρίχνει προειδοποιητικές βολές.

Η αλήθεια είναι ότι στη ΝΔ ισχύει και λίγο το «ο παθός μαθός». Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουν βρεθεί ενώπιον απρόβλεπτων – και, κατά περίπτωση, ανεκδιήγητων – καταστάσεων.

Στην Αθήνα, ακόμη και ένα ραντεβού με τον Αντώνη Σαμαρά δεν έκαμψε το πείσμα του Νικήτα να κατέβει υποψήφιος δήμαρχος. Στην αρχή το πήγαν μαλακά, αλλά η στάση του Κακλαμάνη στο νομοσχέδιο για «εργαλειοθήκη» του ΟΟΣΑ και τράπεζες έδωσε τη λύση. Τον διέγραψαν ως κομματικά απείθαρχο. Αντί όμως αυτό να τον απογειώσει, τον πάτωσε. Ο Αρης Σπηλιωτόπουλος, έστω και με χοντρή ακροδεξιά στροφή, πάει για αντίπαλος του Γιώργου Καμίνη στον δεύτερο γύρο. Στο επιτελείο του απερχομένου δημάρχου θα προτιμούσαν τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη.

Ωστόσο, το ερωτηματικό της Αθήνας δεν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Είναι τι θα κάνει ο Ηλίας Κασιδιάρης. Τι ποσοστό θα γράψει δηλαδή. Οι κακές γλώσσες επέμεναν ότι προεδρείο της Βουλής και συμπολίτευση δεν παίζουν τυχαία παιχνίδι καθυστέρησης στο θέμα της άρσης ασυλίας των υπολειπόμενων χρυσαυγιτών βουλευτών – μεταξύ των οποίων και του Κασιδιάρη – με αποτέλεσμα να ζητάνε τα ρέστα με έγγραφό τους οι ανακρίτριες. Εικάζεται ότι ο φόβος είναι ότι μια προφυλάκιση Κασιδιάρη θα τον έκανε ήρωα και θα επανασυσπείρωνε τη ΧΑ. Με άλλα λόγια, το φάντασμα του Μπαλτάκου πλανιέται πάνω από μια κυβέρνηση που τον απέβαλε ως ξένο σώμα…

Ανάλογα μπλεξίματα είχε η ΝΔ και στη Θεσσαλονίκη. Η εμμονή στον Γιάννη Ιωαννίδη στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας δημιούργησε άτυπο δίδυμο Μπουτάρη – Τζιτζικώστα, κάτι που αυξάνει το momentum του δεύτερου που βλέπει εκλογή. Είναι το μάθημα της Θεσσαλονίκης, πάνω από όλα, που φαίνεται ότι μέτρησε στον Πειραιά. Με άλλα λόγια, «καλές οι επιθυμίες των τοπικών βουλευτών, αλλά μην πάμε πάλι στον τοίχο άνευ λόγου».

Αν πάντως οι αυτοδιοικητικές είναι χάος, στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό η ΝΔ έχει έναν Σαμαρά που έχει διαμορφώσει τη διακυβέρνηση σε πλεονέκτημα και όχι σε βαρίδι, όπως είθισται να λειτουργεί από το 2008 και μετά. Η κυβέρνηση είναι on track στα οικονομικά, με το πλεόνασμα και το χρέος στην αναμενόμενη τροχιά, αλλά έκανε το break με την έξοδο στις αγορές και την επίσκεψη της καγκελαρίου.

Το πρώτο ομόλογο του ελληνικού Δημοσίου από το 2010 έκανε τη δουλειά του ρίχνοντας όλα τα επιτόκια δανεισμού, το επισήμαιναν και οι «Financial Times» της Παρασκευής με αναφορά στην Εθνική Τράπεζα. Κάπου εκεί αποκαλύπτεται και το ισοζύγιο ισχύος της αναμέτρησης. Ο Σαμαράς έχει εφεδρεία τη Μέρκελ. Ο Τσίπρας δεν έχει άλλη εφεδρεία από τον Γλέζο. Από τη μια η ομαλοποίηση – το περίφημο reset – των ελληνογερμανικών σχέσεων αφού, ως γνωστόν, αν δεν λειτουργεί ο άξονας Αθήνα – Βερολίνο τίποτε δεν λειτουργεί. Από την άλλη, η επιστράτευση για πολλοστή φορά μιας μουσειακής Αριστεράς, που ο ηρωικός χαρακτήρας της ταξιδεύει – είναι η αλήθεια – καλύτερα στη σημερινή Ευρώπη από τα περί δραχμής ή το τεράστιο αλαλούμ για τα μειονοτικά. Η μεγαλύτερη όμως έκπληξη – και ίσως η ένδειξη ότι υπάρχει σύγχυση στον πολιτικό σχεδιασμό του ΣΥΡΙΖΑ – είναι η επιλογή του Τρίπρα να μην πάει στο Μάαστριχτ για το ντιμπέιτ με Γιούνκερ, Σουλτς και Σία γιατί είχε ανειλημμένες υποχρεώσεις στη Μοραβία ή σε κάποια άλλη ασήμαντη μεριά της Ευρώπης.

Στο εσωτερικό, ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να μην ξέρει πώς να παίξει Το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη, ενώ πόνταρε λάθος σε μια ευρωυποψηφιότητα Λάκη Λαζόπουλου. Το αποτέλεσμα είναι το σόου με τις αρνήσεις στις αυτοδιοικητικές να συνεχίζεται, ενώ θα μπορούσε να αποφευχθεί, στις ευρωεκλογές. Συνήθως, αν κερδίζεις, δύσκολα σου λένε όχι. Αντιθέτως, η ΝΔ απέφυγε τις πολύ εντυπωσιακές κινήσεις στο ευρωψηφοδέλτιο που δεν έβγαλε είδηση. «No news is good news» – που έλεγε και παλαιός παράγων του καραμανλισμού – σε αυτή τη φάση.

Πάντως, από τον ιό των απρόβλεπτων γεγονότων δεν έχει εξαιρεθεί το τρίτο κόμμα στις εκλογές του 2012. Δηλαδή, το ΠαΣοΚ. Εδώ ο άγνωστος Χ των εξελίξεων είναι ο Γιώργος Παπανδρέου. Ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος του ΠαΣοΚ φαίνεται να υλοποιεί έναν άτυπο σχεδιασμό πολιτικού αντάρτικου πόλεων, απέναντι στον οποίο η Χαριλάου Τρικούπη αναζητά αλλά δεν βρίσκει τρόπο να αντιδράσει. Η παρουσίαση βιβλίων, όπως -της Μαριλένας Κοππά που θα συμπαρουσιάσει ο Γιώργος Παπανδρέου με τον Φώτη Κουβέλη, δεν αποτελεί πολιτικά κολάσιμη πράξη. Εστω και αν όπως σχολιάζει κορυφαίος – και γαλλομαθής – παράγων της δημόσιας ζωής, «υπάρχουν, πλην της Κοππά, άλλοι δύο Κοπά. Ο μέγας ποδοσφαιριστής Ρεϊμόν Κοπά. Και η [λέξη που δεν γράφεται] του Γιώργου Παπανδρέου που ποτέ δεν κοπά-ζει».

Ωραίες οι ατάκες, αλλά η αδυναμία αντίδρασης δημιουργεί κενό και το κενό δεν μένει ποτέ ακάλυπτο. Ας πούμε, κανείς δεν κατάλαβε ποιες ήταν οι προθέσεις του ΠαΣοΚ για τον Πειραιά. Προηγούμενο από το 2010, όταν ηττήθηκε για λογαριασμό των πρασίνων ο Γιάννης Μίχας, δεν υπήρχε. Τελικώς, το τρίτο κόμμα του 2012 έδωσε τη θέση του στον τρίτο πόλο της υποψηφιότητας Μώραλη. Με τον ίδιο τρόπο που η ασάφεια της Ελιάς – δένδρο που οι καρποί του είναι διάφοροι ευνοούμενοι του προέδρου του ΠαΣοΚ – έχει δώσει τη δημοσκοπική τρίτη θέση στο Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη. Εκτός από την – επίσης ωραία – ατάκα του Βενιζέλου το πρώτο εικοσιτετράωρο για τις τηλεοπτικές εκπομπές που θέλουν να γίνουν κόμματα, η αντίδραση του ΠαΣοΚ απέναντι στο Ποτάμι αναζητείται. Στην αρχή, βέβαια, είχαν την ικανοποίηση ότι κάνει, κυρίως, ζημιά στη ΔΗΜΑΡ.

Τέλος πάντων. Κάποιοι επιμένουν να πιστεύουν ότι ανάμεσα στα απρόβλεπτα στοιχεία του ΠαΣοΚ θα είναι και η καλή επίδοσή του. Βενιζελικός ιατροφιλόσοφος της πολιτικής θέλει να βάλει και στοίχημα για 9%. Το θέμα είναι να βρει κάποιον που τον συμπαθεί και θα βάλει μαζί του στοίχημα για 7%. Η αλήθεια όμως είναι ότι την πρώτη Κυριακή που θα έχει μόνο αυτοδιοικητικές, το ΠαΣοΚ θα πάει – ξεχάστε τον Πειραιά – καλά σε δήμους και περιφέρειες. Ιδίως στην Αττική  και στην Κρήτη όπου Σγουρός και Αρναουτάκης αντίστοιχα θεωρούνται φαβορί, ενώ στα Ιόνια η Γκερέκου μπορεί να αποδειχθεί δυνατό αουτσάιντερ. Αυτό σημαίνει καλό momentum για τη δεύτερη Κυριακή οπότε, εκτιμάται, θα ψηφίσουν και οι περισσότεροι. Αυτοί που είναι να πάνε στην επαρχία κι έχουν να πληρώσουν βενζίνες και τέτοια αλλά και οι απαθείς, ύστερα από τέσσερα χρόνια Μνημονίου, των αστικών κέντρων δεν αποκλείεται να πάνε μια και καλή να ψηφίσουν για ευρωεκλογές και δεύτερο γύρο αυτοδιοικητικών στις 25 Μαΐου. Αυτό δεν είναι καθόλου κακό για το ΠαΣοΚ, ενώ μπορεί να αποδειχθεί κακό για τον ΣΥΡΙΖΑ που αντιμετωπίζει μια καθόλου εύκολη 18η Μαΐου, αν σκεφθεί κανείς ότι κινδυνεύει να μείνει εκτός δεύτερου γύρου σε όλες τις μεγάλες πόλεις και σε πολλές περιφέρειες. Στην περίπτωση αυτή οι θριαμβολογίες, στις οποίες επιμένει η Κουμουνδούρου, θα αποδειχθούν «πολύ κακό για το τίποτα».