Η ψυχαναλύτρια συγγραφέας

Οι αναγνώστες (κυρίως γυναίκες, αλλά όχι μόνο) περιμένουν υπομονετικά για να πάρουν την υπογραφή της. Η συγγραφέας – φαινόμενο από το Νιο Χωριό Χανίων, μια ευγενής και αθόρυβη παρουσία στον εκδοτικό χώρο, έχει ένα απίστευτα μεγάλο και πιστό κοινό που με τα βιβλία της ψυχαγωγείται και ψυχαναλύεται

Μια φορά στη Λεμεσό, ήρθαν σε παρουσίαση βιβλίου της, για να τη δουν και να τους υπογράψει, τρεις γενιές γυναικών: γιαγιά, μαμά, κόρη. Μια κυρία από τη Χαλκιδική, σε άλλη περίπτωση, που είχε ήδη όλα τα βιβλία της (δεκαέξι τον αριθμό), ρώτησε τον εκδοτικό οίκο αν είχε ακόμη στις αποθήκες του τις εκδόσεις με τα παλιά εξώφυλλα και τα αγόρασε ξανά. Μια άλλη κυρία σε παρουσίαση έβαλε τα κλάματα. Είχε έρθει από την Εύβοια στην Αθήνα για να τη δει από κοντά και είπε ότι έχει χάσει παιδί και ότι αν επανήλθε από το φοβερό αυτό σοκ, το χρωστάει στην Παπαδάκη.

Αλλη φορά, στην ιδιαίτερη πατρίδα της, τα Χανιά, η Αλκυόνη Παπαδάκη παρουσίαζε ένα βιβλίο. Οπως πάντα στις παρουσιάσεις της, υπήρχε πολύς κόσμος, αρκετή συγκινησιακή φόρτιση και ουρά για υπογραφές βιβλίων. Αλλά όταν στο τέλος, ακριβώς πριν αρχίσει να υπογράφει, και σε μια φορτισμένη ατμόσφαιρα, έκλεισε λέγοντας στον κόσμο «εύχομαι σε σας να φυτεύετε λουλούδια στα παρτέρια της ψυχής σας», το κλάμα έγινε γοερό. Πουλήθηκαν, δε, επιτόπου 800 βιβλία!

Τέτοιο είναι το πάθος των αναγνωστών – κυρίως γυναικών, αλλά όχι μόνο – για τη συγγραφέα από το Νιο Χωριό και τα βιβλία της. Στο facebook κάποιοι αναγνώστες έχουν δημιουργήσει μόνοι τους ιστοσελίδα για την Αλκυόνη, χωρίς ανάμειξη ούτε δική της ούτε του εκδοτικού της οίκου, του Καλέντη, η οποία αριθμεί πάνω από 15.000 μέλη. Από τα βιβλία της, το ρεκόρ πωλήσεων το έχει το «Χρώμα του φεγγαριού» με 350.000 αντίτυπα. Είναι το ένα από τα δύο που έχουν γυριστεί και σίριαλ – το άλλο είναι η «Χειμωνιάτικη λιακάδα». Σπάνια πάντως τα βιβλία της πέφτουν κάτω από τα 80.000 αντίτυπα, κάτι που σημαίνει ότι συνολικά μάλλον έχει ξεπεράσει τις 1,5 εκατ. πωλήσεις.

Προσγειωμένη. Η ίδια δεν πολυασχολείται με αριθμούς και αυτό, όσο και αν ακούγεται να λέγεται εκ του ασφαλούς, είναι αλήθεια. Της έχουν γίνει κατά καιρούς προτάσεις, βέβαια, να πάει σε μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους, αλλά τις έχει αρνηθεί. Προτιμά να παραμένει πιστή στον εκδοτικό οίκο που την ανέδειξε. Εστω και αν δεν ζει πια ο ιδρυτής του, ο Νίκος Καλέντης, και οι εκδόσεις έχουν περάσει στα χέρια της νεότερης γενιάς, του ανιψιού του Αλέξανδρου Καλέντη, η Αλκυόνη δεν ξεχνά ποιος πίστεψε πρώτος στα γραπτά της. Οταν πρόκειται να κυκλοφορήσει καινούργιο βιβλίο της, ολόκληρος ο μηχανισμός του εκδοτικού οίκου ζει και αναπνέει γι’ αυτό. Και αν καθυστερήσει λίγο, πιέζουν οι βιβλιοπώλες. «Πότε θα βγει;».

Το εκδοτικό φαινόμενο πάντως που ακούει στο όνομα Αλκυόνη Παπαδάκη δεν κρύβει πίσω του παρά έναν άνθρωπο ευγενή, μικροκαμωμένο, όχι πολύ του προφορικού λόγου, γλυκό και προσηνή. Εναν άνθρωπο προσγειωμένο, όπως λένε όλοι όσοι τη γνωρίζουν καλά, καθόλου των δημοσίων σχέσεων, καθόλου νάρκισσο, που δεν του αρέσουν τα λιβανιστήρια, που κουβαλάει την οικογένεια στην πλάτη, που δεν αλλάζει τίποτα στην καθημερινότητά του λόγω της επιτυχίας του, που ντύνεται απλά, με το σάλι στους ώμους και τη στέκα στα μαλλιά.

Ομως προσοχή! Το ότι έχει ευγένεια δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζει όλα τα είδη λεξιλογίου. Στα γραπτά της βλέπει κανείς ότι ξέρει ακριβώς τη λέξη που συγκινεί, τη λέξη που προκαλεί πόνο, τη λέξη που αποκαλύπτει την πραγματικότητα. Η ευθυβολία της είναι από τα πράγματα που την κάνουν συγγραφικά να ξεχωρίζει. Είναι ένα κράμα γλυκύτητας και ντομπροσύνης, ανθρώπου που ξέρει αμέσως από ένστικτο ποιο είναι το σωστό και το λάθος, το δίκαιο και το άδικο, του είδους κρητικιάς γυναίκας που ευτυχώς δεν έχει εκλείψει ακόμα. Φαίνονται και τα δύο αυτά στοιχεία τόσο στην καθημερινότητα όσο και στα γραπτά της, απλώς στη ζωή η πλάστιγγα γέρνει προς την ευγένεια και στο γράψιμο γέρνει προς την ευθύτητα και την ντομπροσύνη.

Το κλειδί της επιτυχίας. Η επιτυχία της, μάλλον, οφείλεται ακριβώς σε αυτό. Στον συνδυασμό ενός λυρισμού, που πολύ αγαπάει ακόμη ο σύγχρονος έλληνας αναγνώστης, και ενός συνεχούς ξαφνιάσματος, μιας εκρηκτικότητας με έντονα αντισυμβατικά στοιχεία, που δίνει βάθος και σημαδεύει στο κέντρο.  

Γι’ αυτό και στην περίπτωσή της οι εύκολες κατατάξεις δεν είναι πολύ δόκιμες. Οι αναγνώστες της άλλωστε δεν είναι, όπως θα φαντάζονταν κάποιοι, μόνο νοικοκυρές με πολύ ελεύθερο χρόνο, αλλά άνθρωποι πολύ διαφορετικών προελεύσεων και μορφωτικών επιπέδων. Ναι, όπως και στη λεγόμενη «γυναικεία λογοτεχνία» το πάνω χέρι έχουν οι οικογενειακές σχέσεις, συνήθως σε παραδοσιακές δομές, που συνεχίζουν να προκαλούν αρκετή δυστυχία. Από την άλλη, όμως, έχει ένα εντελώς προσωπικό ύφος, έστω παλιομοδίτικου αρώματος, μια ιδιαίτερη ικανότητα γραφής που την κάνει να ξεγλιστράει συνήθως από τα κλισέ που χαρακτηρίζουν το είδος. Είναι αλήθεια ότι η λογοτεχνία της λίγο ασχολείται με την Ιστορία ή την πολιτική, όπως γίνεται στα πιο σύγχρονα ρεύματα. Αν και αυτό έχει και τις εξαιρέσεις του, όπως στο τελευταίο της βιβλίο, το «Σ’ ένα γύρισμα της ζωής», ένα θυμωμένο βιβλίο για όσα περνάμε τώρα.

Στις καλύτερες πάντως στιγμές της, η ηθογραφία που κάνει – η οποία για μια νεότερη γενιά συγγραφέων και το σύνολο περίπου της κριτικής είναι «ντεμοντέ» – όχι μόνο δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από την ηθογραφία της παλιότερης ελληνικής λογοτεχνίας, αλλά σε πολλά την εξελίσσει και την ξεπερνάει. Τα – συνήθως καταπιεστικά – ήθη του χωριού ζωντανεύουν παραστατικότατα στις σελίδες της. Οι περίφημες παρενθέσεις της (που αποτυπώνουν την ωμή άποψη του συγγραφέα) έχουν απασχολήσει και φιλολόγους. Αν θέλουμε, δε, να θυμηθούμε τα περιβόητα «καλολογικά στοιχεία» που μαθαίναμε στο σχολείο, τότε θα δούμε ότι στα βιβλία της βρίσκει κανείς πολύ πιο ζωντανά και καίρια παραδείγματα παρομοιώσεων και μεταφορών από αυτές που φιλοξενούσαν τα αναγνωστικά μας. Οσο για τη συγκίνηση, δεν είναι δα και έγκλημα καθοσιώσεως. Και οπωσδήποτε είναι ένα από τα στοιχεία που λείπουν από αρκετούς από τους πιο μοντέρνους συγγραφείς μας.

Η λογοτεχνία της Αλκυόνης Παπαδάκη είναι με λίγα λόγια και ψυχανάλυση. Και δεν είναι κουτσομπολιό.

Σε κάθε περίπτωση, η και λάτρισσα της φύσης Αλκυόνη Παπαδάκη διακηρύσσει ότι αυτό που την ενδιαφέρει στη λογοτεχνία και στη ζωή είναι οι άνθρωποι. Και εκείνοι της το ανταποδίδουν…