Γιατί τα κλεμμένα απεικονίζονται μόνο σε πολαρόιντ

Στο ερώτημα γιατί οι αρχαιοκάπηλοι και οι έμποροι παράνομων αρχαιοτήτων χρησιμοποιούν πολαρόιντ φωτογραφίες, ο Χρήστος Τσιρογιάννης εξηγεί ότι η αυτόματη εκτύπωση προσέφερε εκείνα τα χρόνια ασφάλεια, εχεμύθεια και ταχύτητα. «Τραβούσαν τις πολαρόιντ αποτυπώνοντας τα αντικείμενα όπως είχαν βρεθεί ακόμα και σε κομμάτια, κατά τη λαθρανασκαφή, διότι έτσι πιστοποιούσαν την αυθεντικότητά τους στα μάτια ενός άλλου εμπόρου ή κάποιου συλλέκτη ή κάποιου μουσείου που ήθελε να αγοράσει το αντικείμενο. Επίσης, ήταν ένα ασφαλές μέσο αποτύπωσης των αρχαιοτήτων χωρίς την εμπλοκή επαγγελματία φωτογράφου που δεν ανήκε στο κύκλωμα, άρα ήταν θέμα ασφαλείας για τους αρχαιοκάπηλους να μη χάσουν τον έλεγχο και προδοθούν οι παράνομες δραστηριότητές τους. Επιπλέον, ήταν πολύ εύκολο να αποτυπωθεί αμέσως και να σταλεί ταχύτατα από τα μέλη του κυκλώματος – είτε από τους ίδιους τους αρχαιοκάπηλους είτε από τους μεσάζοντες εμπόρους – στους υποψήφιους αγοραστές».

Για τους κυνηγούς των αρχαιοκάπηλων μία πολαρόιντ που απεικονίζει μία αρχαιότητα σπασμένη ή/και καλυμμένη με χώμα αποτελεί ισχυρότατη ένδειξη για τη λαθρανασκαφή και την παράνομη διακίνηση του αντικειμένου αυτού. Το γεγονός ότι έχουν τραβηχτεί με φιλμ τεχνολογίας πολαρόιντ, του οποίου η εμπορική διάθεση άρχισε το 1972, με τα αντικείμενα να εικονίζονται σε κατάσταση που δείχνει ότι έχουν βγει από λαθρανασκαφή, αποτελεί επίσης ισχυρή ένδειξη ότι βρέθηκαν σε μεταγενέστερη χρονολογία. Δηλαδή, όταν ήδη υπήρχε η σχετική συνθήκη της UNESCO του 1970 ενάντια στο παράνομο εμπόριο αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτό σημαίνει ότι τα εικονιζόμενα αντικείμενα στις πολαρόιντ προορίζονταν κατά πάσα πιθανότητα για παράνομη διακίνηση.

Στο πίσω μέρος κάθε πολαρόιντ φωτογραφίας αποτυπώνεται ένας αριθμός που αποτελείται από πολλά ψηφία. Ο ίδιος αριθμός εμφανίζεται στις φωτογραφίες πολαρόιντ που έχουν τραβηχτεί με το ίδιο φιλμ. «Συνεπώς, είναι δυνατό αντικείμενα που απεικονίζονται σε φωτογραφίες που φέρουν τον ίδιο αριθμό φιλμ να προέρχονται από την ίδια λαθρανασκαφή, οπότε έχουμε τη δυνατότητα να ανασυνθέσουμε μέχρι ενός σημείου το κατεστραμμένο αρχαιολογικό τους περιβάλλον. Αρα να ανακτήσουμε, μερικώς έστω, τη γνώση που χάνεται με τη λαθρανασκαφή» λέει ο κ. Τσιρογιάννης και συμπληρώνει: «Είναι εξίσου σημαντικό αλλά και στοιχειώδες εθνικό καθήκον να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για τον επαναπατρισμό των αντικειμένων, εφόσον έχουμε τις αποδείξεις για την παράνομη ανασκαφή τους και τη λαθραία εξαγωγή τους από τη χώρα. Πέραν τούτου, για κάθε αρχαιολόγο ο απώτερος στόχος, με πολλαπλό αντίκτυπο στην κοινωνία, είναι η ανασύνθεση της ιστορικής γνώσης. Δυστυχώς, αυτή η γνώση καταστρέφεται με τη λαθρανασκαφή».

Οσον αφορά το αγγείο, ο αριθμός φιλμ που εμφανίζεται στο πίσω μέρος των δύο πολαρόιντ δεν σχετίζεται με άλλα αντικείμενα από τα αρχεία των αρχαιοκάπηλων που αποτελούνται από περισσότερες  από 60.000 φωτογραφίες, όπως ήδη έχει αναφερθεί. «Πρόκειται πιθανότατα για μεμονωμένη περίπτωση λαθρανασκαφικής δραστηριότητας» καταλήγει ο ερευνητής του Κέιμπριτζ.