Εουτζένιο Σκάλφαρι: Ο 90χρονος νεανίας που «γέννησε» τη Repubblica

Ο Εουτζένιο Σκάλφαρι είναι μια θρυλική μορφή των ιταλικών γραμμάτων, συγγραφέας, πολιτικός και δημοσιογράφος, ο άνθρωπος που ίδρυσε το 1976 την εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» και παρέμεινε διευθυντής της έως το 1996. Την περασμένη Κυριακή ο Σκάλφαρι συμπλήρωσε τα 90 του χρόνια και με την ευκαιρία αυτή ήρθε και πάλι στο προσκήνιο η ζωή ενός ανθρώπου που συμβάδισε με τις μεγαλύτερες αλλαγές του τελευταίου αιώνα στην Ιταλία.
Απόφοιτος νομικής με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη δημοσιογραφία και την πολιτική, ο Σκάλφαρι εργάστηκε μεταπολεμικά στα έγκυρα περιοδικά «Ιλ Μόντο» και «Εουροπέο». Το 1955 ήταν εκ των ιδρυτικών στελεχών του αριστερού Ριζοσπαστικού Κόμματος, επί πολλά χρόνια ένα προπύργιο φιλελευθερισμού και ριζοσπαστικοποίησης που συγκρουόταν με το πολιτικό κατεστημένο.

Το 1955, μαζί με τον Αρίγκο Μπενεντέτι συνίδρυσαν ένα από τα πιο γνωστά ειδησεογραφικά περιοδικά της Ιταλίας, το «Εσπρέσο», με χρηματοδότηση από τον προοδευτικό βιομήχανο Αντριάνο Ολιβέτι, τα εργοστάσια του οποίου κατασκεύαζαν τις γραφομηχανές Ολιβέτι. Ο πιο έμπειρος Μπενεντέτι διηύθυνε το περιοδικό έως το 1963, οπότε παρέδωσε τη σκυτάλη στον Σκάλφαρι. Μέσα σε πέντε χρόνια, με απανωτές δημοσιογραφικές επιτυχίες και ιδιαίτερο κύρος το περιοδικό έφθασε να πουλά ένα εκατομμύριο αντίτυπα.

Ως δημοσιογράφος ο Σκάλφαρι πραγματοποίησε μεγάλες έρευνες, αποκαλύπτοντας παράνομες δραστηριότητες δεξιών οργανώσεων και απόπειρες κάλυψης κυβερνητικών σκανδάλων. Μαζί με τον Λίνο Τζανούζι αποκάλυψαν τον Μάιο του 1967 την απόπειρα πραξικοπήματος από τον στρατηγό Τζιοβάνι ντι Λορέντσο το 1964 και είχε κρατηθεί μυστική. Ο στρατηγός μήνυσε τους δύο δημοσιογράφους που καταδικάστηκαν έκαστος σε 15 μήνες φυλάκιση, παρότι ο εισαγγελέας ζήτησε την αθώωσή τους, καθώς είχε προλάβει να διαβάσει τα σχετικά έγγραφα πριν η κυβέρνηση τα χαρακτηρίσει απόρρητα.

Τότε το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ιταλίας τούς προσέφερε μια λύση για να αποφύγουν τη φυλακή: την εκλογή τους. Ο Σκάλφαρι εξελέγη βουλευτής της περιοχής Τορίνο ως ανεξάρτητος σε συνεργασία με τους σοσιαλιστές και ο Τζανούζι γερουσιαστής. Παρέδωσε προσωρινά τη διεύθυνση στον Τζιάνι Κόρμπι και επέστρεψε στο τιμόνι της όταν ολοκληρώθηκε η βουλευτική του θητεία, τέσσερα χρόνια αργότερα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έπαιξαν οι αναλύσεις του Σκάλφαρι για τα φαινόμενα στην ιταλική ζωή. Προσεγγίζει τα θέματά του με μια ξεχωριστή φιλοσοφική άποψη – μερικά από τα άρθρα του μάλιστα αποτέλεσαν το έναυσμα για μεγάλες πολιτιστικές και ιδεολογικές συζητήσεις, όπως αυτές που οδήγησαν στο δημοψήφισμα για το διαζύγιο και τις αμβλώσεις.

Τον Ιανουάριο του 1976 ο εκδοτικός οίκος Εσπρέσο εξέδωσε την κεντροαριστερή «Ρεπούμπλικα» μαζί με τις εκδόσεις Μοντατόρι και ο Σκάλφαρι έγινε ο πρώτος διευθυντής της.

Ο Σκάλφαρι συνεχίζει να αρθρογραφεί τόσο στη «Ρεπούμπλικα» στην περίφημη στήλη του στην κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας όσο και στο «Εσπρέσο». Εχει εκδώσει επίσης αρκετά βιβλία όπως το «Φθινόπωρο της Δημοκρατίας» το 1969 και το μυθιστόρημα «Ο λαβύρινθος» το 1998.

Τα τελευταία χρόνια έχει αποδυθεί σε μια έντονη κριτική της πολιτικής δράσης του Σίλβιο Μπερλουσκόνι αλλά και σε μια προσπάθεια ανάλυσης του φαινομένου του Καβαλιέρε.

Παρά τα 90 του χρόνια πάντως, ο θρυλικός δημοσιογράφος δεν σταματά να κάνει συνεντεύξεις που συζητιούνται.

Δηλωμένος άθεος εδώ και δεκαετίες, τον περασμένο Οκτώβριο προκάλεσε αίσθηση δημοσιεύοντας στη «Ρεπούμπλικα» μια συνέντευξη με τον Πάπα Φραγκίσκο.

Σε αυτήν ο Πάπας είπε ότι η ανεργία των νέων και η μοναξιά των ηλικιωμένων είναι τα «πιο επείγοντα» προβλήματα που αντιμετωπίζει η Καθολική Εκκλησία και ότι «ο καθένας από εμάς έχει μια εικόνα του καλού και του κακού. Ενθαρρύνουμε τον κόσμο να κινείται προς αυτό που θεωρεί καλό. Αυτό θα ήταν αρκετό για να κάνει τον κόσμο καλύτερο».

Το τελευταίο οδήγησε ορισμένους να παρατηρήσουν ότι διαστρεβλώνει τα διδάγματα της Εκκλησίας για το τι σημαίνει να ακολουθεί κανείς τη συνείδησή του ως προς το τι είναι καλό και κακό. Το Βατικανό έκανε διάφορες διορθώσεις και ο Σκάλφαρι άλλη μια επιτυχία στα 90 του.