ZunZuneo: Παράνομο «twitter» είχαν στήσει οι ΗΠΑ στην Κούβα

Τον Ιούλιο του 2010 ο Τζο Μακ Σπέντον, αμερικανός αξιωματούχος, πήγε στη Βαρκελώνη. Το ZunZuneo, η κουβανική εκδοχή του twitter που έφερε την υπογραφή της αμερικανικής κυβέρνησης και είχε στόχο να υπονομεύσει την κομμουνιστική κυβέρνηση της Κούβας, ήταν σχεδόν έτοιμο. Εμεναν μόνο οι τελευταίες πινελιές…

Ο Μακ Σπέντον και μία ομάδα άριστων «πληροφορικάριων» είχαν επιστρατευθεί από την Κόστα Ρίκα, τη Νικαράγουα, την Ουάσιγκτον και το Ντένβερ. Σύμφωνα με έγγραφα που εξασφάλισε αποκλειστικά το Ασοσιέιτεντ Πρες και συνεντεύξεις με ανθρώπους που εμπλέκονταν στο σχέδιο, αποστολή τους ήταν να λανσάρουν μία πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης που θα «έχτιζε» ένα κουβανικό κοινό, κυρίως από νέους ανθρώπους, τους οποίους στη συνέχεια θα έστρεφαν κατά του κουβανικού καθεστώτος. Και προκειμένου όλο αυτό να λειτουργήσει αποτελεσματικά κάτω από τη μύτη της κουβανικής κυβέρνησης, το σχέδιο προέβλεπε ένα λαβυρινθώδες σύστημα εταιρειών με τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ισπανία και στα Νησιά Καϊμάν και την πρόσληψη ανυποψίαστων στελεχών.

Το εγχείρημα στέφθηκε με επιτυχία. Ονομάστηκε ZunZuneo (τιτίβισμα, στην κουβανική αργκό), είχε διάρκεια ζωής μεγαλύτερη των δύο ετών και μέσα σε αυτό το διάστημα κατάφερε να προσελκύσει τουλάχιστον 40.000 συνδρομητές. Οι χρήστες ασφαλώς δεν γνώριζαν ούτε ότι πίσω από το δίκτυο βρισκόταν μία αμερικανική εταιρεία που συνδεόταν με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ούτε ότι τα προσωπικά τους δεδομένα αποθηκεύονταν με την ελπίδα ότι κάποια ημέρα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για πολιτικούς σκοπούς.

Ο Μακ Σπέντον δεν εργαζόταν για τη CIA. Το «κουβανικό twitter» χρηματοδοτούνταν από την Αμερικανική Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης (US Agency for International Development), ευρέως γνωστή ως υπεύθυνη για την αμερικανική ανθρωπιστική βοήθεια δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οπότε και οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με το ZunZuneo παραμένουν θολές. Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τζέι Κάρνεϊ τόνισε ότι ο Μπαράκ Ομπάμα στηρίζει τις προσπάθειες για την ελευθερία της έκφρασης στην Κούβα.

Επισήμως, το ZunZuneo κυκλοφόρησε στην κουβανική αγορά λίγους μήνες μετά τη σύλληψη του αμερικανού διαχειριστή συστημάτων Αλαν Γκρος στην Κούβα, το 2009. Ο Γκρος βρέθηκε στη φυλακή με την κατηγορία της κατασκοπείας. Είχαν προηγηθεί αρκετά ταξίδια του στην Κούβα, στο πλαίσιο μυστικής αποστολής της USAID να επεκτείνει την πρόσβαση στο Ιντερνετ χρησιμοποιώντας απόρρητη τεχνολογία.

Τα έγγραφα που έχει στην κατοχή του το Ασοσιέιτεντ Πρες, έκτασης μεγαλύτερης των 1.000 σελίδων, αποκαλύπτουν ένα σχέδιο δημιουργίας μιας βάσης συνδρομητών μέσω «μη αμφισβητούμενου περιεχομένου»: γραπτά μηνύματα προς κινητά, για ποδόσφαιρο, μουσική και καιρό. Στη συνέχεια, όταν το δίκτυο θα μετρούσε έναν σεβαστό αριθμό συνδρομητών – ίσως εκατοντάδες χιλιάδες – το περιεχόμενο θα γινόταν σταδιακά πολιτικό, με σκοπό να εμπνεύσει τους Κουβανούς να δημιουργήσουν «αυθόρμητες συγκεντρώσεις» – μαζικές συγκεντρώσεις σε καίριες χρονικές στιγμές, που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κουβανική εξέγερση ή, όπως αναφέρεται επακριβώς σε ένα έγγραφο της USAID, «θα επαναδιαπραγματεύονταν την ισορροπία της εξουσίας ανάμεσα στο κράτος και στην κοινωνία».

ΕΚΤΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Το ZunZuneo εξαφανίστηκε ξαφνικά τον Σεπτέμβριο του 2012. Από τα έγγραφα προκύπτει ότι η αμερικανική ομάδα είχε αποδείξεις ότι κουβανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να ακολουθήσουν τα ίχνη των μηνυμάτων και να σπάσουν τους κωδικούς του συστήματος. «Δεν μάθαμε ποτέ τι συνέβη ούτε από πού ήρθε. Πάντως όταν εξαφανίστηκε ήταν σαν να δημιουργήθηκε ένα κενό», σχολιάζει ο Ερνέστο Γκέρα, πρώην φανατικός χρήστης του ZunZuneo. Στο μεταξύ, το Κομμουνιστικό Κόμμα παραμένει σταθερά στην εξουσία – και καμία εξέγερση δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα.