Η τρέλα σώζει την Αριστερά

«Ζήτω η Ελευθερία». Υπάρχει μια νέα και μοναδική εξέλιξη στην ανθρώπινη ιστορία που λαμβάνει χώρα σε όλον τον κόσμο; Πολιτικοί αναλυτές του εξωτερικού αρέσκονται στον όρο «παγκόσμια πολιτική αφύπνιση», θεωρώντας πως η ανθρωπότητα είναι σήμερα είτε πολιτικά ενεργοποιημένη είτε πολιτικά συνειδητοποιημένη. Ο ακτιβισμός προάγει με τη σειρά του την ανάγκη στον σεβασμό της πολιτισμικής διαφορετικότητας και των οικονομικών ευκαιριών σε έναν κόσμο σημαδεμένο από μνήμες της αποικιακής ή αυτοκρατορικής κυριαρχίας – η οικονομική κρίση όμως υποβοηθά την άνοδο του εθνικισμού σε όλη την Ευρώπη. Και, παράλληλα, στο Διαδίκτυο δημιουργείται μια κοινότητα κοινών αντιλήψεων και κοινής οργής, συνήθως γαλβανισμένης από τη δημαγωγία.

Αδύνατον λοιπόν για το σινεμά να μην ανταποκριθεί. Και για εμάς ο κινηματογράφος παραμένει η μόνη αληθινά διαδραστική μορφή τέχνης: ό,τι συμβαίνει στην κοινωνία αντανακλάται εξόχως στη μεγάλη οθόνη, αφήνοντας χνάρια δημιουργικά και, πού και πού, καταργώντας την όποια τηλεοπτική φτήνια. Αλλωστε κάθε ταινία «διαβάζεται» και ως πολιτική, άσχετα από τις προθέσεις του δημιουργού της. Πόσω μάλλον το «Ζήτω η Ελευθερία» που έγραψε και σκηνοθέτησε ο 55άρης Ρομπέρτο Αντο.

Το στόρι; Ο γενικός γραμματέας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης (Τόνι Σερβίλο) παλεύει με τα ζόρια της προεκλογικής περιόδου σε μια σχεδόν χρεοκοπημένη Ιταλία, την κοινή γνώμη στην τσίτα και τα γκάλοπ σε κάθοδο. Κι έτσι… την κοπανάει, βρίσκοντας καταφύγιο στο σπίτι μιας παλιάς του φίλης (Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι) στο Παρίσι. Εδώ έρχεται η αποθέωση του κλισέ: ο πολιτικός μας έχει δίδυμο αδελφό! Εναν μάλλον ευχάριστα «κουνημένο» φιλόσοφο που νοσηλευόταν για αρκετό καιρό σε κάποιο ίδρυμα. Γνωρίζοντας το ρίσκο, του ζητούν να βοηθήσει αντικαθιστώντας τον αδελφό του. Και ο «τρελός» γίνεται μεγάλη φίρμα, επαναφέροντας την αντιπολίτευση στην εντελώς πρώτη γραμμή της πολιτικής μάχης.

Αφήνοντας πίσω της μια μακρά παράδοση καταγγελτικού πολιτικού κινηματογράφου (η Ιταλία μάς έδωσε αριστουργηματικά δείγματα του είδους τη δεκαετία του ’70), η ταινία του Αντο ξεκινά με διάθεση μάλλον ελαφρά και εμμένοντας σε τούτη τη λεπτότητα αποδομεί τις λεπτές κόκκινες γραμμές της πολιτικής ρητορείας (δηλαδή του γλαφυρού συμβολισμού και της ξύλινης ατάκας), καταγράφοντας για άλλη μία φορά την αποτυχία της ιταλικής Αριστεράς καθώς αυτή αναζητά ένα έστω πειστικό ανθρώπινο πρόσωπο (ακούγεται ότι αυτό επετεύχθη προσφάτως – ας περιμένουμε λίγο ακόμη).

Και, φυσικά, μονάχα… δύο Τόνι Σερβίλο είναι καλύτεροι από έναν. Ο χαρισματικός ηθοποιός που το ελληνικό κοινό αγάπησε στην «Τέλεια ομορφιά» πλάθει δύο ψυχολογικά προφίλ που θα μπορούσες να χαζεύεις για ώρες. Και είναι ευτύχημα που ο Ρομπέρτο Αντο είχε τον Σερβίλο στη διάθεσή του, καθώς όταν το σενάριο (που βασίζεται σε βιβλίο του) καταπιάνεται με τους βαθύτερους ψυχικούς δεσμούς των δύο αδελφών ελάχιστα μας πείθει. Στο φινάλε, δεν ξέρω αν ένας «τρελός» πολιτικός θα μπορούσε κάπως να φέρει την Ιταλία ή την Ελλάδα στα ίσα της, αλλά δεν είναι και λίγα τα αδύναμα σενάρια που σώθηκαν από – πραγματικά! – τρελούς σκηνοθέτες.

Βαθμοί: 7