Μάχη με την κούραση για τον εντοπισμό του Boeing

Σωρεία νέων στοιχείων γύρω από το χαμένο Boeing 777 των Μαλαισιανών Αερογραμμών είδε χθες το φως της δημοσιότητας, όμως οι πιθανότητες να εντοπιστεί ήταν λιγότερο από ελάχιστες. Περίπου 300 ακόμη αντικείμενα, πιθανά συντρίμμια του αεροπλάνου, εντοπίστηκαν από δορυφόρο της Ταϊλάνδης, πάντα στην ίδια περιοχή του Νότιου Ινδικού Ωκεανού όπου επικεντρώνονται οι έρευνες εδώ και μία εβδομάδα. Την ίδια ώρα, ωστόσο, έντεκα αεροπλάνα που συμμετέχουν στη διεθνή επιχείρηση υποχρεώνονταν να επιστρέψουν στη βάση τους – για δεύτερη φορά αυτή την εβδομάδα, και πάλι εξαιτίας των σφοδρών καταιγίδων, των ισχυρών ανέμων και της περιορισμένης ορατότητας.

Τρεις εβδομάδες μετά τη μυστηριώδη εξαφάνιση της πτήσης MH370 με τους 239 επιβαίνοντες, ούτε ένα κομμάτι του αεροπλάνου δεν έχει ανασυρθεί, τροφοδοτώντας τις – φρούδες – ελπίδες των συγγενών που αρνούνται να πιστέψουν ότι το αεροπλάνο συνετρίβη. Η δυσκολία της διεθνούς επιχείρησης είναι από κάθε άποψη ανυπολόγιστη, από την απεραντοσύνη της περιοχής των ερευνών έως την τεράστια απόσταση από τη στεριά (περίπου 2.500 χλμ. νοτιοδυτικά του Περθ) και τις πολύ κακές καιρικές συνθήκες. Πίσω από όλη αυτή την προσπάθεια βρίσκονται δεκάδες έμπειροι παρατηρητές, από θαλάσσης και από αέρος, οι οποίοι αναμετριούνται καθημερινά με τις ίδιες τους τις δυνάμεις. Διότι μπορεί να έχουν στη διάθεσή τους την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, όμως το πιο σημαντικό εργαλείο που διαθέτουν για να κάνουν τη δουλειά τους ως οφείλουν είναι τα μάτια τους. Αποστολή τους είναι να κοιτάζουν, προσεκτικά και επίμονα, μια αχανή έκταση γκρίζων νερών, που συχνά μοιάζουν να χάνονται μέσα στα πυκνά σύννεφα. Κάποιες φορές μένουν τόση ώρα κολλημένοι στα παράθυρα, που μένει στα τζάμια η λιπαρότητα από το μέτωπό τους, ενώ τα μάτια τους νομίζεις πως βγάζουν σπίθες, καθώς αναζητούν κάτι – οτιδήποτε – θα μπορούσε να λύσει το μυστήριο της χαμένης πτήσης. Με αυτά τα μάτια μπορούν να εντοπίσουν πράγματα που δεν μπορεί να πιάσει κανένα τεχνολογικό δημιούργημα του ανθρώπου. Δεν παύουν βέβαια να είναι ανθρώπινα όργανα που υπακούν στις ιδιαιτερότητες του εγκεφάλου: ανοιγοκλείνουν – κάποιες φορές τη λάθος στιγμή – και κουράζονται.

«Είναι απίστευτα κουραστική δουλειά» επισημαίνει στο Ασοσιέιτεντ Πρες ο υποσμηναγός Στέφεν Γκράχαμ, ο οποίος συντονίζει το πλήρωμα του P-3 Orion της πολεμικής αεροπορίας της Νέας Ζηλανδίας. Από την περασμένη εβδομάδα το συγκεκριμένο P-3 Orion έχει πραγματοποιήσει συνολικά έξι εξόδους στη ζώνη των ερευνών του απομονωμένου Νότιου Ινδικού Ωκεανού. «Εάν έχει φως, τα γυαλιά ηλίου βοηθούν. Είναι όμως από τα πολύ λίγα που μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις τον εαυτό σου» υπογραμμίζει.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΑΤΙΩΝ. Η μοίρα του Γκράχαμ είναι ένα μόνο μέρος της διεθνούς επιχείρησης εντοπισμού του αεροπλάνου και η οπτική παρατήρηση είναι μία υποενότητα. Παρ’ όλ’ αυτά, τα πληρώματα είναι υποχρεωμένα να εκπαιδευτούν σε αυτό το είδος σωστικής έρευνας. Δεν είναι καθόλου απλό. Μαθαίνουν κυρίως να κουνούν σταθερά τα μάτια τους, με όποια τεχνική εξυπηρετεί τον καθένα, ώστε να βρίσκονται πάντα σε εγρήγορση. Κι όμως, η μονοτονία της θάλασσας μπορεί να παίξει περίεργα παιχνίδια με την όραση. «Οταν τα μάτια εστιάζουν σε ένα συγκεκριμένο σημείο, μοιάζουν να κλειδώνουν εκεί και είναι πολύ πιθανό να αρχίσουν να θολώνουν» εξηγεί ο Γκράχαμ. «Ενα λοιπόν από τα βασικά μαθήματα είναι να αλλάζουμε στιγμιαία το βλέμμα μας κοιτώντας για κλάσματα του δευτερολέπτου μέσα στο αεροπλάνο ή στο φτερό».

Σε κάθε πλευρά του P-3 Orion κάθονται δύο παρατηρητές, με τα κιάλια τους πάντα εύκαιρα. Η αλλαγή θέσης είναι το πιο ισχυρό όπλο τους κατά της κούρασης. Μισή ώρα στο παράθυρο είναι ο ιδανικός χρόνος. Μία ώρα είναι το όριο. Από εκεί κι έπειτα η αποδοτικότητά τους πέφτει κατακόρυφα.

Η εμπιστοσύνη έχει τα όριά της
Από μια πλευρά, οι έρευνες για τον εντοπισμό του χαμένου Boeing 777 αποτελούν μία σχεδόν θαυμαστή επιχείρηση διεθνούς συνεργασίας: 26 κράτη, κάποια από αυτά αντίπαλα μεταξύ τους, έχουν ανοίξει τα χωρικά τους ύδατα και τον εναέριο χώρο τους ή μοιράζονται απόρρητες τεχνολογίες και στρατιωτικά δεδομένα, για τις ανάγκες μίας έρευνας που έχει καθηλώσει τον πλανήτη. Μία σειρά από καθυστερήσεις και παραλείψεις όμως, σχολιάζουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», ανέδειξαν επίσης τα όρια της εμπιστοσύνης ανάμεσα σε χώρες όπως η Κίνα, η Μαλαισία, οι ΗΠΑ, η Ινδία και η Ταϊλάνδη.