Ο δύσκολος δρόμος της Ελλάδας προς τις αγορές

Η έξοδος της Ελλάδας για δανεισμό στις αγορές είναι ζήτημα επί του οποίου θα αποφανθούν οι αγορές ή είναι ζήτημα πολιτικής απόφασης;

Η απάντηση στο ερώτημα δεν μπορεί παρά να είναι σύνθετη εξηγούσε προ ημερών παράγοντας της ευρωζώνης στις Βρυξέλλες, επισημαίνοντας ότι επί της ουσίας η έξοδος μιας χώρας για δανεισμό στις αγορές δεν είναι στιγμιαίο εγχείρημα αλλά διαρκείας. «Σε τελευταία ανάλυση την απάντηση θα τη δώσουν οι ίδιες οι αγορές με τα επιτόκια δανεισμού που θα ορίσουν», συνέχισε, διευκρινίζοντας όμως ταυτόχρονα ότι η εικόνα που διαμορφώνουν οι αγορές για μια χώρα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό «από πολιτικές αποφάσεις που είτε υιοθετήθηκαν είτε θα υιοθετηθούν», τόσο από την ίδια τη χώρα όσο και από διεθνείς παράγοντες.

Η περίπτωση της Ιρλανδίας, η οποία την περασμένη εβδομάδα δανείστηκε με εξαιρετικά χαμηλό επιτόκιο, αποτελεί κλασικό παράδειγμα. Οι πάντες χαιρέτισαν το χαρμόσυνο γεγονός, αναγνωρίζοντας ότι εν πολλοίς οφείλεται στις περιοριστικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια. Ταυτόχρονα όμως οι πάντες γνωρίζουν ότι επρόκειτο για εντελώς περιορισμένο (αναγνωριστικού χαρακτήρα) δανεισμό και ότι για να καταφέρει το Δουβλίνο να ανακτήσει οριστικώς τη χαμένη δανειοληπτική αξιοπιστία του θα πρέπει να ληφθούν ευρωπαϊκές αποφάσεις οι οποίες θα του μειώσουν το δημοσιονομικό άχθος που επέφερε τα τελευταία χρόνια η διάσωση του ιρλανδικού τραπεζικού τομέα.

Το ίδιο ισχύει για την Πορτογαλία και ακόμη περισσότερο για την Ελλάδα. Η ευρωζώνη και οι άλλοι εμπλεκόμενοι παράγοντες γνωρίζουν ότι εκκρεμεί η υιοθέτηση πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων που στον έναν ή στον άλλον βαθμό θα καθορίσουν τους όρους επιστροφής τους στις αγορές, σε βάθος χρόνου.

Στην περίπτωση της Ελλάδας ευκταίο θα ήταν να δρομολογηθούν αποφάσεις που θα επιτρέψουν σε πρώτη φάση την επαναδημιουργία δευτερογενούς αγοράς για τα υπάρχοντα κρατικά ομόλογα. Ετσι θα αποκτήσουν πραγματική τιμή, έναντι της πλασματικής που σήμερα υπάρχει. Η ομαδοποίησή τους σε ολιγάριθμες και διακριτές για τους επενδυτές κατηγορίες ωριμάσεων (οι οποίες μετά τις αποφάσεις των τελευταίων ετών είναι εξαιρετικά κατακερματισμένες) κρίνεται σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές αναγκαία, όπως άλλωστε και η γενική επιμήκυνση των χρονικών ορίων για την απόσβεσή τους.

Επί της ουσίας πρόκειται για νέα διαδικασία «αναδιάρθρωσης» του ελληνικού χρέους, την οποία η ευρωζώνη έχει ήδη δεσμευθεί ότι θα μελετήσει αν η Ελλάδα καταφέρει να έχει κρατικά έσοδα μεγαλύτερα από τα κρατικά έξοδα, εξαιρουμένων φυσικά των τοκοχρεολυσίων.

Οπερ και εγένετο, κατά τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς. Μένει να αποφανθούν οι Βρυξέλλες.

Οι απόψεις των δανειστών της Ελλάδας για την έξοδο στις αγορές δεν είναι ενιαίες. Το ΔΝΤ αναμένει από την ευρωζώνη να εγγυηθεί τη βιωσιμότητα του ελληνικού δημοσίου χρέους, έχοντας εδώ και καιρό παγώσει τόσο την υιοθέτηση σημαντικών αποφάσεων όσο και τις εκροές του προς την Ελλάδα. Θεωρεί εντούτοις απαραίτητη τη συνέχιση της επιτήρησης της ελληνικής οικονομίας, διαβλέποντας φυγόκεντρες δυνάμεις στο εσωτερικό της χώρας ικανές να διακυβεύσουν τη δημοσιονομική εξυγίανση και συνεπώς την αποπληρωμή των χρεών είτε μεσοπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα. Ιδιαίτερη σημασία δίδει επίσης το ΔΝΤ στο ζήτημα της εθνικής ενότητας στο εσωτερικό της χώρας.

Στα σημεία αυτά συμφωνούν πολλοί στην Ευρώπη, αρχής γενομένης από τη Γερμανία η οποία ωστόσο, ενόψει των ευρωεκλογών, έχει εμφανώς επιλέξει την τακτική τής μη όξυνσης των πραγμάτων με την Ελλάδα. Εξού και η ανοχή την οποία επιδεικνύει στη διαιώνιση των διαπραγματεύσεων των ελληνικών Αρχών με την τρόικα. Ανοχή με το αζημίωτο για το Βερολίνο και τους άλλους δανειστές, αφού στο διάστημα αυτό η Ελλάδα δεν πρόκειται να λάβει παρά τα ποσά που απαιτούνται για να μην κηρύξει στάση διεθνών πληρωμών.

Εκ παραλλήλου όμως η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ, έχοντας ήδη κατοχυρώσει την αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία στην ευρωζώνη, γνωρίζει ότι τα πολιτικά δεδομένα στην Ευρώπη μεταβάλλονται: στις άλλες δύο μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, στη Γαλλία και την Ιταλία, έχουν εγκατασταθεί από καιρό κεντροαριστερές κυβερνήσεις. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οι αυτοπροσδιοριζόμενοι δεξιοί πρωθυπουργοί είναι πλέον σχεδόν ισάριθμοι με τους αντίστοιχους αριστερούς και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται, για πρώτη φορά έπειτα από δεκαπέντε χρόνια, οι Σοσιαλιστές να υπερβούν σε έδρες το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.

ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Η εξελισσόμενη στροφή της Ευρώπης «προς τα αριστερά» δεν πρόκειται βεβαίως να μεταβάλει άρδην τα πολιτικά και οικονομικά δεδομένα, αφού στις ευρωπαϊκές αποφάσεις των τελευταίων ετών συναίνεσαν σε σημαντικό βαθμό και οι ευρωπαίοι Σοσιαλιστές.

Ισως όμως διευκολύνει την αλλαγή ώς έναν βαθμό της ρότας των Ευρωπαίων στα οικονομικά ζητήματα και κατ’ επέκταση τον συγκερασμό των απόψεων ανάμεσα στην ευρωζώνη και στο ΔΝΤ. Κάτι που για την Ελλάδα είναι εκ των ων ουκ άνευ σε σχέση με την επιτυχή έκβαση των προσπαθειών της για επιστροφή στις αγορές, οι οποίες – ως γνωστόν – δίνουν βάση στις «συστατικές επιστολές» των διεθνών οργανισμών. Κυρίως όταν πρόκειται για επιστολές που αφορούν κακόφημες, από την άποψη της δανειοληπτικής ικανότητας, χώρες.

Εν κατακλείδι, λοιπόν, το βασικό ζητούμενο είναι αν και υπό ποίους όρους θα διευκολύνουν οι δανειστές την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές μια ώρα νωρίτερα. Το γεγονός ότι στα μάτια του ΔΝΤ και της ευρωζώνης η διαπραγματευτική τακτική των ελληνικών Αρχών από την αρχή της κρίσης το μόνο που επιτυγχάνει είναι να προσθέτει χαμένο χρόνο στον χαμένο χρόνο δεν εγγυάται ασφαλώς την επιτάχυνση των διαδικασιών για την οριστική επιστροφή της χώρας προς δανεισμό στις αγορές. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το εγγύς μέλλον και σε πείσμα των προσπαθειών για ταχύτερη επιστροφή στην ανάπτυξη.