Γιόαχιμ Γκάουκ: «Το παρελθόν το ξεπερνάμε με τη συγγνώμη»
Ο Γιόαχιμ Γκάουκ κρατάει το χέρι του ιταλού προέδρου Τζόρτζιο Ναπολιτάνο (αριστερά), κατά την τελετή μνήμης για τα θύματα των Ναζί σε χωριά της Τοσκάνης, τον περασμένο Μάρτιο
Επίσκεψη γερμανού προέδρου στην Ελλάδα χωρίς τη σκιά της ναζιστικής κατοχής δεν νοείται. Αυτό το γνώριζαν και οι προκάτοχοι του Γιόαχιμ Γκάουκ. Ο Ρίχαρτ φον Βαϊτσέκερ επισκέφθηκε τον Ιούνιο του 1987 το Σκοπευτήριο της Καισαριανής και έκανε το πρώτο βήμα αναγνώρισης της ναζιστικής θηριωδίας στην Ελλάδα. Ακολούθησε ο το 2000 ο Γιοχάνες Ράου που επισκέφθηκε τα Καλάβρυτα. Τώρα ο Γιόαχιμ Γκάουκ θα επισκεφθεί το χωριό Λιγκιάδες των Ιωαννίνων, έναν λιγότερο εμβληματικό τόπο μαρτυρίου αλλά με το ναζιστικό παρελθόν πλέον στην ημερήσια ατζέντα των ελληνογερμανικών σχέσεων.
Συμβολικά το κομμάτι αυτό είναι και το σημαντικότερο. «Ημουν βρέφος στον πόλεμο, αλλά γνωρίζω τι σημαίνει άδικο, τι σημαίνει υπεροψία της εξουσίας και τι σημαίνει ο θάνατος που έσπειραν οι Γερμανοί» έλεγε προ ημερών στους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο. Αυτά θα έχει στον νου του όταν επισκεφθεί με τον έλληνα ομόλογό του Κάρολο Παπούλια τους Λιγκιάδες και την εβραϊκή κοινότητα Ιωαννίνων. Πιστεύει βαθιά ότι «η ευθύνη για το παρελθόν δεν εξαλείφεται με την αποσιώπηση αλλά με τη δημόσια παραδοχή της, με τη συγγνώμη». Και επίσημη «συγγνώμη» της Γερμανίας, όπως διαπίστωσε η «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ», μέχρι τώρα δεν υπήρξε.
Ο πρώην ευαγγελικός πάστορας έχει συνείδηση της δύναμης που έχουν τα λόγια και οι συμβολισμοί και θα τα χρησιμοποιήσει στην Ελλάδα. Θα έχει επίσης μία σειρά από πρακτικές προτάσεις, όπως ανταλλαγή νέων και κοινά προγράμματα. Αλλά δεν θα μπει στη συζήτηση για αξιώσεις περί επανορθώσεων από τη Γερμανία. «Θα δείξω τη συμπάθειά μου και θα αποτίσω φόρο τιμής στα θύματα. Αλλά εκείνο που δεν μπορώ να κάνω είναι να διαφοροποιηθώ από την κυβέρνησή μου και να δεχθώ αποζημιώσεις, οι οποίες είναι νομικά ανέφικτες» λέει, αποφεύγοντας πάντως την πάγια διατύπωση ότι το θέμα είναι «λήξαν».
Ο Γιόαχιμ Γκάουκ δεν βάζει ταφόπλακα στην Ιστορία, αλλά δεν θέλει και μια Γερμανία δέσμια του παρελθόντος. Η σημερινή Γερμανία δεν μπορεί πλέον να κρύβεται πίσω από τους συμμάχους της, πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερες ευθύνες στη διεθνή σκηνή, ποτέ μόνη της, πάντα σε διασύνδεση με τους συμμάχους της. Αυτό το μήνυμα έστειλε με την ομιλία του στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια στα τέλη Ιανουαρίου για τον «νέο ρόλο» της Γερμανίας. Ο Γκάουκ καθησυχάζει πάντα όσους ανησυχούν για αναβίωση του γερμανικού ηγεμονισμού.
Ο Γκάουκ διεκδικεί τον νέο ρόλο «όχι γιατί είμαστε σημαντικότεροι, αλλά γιατί δεν γίνεται να μένουμε μικρότεροι από ό,τι είμαστε». Τη μετάλλαξη της Γερμανίας τις τελευταίες δεκαετίες σε «ώριμη» και «υπεύθυνη» χώρα, ώστε να δίνει βοήθεια «παντού όπου η δική μας εμπειρία είναι καλοδεχούμενη», δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη οι Γερμανοί. «Πρέπει να πάψουν να συμπεριφέρονται σαν τον άρρωστο που γιατρεύτηκε από βαριά ασθένεια, αλλά ακόμα δεν θέλει να το πιστέψει. Ή σαν τη μαθήτρια που πήρε απολυτήριο με πολύ καλό βαθμό, αλλά υπενθυμίζει συνέχεια ότι έπρεπε να δώσει δύο φορές απολυτήριες εξετάσεις» λέει. Για αυτό ζητά «επίγνωση όσων έχουμε καταφέρει εμείς και όχι επίγνωση όσων δεν πέτυχαν οι προηγούμενες γενιές».
Η φράση «αγαπώ την πατρίδα μου» παλιότερα ήταν αδιανόητη για τον Γκάουκ. «Ημουν βαθύτατα άπατρις όπως πάρα πολλοί της γενιάς μου» λέει. Σήμερα ο «εραστής της ελευθερίας», όπως αυτοχαρακτηρίζεται, «Ανατολικογερμανός με δυτικότροπη πολιτική σκέψη», κάνει ασκήσεις ισορροπίας. Στο αντιγερμανικό κλίμα του ευρωπαϊκού Νότου – «το διαπιστώνω και υποφέρω για αυτό» – αντιπαραθέτει την αγωνία των Βορειοευρωπαίων για την «υποχωρητικότητα» του Βερολίνου. «Φοβάμαι περισσότερο την αδράνεια της Γερμανίας, παρά τη γερμανική ηγεμονία» είχε πει ο πολωνός υπουργός Εξωτερικών Σικόρσκι. Και είναι ένα από τα επιχειρήματα του Γκάουκ, που θα χρησιμοποιήσει και στην Αθήνα.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
3 λεπτά 
Google news
