Ψυχρός πόλεμος στο Κίεβο: Γεωπολιτική αναμέτρηση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ενωσης και Ρωσίας

Σε ανοιχτή σύγκρουση Ανατολής – Δύσης, που σε πολλούς ξυπνά μνήμες Γιουγκοσλαβίας, εξελίσσεται η κρίση στην Ουκρανία, καθώς οι δύο πλευρές φαίνεται να σκληραίνουν τη στάση τους, με τους Ρώσους να καταγγέλλουν «πραξικόπημα των ακροδεξιών» και τους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους να επιβάλλουν κυρώσεις. Οι αποκλίνουσες αντιδράσεις υπογραμμίζουν την αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας, ΕΕ και ΗΠΑ για το μέλλον της Ουκρανίας η οποία βαθαίνει διαρκώς. Κάθε πλευρά κατηγορεί την άλλη για ανάμειξη, ενώ αμφισβητούνται ακόμα και τα γεγονότα.

Η ΔΙΕΞΟΔΟΣ. Μέρκελ και Ολάντ κατέστησαν σαφές ότι στηρίζουν την πολιτική μετάβαση η οποία θα επιτρέψει την ανάδειξη μέσω εκλογών μιας νέας κυβέρνησης στην Ουκρανία. Η Ρωσία, αντιθέτως, έδειξε ότι θα χρησιμοποιήσει όλη την επιρροή της για να υποστηρίξει τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς. Σε ένα από τα πιο αιχμηρά ανακοινωθέντα του, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών έκανε αναφορά στην περίοδο που έφερε τους Ναζί στην εξουσία στη Γερμανία, το 1933, κατηγορώντας «εγκληματικές δραστηριότητες ακραίων ομάδων της αντιπολίτευσης» οι οποίες προκάλεσαν λουτρό αίματος και καταγγέλλοντας τις ευρωπαϊκές χώρες ότι δεν το παραδέχονται. Οι Ρώσοι κατηγορούν τους «δυτικούς εταίρους» ότι προσπαθούν να αναμειχθούν στα εσωτερικά της Ουκρανίας – μια κατηγορία που, βέβαια, οι Δυτικοί επιστρέφουν στη Μόσχα.

Εν μέσω όλων αυτών, τα πνεύματα αγριεύουν ακόμα περισσότερο, με την προοπτική εξέλιξης της πολιτικής κρίσης σε ένοπλη σύρραξη να έρχεται όλο και πιο κοντά. Δεν είναι λίγοι οι πολιτικοί στη Μόσχα που προειδοποιούν ότι δεν αποκλείεται η επανάληψη της βίαιης διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας. Ο Αλεξέι Πουσκόφ, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της ρωσικής Βουλής, λέει ότι οι πιο ακραίοι αντίπαλοι του Γιανουκόβιτς δεν ζητούν συμβιβασμό, αλλά καταφεύγουν ανοιχτά πλέον στη δύναμη των όπλων. «Υπάρχουν εξτρεμιστικά στοιχεία τα οποία δεν ελέγχονται από την αντιπολίτευση», δηλώνει. «Δεν πρόκειται πλέον για πολιτική διαδικασία. Είναι σχεδόν εμφύλιος πόλεμος».

Η ΠΟΛΩΝΙΑ. Και οι δύο πλευρές θεωρούν ότι η κρίση αποτελεί μια ζωτικής σημασίας στιγμή για τη Γηραιά Ηπειρο και τις διαχωριστικές γραμμές της. «Εμείς οι Πολωνοί», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, «δεν θα παραμείνουμε αδιάφοροι σε αυτά τα γεγονότα, επειδή γνωρίζουμε ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία θα καθορίσουν την ιστορία και το μέλλον όλης της περιοχής». Οι Πολωνοί, ιστορικοί εχθροί των Ρώσων, έσπευσαν να παίξουν ενεργό ρόλο στην κρίση του Κιέβου, προκαλώντας την οργή της Μόσχας. Αλλωστε εκείνοι, μαζί με τους Σουηδούς, πρωτοστάτησαν στο θέμα της λεγόμενης «διεύρυνσης προς Ανατολάς» της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τώρα φαίνεται να βρίσκουν μια ευκαιρία να προωθήσουν την ατζέντα τους. Πιστεύουν, και δεν το κρύβουν, ότι αυτή ακριβώς τη στιγμή οι Βρυξέλλες θα πρέπει να αυξήσουν την επιρροή τους όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Γεωργία και στη Μολδαβία, χώρες οι οποίες ξεκίνησαν τον περασμένο Νοέμβριο στο Βίλνιους συζητήσεις για μια πιθανή σύνδεση με την ΕΕ – οι σχετικές συμφωνίες είναι πιθανόν να υπογραφούν και ώς το τέλος της χρονιάς. Αντιθέτως, η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και η Ουκρανία, στις οποίες έγινε παρόμοιο άνοιγμα, αρνήθηκαν την προσφορά. Οι Ευρωπαίοι φοβούνται ότι στον χρόνο που θα μεσολαβήσει η Μόσχα θα προσπαθήσει να χαλάσει τη συμφωνία με την Τιφλίδα και το Κισινιόφ και γι’ αυτό η Πολωνία πρότεινε να αυξηθούν τα κονδύλια προς τις δύο αυτές πρωτεύουσες.

ΑΝΤΙΡΡΟΠΕΣ ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ. Η άσκηση ακριβείας για την Ευρωπαϊκή Ενωση αυτή τη στιγμή είναι να παίξει ενεργό ρόλο στην κρίση της Ουκρανίας, διατηρώντας μια έστω καλή σχέση με τη Ρωσία – δύο στόχοι που συγκρούονται έντονα αυτή τη στιγμή.