Είχαν προειδοποιήσει για όσα χρήματα πήγαιναν χαμένα

Το πρόβλημα είναι, σύμφωνα πάντα με τον ΟΟΣΑ, ότι η βοήθεια αυτή δίνεται με τρόπο που χαρακτηρίζεται από έλλειψη συντονισμού, προγραμματισμού και διαφάνειας, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η αποτελεσματικότητά της. Επιπλέον, όπως διαπιστώθηκε από τα πρόσφατα σκάνδαλα, στα οποία εμπλέκονται μη κυβερνητικές οργανώσεις, αυτή η έλλειψη σαφούς και διαφανούς πλαισίου χορήγησης της αναπτυξιακής βοήθειας, αποτέλεσε πρόσφορο έδαφος να καρπωθούν εκατομμύρια ευρώ διάφοροι επιτήδειοι.

Ο ΟΟΣΑ, ως αρμόδιος διεθνής οργανισμός, στην τελευταία σχετική έκθεσή του, το 2011 (οι εκθέσεις αυτές συντάσσονται περίπου κάθε 4-5 χρόνια) είχε χτυπήσει προειδοποιητικά καμπανάκια. Ο διεθνής οργανισμός, που παρακολουθεί μέσω της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (DAC) τη δραστηριότητα των μελών του στον τομέα αυτόν, σημείωνε με έμφαση την έλλειψη ενός σύγχρονου θεσμικού και στρατηγικού πλαισίου, τον κατακερματισμό και τη μειωμένη αποτελεσματικότητα της βοήθειας που παρέχει η χώρα.

Επεσήμαινε, μεταξύ άλλων, ότι εκτός από το υπουργείο Εξωτερικών, εμπλέκονται άλλα 14 υπουργεία τα οποία χρηματοδοτούν μέσω των δικών τους προϋπολογισμών, καθώς και αναπτυξιακοί φορείς που δεν συντονίζονται μεταξύ τους.

Με βάση τις υποχρεώσεις της λόγω της συμμετοχής της στην DAC, η Ελλάδα θα έπρεπε να δίνει το 0,5% του ΑΕΠ της για αναπτυξιακή βοήθεια και να αυξήσει το σχετικό ποσοστό στο 0,7% του ΑΕΠ της. Φυσικά, ακόμη κι αν είχε σκοπό να ανταποκριθεί στην υποχρέωσή της αυτή, η κρίση δεν της το επέτρεψε. Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει τους περιορισμούς, αλλά σημειώνει ότι τουλάχιστον θα έπρεπε να προσπαθήσει η χώρα «να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα» το ποσόν που μπορεί να διαθέσει.

Χαρακτηριστικά σημειώνει ότι «η αναπτυξιακή βοήθεια που δίνεται από τα υπουργεία συνήθως υπολογίζεται στο τέλος του οικονομικού έτους, όταν αυτά υποβάλλουν τις στατιστικές εκθέσεις τους στο υπουργείο Εξωτερικών».

«Θα βοηθούσε,» σημείωνε ο ΟΟΣΑ, «αν η βοήθεια που δίνουν τα υπουργεία προσδιοριζόταν με ακρίβεια στον προϋπολογισμό».

Ακόμη ο Οργανισμός προσθέτει ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να επικεντρωθεί «σε μεγαλύτερα προγράμματα και σε λιγότερες χώρες».

Το μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας (31%) πηγαίνει σε προγράμματα υποτροφιών για φοιτητές των εν λόγω χωρών, αλλά ο ΟΟΣΑ αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα αυτών των υποτροφιών. Ζητά τουλάχιστον να επικεντρώνονται σε τομείς σπουδών με αναπτυξιακό ενδιαφέρον για τις λήπτριες χώρες.

Ξεκαθάρισμα. Η έκθεση μιλά για έναν αριθμό 200 μη κυβερνητικών οργανώσεων, που προσπαθούσε τότε να «ξεκαθαρίσει» το υπουργείο Εξωτερικών και επισημαίνει ότι πρέπει «να αντληθούν μαθήματα από τα αποτελέσματα που πέτυχε η αναπτυξιακή βοήθεια μέσα από αυτό το κανάλι».

Επίςης αναφέρει ότι δόθηκαν 4 εκατ. δολάρια σε ΜΚΟ το 2009, έναντι 21 εκατ. δολαρίων το 2007. Μετά το 2009, σημειώνει ο Οργανισμός, δεν χρηματοδοτήθηκαν νέες προτάσεις, καθώς το υπουργείο Εξωτερικών προσπαθούσε να «κλείσει» πρώτα τα περίπου 200 εν εξελίξει προγράμματα.