Εμφύλιος για την επιβίωση της… Liberation

Πριν από τρεις μήνες ένοπλος άνοιξε πυρ στα κεντρικά γραφεία της γαλλικής εφημερίδας «Λιμπερασιόν», τραυματίζοντας σοβαρά έναν φωτογράφο. Η εφημερίδα με το αριστερό προφίλ επιβίωσε από εκείνη την κρίση, τώρα όμως αντιμετωπίζει μια διαφορετική απειλή – έναν εμφύλιο πόλεμο.

Πριν από μία εβδομάδα το πρωτοσέλιδο του εντύπου αφιερώθηκε στην αποκήρυξη του σχεδίου που εμπνεύστηκαν οι βασικοί μέτοχοι της εφημερίδας, να μετατρέψουν τα γραφεία του Παρισιού, την ιστορική έδρα της «Λιμπέ» στο Μαρέ, ένα κτίριο 4.500 τ.μ., σε πολιτιστικό και συνεδριακό χώρο με τη βοήθεια του διάσημου σχεδιαστή Φιλίπ Σταρκ. Ο χώρος θα περιλαμβάνει τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό στούντιο, αίθουσα σύνταξης για την ψηφιακή έκδοση, εστιατόριο και μπαρ, ενώ οι δημοσιογράφοι της έντυπης έκδοσης θα μεταφερθούν αλλού. Υπάρχουν επίσης σχέδια να εγκαταλειφθεί η έντυπη έκδοση και το διάσημο λογότυπό της να αφορά ένα «κοινωνικό δίκτυο που θα φιλοξενεί βίντεο, τηλεόραση, ψηφιακά μέσα, φόρουμ, όσους θέλουν να φτιάξουν νέες επιχειρήσεις κ.λπ.». Μια πολυμεσική πλατφόρμα δηλαδή, που θα αποφέρει κέρδη.

«Είμαστε εφημερίδα» έγραφε ο πηχυαίος τίτλος. «Οχι εστιατόριο, ούτε κοινωνικό μέσο, ούτε τηλεοπτικό στούντιο, ούτε μπαρ, ούτε εκκολαπτήριο start-up επιχειρήσεων». Μέσα στο φύλλο τέσσερις σελίδες ήταν αφιερωμένες στο να πληροφορηθούν οι περίπου 100.000 αναγνώστες του εντύπου γιατί το προσωπικό απήργησε την περασμένη Πέμπτη, αρνούμενο να εργασθεί για το φύλλο της Παρασκευής. Στο βασικό άρθρο της εφημερίδας αναφερόταν ότι το τελευταίο σχέδιο των μετόχων, που αποκαλύφθηκε την Παρασκευή, δεν είχε καμία ελπίδα επιτυχίας και θα «περιόριζε τη “Λιμπερασιόν” σε έναν απλό τίτλο».

Η πρωτοβουλία των μετόχων ακολούθησε τρεις μήνες άγονων διαπραγματεύσεων που προκλήθηκαν από προηγούμενες προτάσεις για τη διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας και για την επιβολή συνδρομών. Περιείχε επίσης πρόβλεψη για περικοπή μισθών, συνταξιοδοτήσεις, καθιέρωση μερικής απασχόλησης και εκτυπώσεις που θα γίνονται νωρίτερα. Μετά την απεργία της προηγούμενης εβδομάδας, οι δημοσιογράφοι είδαν με έκπληξη να τους παρουσιάζεται ένα ακόμα πιο αυστηρό σχέδιο. «Κάποιοι από εμάς σκεφτήκαμε στην αρχή ότι επρόκειτο για αστείο» λέει ένας εξ αυτών. Σε μια έκτακτη σύσκεψη οι δημοσιογράφοι αποφάσισαν να βάλουν τα αιτήματά τους στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας. «Καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να υπάρξουν διαφοροποιήσεις» λέει η αρχισυντάκτρια Αλεξάντρα Σβαρτσμπρόντ. «Οι μέτοχοι όμως λένε ότι θέλουν να κάνουν τα πάντα εκτός από δημοσιογραφία».

Ο Μπρουνό Λεντού, μέτοχος, υποστηρίζει ότι το σχέδιο ήταν η μοναδική ευκαιρία επιβίωσης για την εφημερίδα η οποία παρουσιάζει ζημιές. «Εάν το προσωπικό δεν δεχθεί το σχέδιο, τότε η “Λιμπερασιόν” δεν έχει μέλλον» δήλωσε στο περιοδικό «Εξπρές». Το «όραμα» της διεύθυνσης να επανεφεύρει την εφημερίδα ως «ένα είδος Flore του 21ου αιώνα» – μια αναφορά στο περίφημο παρισινό καφέ όπου ο ιδρυτής του φύλλου Ζαν-Πολ Σαρτρ συναντιόταν με άλλους υπαρξιστές – έχει γίνει αντικείμενο χλεύης. Ενα e-mail που διέρρευσε από το κομπιούτερ του Λεντού είχε ως αποτέλεσμα να πείσει τους 290 εργαζομένους ότι οι μέτοχοι ενδιαφέρονται μόνο για να βγάλουν χρήματα από το όνομα της «Λιμπερασιόν» και από το κτίριο «χωρίς να αναφερθούν καθόλου στη δημοσιογραφία», λέει η Σβαρτσμπρόντ.

ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Υπό τον πρώην διευθυντή της Σερζ Ζιλί, η εφημερίδα είχε μια ξεχωριστή αντικομφορμιστική φωνή, αρνούνταν την εμπορευματοποίηση και ακολουθούσε μια φιλελεύθερη πολιτική γραμμή. Καθώς όμως άρχισε να γίνεται δημοφιλής, αυτό το μοντέλο δεν μπορούσε να λειτουργήσει. Τον Φεβρουάριο του 1981, εν μέσω οικονομικών προβλημάτων, ο Ζιλί έκλεισε την εφημερίδα για να την αναδιοργανώσει. Η «Λιμπερασιόν» παρέμεινε σιωπηλή στην προεκλογική περίοδο του 1981, η οποία οδήγησε στην εκλογή του Σοσιαλιστή προέδρου Φρανσουά Μιτεράν και επανακυκλοφόρησε τον Μάιο εκείνης της χρονιάς. Το επόμενο έτος άρχισαν οι διαφημίσεις και ο Ζιλί αναζήτησε επενδύσεις.

Οταν ο επιχειρηματίας Εντουάρ ντε Ρότσιλντ αγόρασε το 38,6% των μετοχών της εφημερίδας το 2005, έπειτα από μεγάλη πτώση των πωλήσεων, ο Ζιλί εξαναγκάστηκε να αποχωρήσει. Τώρα οι μέτοχοι ζητούν μεγάλες αλλαγές, αλλά οι δημοσιογράφοι είναι αποφασισμένοι να αντισταθούν. «Υπάρχει χώρος για μια αιχμηρή εφημερίδα όπως η “Λιμπέ” με αριστερή στάση, ιδιαίτερα τώρα που τα ακροδεξιά κόμματα ενισχύονται» λέει η Σβαρτσμπρόντ έπειτα από άλλη μια συνέλευση στην οποία αποφασίσθηκαν και άλλες απεργίες. «Είμαστε ενωμένοι και θα κινητοποιηθούμε για να σώσουμε την εφημερίδα μας».