Τέσσερις προφητικές ενστάσεις

Δεν ήταν μόνο το κούρεμα – ή μάλλον η έλλειψή του – που αποτέλεσε σημείο κριτικής στη συνεδρίαση του ΔΝΤ. Αλλα σημεία που αποδείχθηκαν προφητικά αφορούσαν τις υπεραισιόδοξες προβλέψεις για την ανάπτυξη, καθώς και τους κινδύνους να μην επιτευχθούν οι υπερβολικά φιλόδοξοι στόχοι του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής. Επίσης, κάποιοι στο ΔΝΤ είχαν προβλέψει από τότε ότι υπήρχε κίνδυνος διχασμού μεταξύ των μελών της τρόικας, κάτι που βλέπουμε να συμβαίνει τώρα.

Εν ολίγοις, πολλοί ήταν εκείνοι που είχαν χτυπήσει καμπανάκια για τους κινδύνους τους οποίους περιέκλειε το πείραμα της τρόικας ήδη από το 2010. Ωστόσο, το πείραμα προχώρησε και η τρόικα έγραψε -και εξακολουθεί να γράφει – ιστορία όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία και στην Κύπρο.

Ειδικότερα, οι αντιπροσωπείες κυρίως των τρίτων χωρών σχολίασαν αρνητικά στη συνεδρίαση της 9ης Μαΐου τα εξής στοιχεία:

1 Καθυστέρηση στην αίτηση βοήθειας από το Ταμείο. Συγκεκριμένα, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Κίνα, η Ρωσία και η Ελβετία παρατήρησαν ότι η καθυστέρηση αυτή ανέδειξε τις αδυναμίες της αρχιτεκτονικής της ευρωζώνης, ενώ οι ΗΠΑ μίλησαν για αποσπασματική επικοινωνιακή στρατηγική της Ευρώπης.

2 Αισιόδοξες προβλέψεις ανάπτυξης. Η κινεζική και η ελβετική αντιπροσωπεία επισήμαναν ότι καθοριστικός παράγων για να καταστεί το χρέος της Ελλάδας διαχειρίσιμο θα ήταν ο ρυθμός ανάπτυξης. «Ακόμη και μικρή απόκλιση από το βασικό σενάριο του προγράμματος», έλεγαν, «μπορεί να εκτροχιάσει τον στόχο της δημοσιονομικής προσαρμογής και να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του χρέους». Τα στελέχη του ΔΝΤ αντέτειναν τότε ότι δεδομένου του μεγέθους της παραοικονομίας, υπάρχει επίσης πιθανότητα οι ρυθμοί ανάπτυξης να είναι υψηλότεροι. Τελικά, οι Κινέζοι και οι Ελβετοί αποδείχθηκαν σωστοί αφού η χώρα όχι μόνο δεν επέστρεψε στην ανάπτυξη όπως είχε προβλεφθεί, αλλά βυθίστηκε σε πολύ μεγάλη ύφεση, από την οποία ακόμη δεν έχει ξεφύγει. Κάτι που οδήγησε σε νέα πακέτα μέτρων και αύξηση του δημόσιου χρέους.

3 Κίνδυνοι του προγράμματος Αργεντινή, Αυστραλία, Καναδάς, Βραζιλία και Ρωσία, εξάλλου, υποστήριξαν ότι οι κίνδυνοι του προγράμματος ήταν υπερβολικά υψηλοί, ενώ κάποιοι επικαλέστηκαν και πάλι το παράδειγμα της Αργεντινής, στο οποίο έμοιαζε, όπως είπαν, η ελληνική περίπτωση. Μάλιστα, ακόμη και τα στελέχη του ΔΝΤ φέρονται να αναγνώρισαν τους κινδύνους του προγράμματος, αναφέροντας ότι ναι μεν θεωρούν το χρέος μεσοπρόθεσμα βιώσιμο, αλλά «οι σημαντικές αβεβαιότητες γύρω από αυτό καθιστούν δύσκολη μια κατηγορηματική διαβεβαίωση ότι αυτό ισχύει με μεγάλη πιθανότητα».

Οπως είχαν αναφέρει τότε τα στελέχη του Ταμείου, το πρόγραμμα δεν θα πετύχει αν δεν εφαρμοστούν οι διαρθρωτικές αλλαγές, κάτι που είναι  δύσκολο λόγω της έντονης αντίδρασης των κατεστημένων συμφερόντων, όπως επισήμαιναν. Επίσης, τα στελέχη του Ταμείου είχαν επισημάνει ότι το πρόγραμμα θα θέσει σε δοκιμασία την ελληνική κοινωνία, ενώ τόνιζαν ότι τους είχε κάνει εντύπωση η υποστήριξη του ιδιωτικού τομέα στο πρόγραμμα, καθώς το έβλεπε σαν εργαλείο για να τεθεί τέλος στα προνόμια του δημόσιου τομέα.

4 Διαφωνίες εντός της τρόικας. Τον κίνδυνο ασυμφωνίας μεταξύ των μελών της τρόικας είχαν επισημάνει και ορισμένες χώρες όπως η Κίνα, η Αίγυπτος και η Ελβετία. Ωστόσο, τότε ο Πολ Τόμσεν είχε παρέμβει για να πει ότι η συνεργασία μεταξύ των τριών άρχισε καλά και οι αρμοδιότητες είχαν διαχωριστεί. Το Ταμείο θα ασχολείτο με τα δημοσιονομικά, η Κομισιόν με τα διαρθρωτικά και η ΕΚΤ με το χρηματοπιστωτικό.

Στην πράξη αποδείχθηκε ότι οι δυο πλευρές είχαν ουκ ολίγες συγκρούσεις.  Χαρακτηριστικότερη είναι αυτή για το θέμα του νέου «κουρέματος», για το οποίο πιέζουν τώρα οι εκπρόσωποι του Ταμείου, προκαλώντας «ανατριχίλα» στους Ευρωπαίους συνεταίρους τους και δανειστές μας. Το «κούρεμα» είναι τώρα πολύ πιο δύσκολη υπόθεση γιατί αφορά τα δάνεια κρατών και όχι ιδιωτών. Επιπλέον το ΔΝΤ μιλάει με τα λεφτά των άλλων, αφού δεν κουρεύει με τίποτα τα δικά του δάνεια. Σε κάθε περίπτωση, τη διαφωνία πληρώνει η Ελλάδα που πιέζεται ανάμεσα στους δυο «ελέφαντες».