Ενδυναμώνοντας ξανά την οικονομία

Η παγκόσμια οικονομία το 2013 παρέμεινε μετέωρη ανάμεσα στην ελπίδα και την αβεβαιότητα. Αν και η ανάκαμψη επιταχύνθηκε, ειδικά σε κάποιες ανεπτυγμένες χώρες, η παγκόσμια οικονομία δεν πετάει ακόμη χρησιμοποιώντας όλες τις μηχανές της – και αναμένεται να παραμείνει σε αυτήν την κατάσταση και το 2014.

Οι τελευταίες προβλέψεις του ΔΝΤ υπολογίζουν την ανάπτυξη του παγκόσμιου ΑΕΠ για το 2014 στο 3,6%, η οποία είναι ικανοποιητική, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τις πραγματικές δυνάμεις της οικονομίας, η οποία θα μπορούσε να αναπτυχθεί με 4%. Με άλλα λόγια, ο πλανήτης θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά περισσότερες θέσεις εργασίας, χωρίς αυτό να τροφοδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις.

Αυτό σημαίνει ότι τα μέλη του ΔΝΤ – είτε είναι ανεπτυγμένες είτε αναπτυσσόμενες οικονομίες – έχουν περισσότερη δουλειά να κάνουν. Για μια ισχυρή και με διάρκεια ανάκαμψη που απογειώνει όλες τις χώρες και όλους τους ανθρώπους, απαιτείται από όσους χαράσσουν πολιτική να σημειώσουν πρόοδο σε όλα τα μέτωπα – το δημοσιονομικό, το διαρθρωτικό και το χρηματοπιστωτικό. Παράλληλα, η διεθνής κοινότητα πρέπει να αναζωογονήσει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της συνεργασίας μέσω του G20, του ΔΝΤ και άλλων φορέων. Πράγματι, μόνο μέσω μιας τέτοιας συνεργασίας μπορούμε να ξεπεράσουμε τις επιπτώσεις της παγκόσμιας κρίσης.

Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουμε σίγουρα καταφέρει να αποφύγουμε το χειρότερο σενάριο (μια Μεγάλη Υφεση Νο 2). Αυτό το οφείλουμε στις προσπάθειες όσων χαράσσουν πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο – ιδιαίτερα στην αποφασιστικότητα των κεντρικών τραπεζών να διατηρήσουν σε χαμηλά επίπεδα τα επιτόκια παγκοσμίως και να στηρίξουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σε κάποιες χώρες μάλιστα αυτό έγινε σε συνδυασμό και με δημοσιονομικά κίνητρα. Ομως έχει έλθει η ώρα να προσπαθήσουμε ακόμη περισσότερο. Μπορούμε μεταξύ άλλων να χρησιμοποιήσουμε το περιθώριο που δημιούργησαν οι αντισυμβατικές νομισματικές πολιτικές για να εφαρμόσουμε διαρθρωτικές αλλαγές που μπορούν να προσφέρουν ανάπτυξη και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας.

Η κατάσταση στις ανεπτυγμένες οικονομίες είναι σημαντική για τις παγκόσμιες προοπτικές. Οι κίνδυνοι της στασιμότητας και του αποπληθωρισμού εξακολουθούν να παραμένουν μεγάλοι. Οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να επιστρέψουν σε πιο συμβατικές νομισματικές πολιτικές μόνο όταν η ανάπτυξη αποκτήσει βαθιές ρίζες.

Οι ΗΠΑ έχουν αποτελέσει για πολύ καιρό την κύρια μηχανή που κινεί την παγκόσμια οικονομία και εκεί η καταναλωτική ζήτηση έχει γίνει ξανά ισχυρή. Ομως μπροστά μας βρίσκονται προκλήσεις. Εάν υπάρχει μεγαλύτερη βεβαιότητα για την κατεύθυνση που ακολουθεί η πολιτική, τότε η ανάπτυξη θα μπορούσε να αποκατασταθεί σε επίπεδα που θα ωφελούσαν ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Στην Ιαπωνία η ανάπτυξη έχει τονωθεί από ένα μείγμα επιθετικής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Η Ευρώπη βρίσκεται επίσης σε σημαντικό σταυροδρόμι. Η ευρωζώνη δείχνει επιτέλους σημάδια ανάκαμψης, αλλά η ανάπτυξη είναι άνιση και ασύμμετρη. Αν και πολλές χώρες πάνε καλά, η ζήτηση σε γενικές γραμμές παραμένει ασθενής και η ανεργία στην περιφέρεια διατηρείται πεισματικά υψηλή, ειδικά για τους νέους. Μια από τις αβεβαιότητες που υπάρχουν για την Ευρώπη πηγάζει από τις τράπεζές της. Τα επερχόμενα τεστ κοπώσεως και η κατάσταση του ενεργητικού των τραπεζών μπορούν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη και να επιταχύνουν τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση – μόνο όμως εάν αυτά πραγματοποιηθούν με τον κατάλληλο τρόπο. Η Ευρώπη πρέπει επίσης να ενισχύσει τη ζήτηση, να ισχυροποιήσει τη χρηματοπιστωτική και δημοσιονομική δομή της και να εφαρμόσει διαρθρωτικές αλλαγές ώστε να διασφαλίσει ότι θα υπάρχει διατηρήσιμη ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας.

Το 2013 στις αναπτυσσόμενες οικονομίες που τα προηγούμενα πέντε χρόνια αποτέλεσαν τη μηχανή της παγκόσμιας ανάπτυξης, η αναπτυξιακή ορμή μειώθηκε. Αν και οι χειρότεροι φόβοι έχουν μειωθεί, οι αναπτυσσόμενες αυτές οικονομίες αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις στη χάραξη πολιτικής. Οταν οι κυβερνήσεις προσπαθούν να καταπολεμήσουν τη μείωση της ζήτησης, οφείλουν να προσέχουν τις χρηματοπιστωτικές υπερβολές, ιδιαίτερα αυτές που μπορεί να δημιουργήσουν φούσκες στις τιμές ή μεγάλη αύξηση χρεών. Θα πρέπει επίσης να επικεντρωθούν στην ισχυροποίηση του χρηματοπιστωτικού ρυθμιστικού πλαισίου.

Αν και οι προκλήσεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα, υπάρχουν πολλά κοινά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν τα επόμενα χρόνια. Υπερβολικά πολλές χώρες αντιμετωπίζουν μια κληρονομιά υψηλού δημόσιου και ιδιωτικού χρέους, δημοσιονομικές ανισορροπίες και ανισορροπίες στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και ακολουθούν μοντέλα ανάπτυξης τα οποία δεν βοηθούν στη δημιουργία αρκετών θέσεων εργασίας. Η διεθνής κοινότητα χρειάζεται επίσης να ολοκληρώσει τις κανονιστικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες είναι απαραίτητες για να δημιουργηθεί ένα ασφαλέστερο χρηματοπιστωτικό σύστημα που υποστηρίζει καλύτερα τις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας.

Αυτές δεν είναι αφηρημένες προκλήσεις. Μόνο εάν τις αντιμετωπίσουμε μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι θα υπάρχει ευημερία στο μέλλον σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία δισεκατομμύρια άνθρωποι έχουν συνεχώς αυξανόμενες φιλοδοξίες – να βρουν δουλειά, να ξεφύγουν από τη φτώχεια και να εισέλθουν μια μέρα στην παγκόσμια μεσαία τάξη.

Το 2014 χρειάζεται να κάνουμε τα βήματα που θα βοηθήσουν να γίνει πραγματικότητα αυτό το όνειρο. Το ΔΝΤ είναι αφοσιωμένο στο να εργαστεί με τις 188 χώρες – μέλη του ώστε να καθοριστούν και να εφαρμοστούν τα μέτρα εκείνα τα οποία μπορούν να παράσχουν ισχύ στις μηχανές της ανάπτυξης – και να απογειώσουν όλους τους ανθρώπους σε νέα ευημερία.

Η Κριστίν Λαγκάρντ είναι γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου