Οι 58 και το ανακάτεμα της τράπουλας στην Κεντροαριστερά: Ο τζόκερ θα κρίνει (;) την παρτίδα

Λένε πως «όταν παίζεις πόκερ και δεν βλέπεις το κορόιδο στο τραπέζι, τότε το κορόιδο είσαι εσύ». Ισχύει και στο τσόχινο τραπέζι της πολιτικής. Μόνο που εκεί οι παίκτες είναι συνήθως πολύ πιο υποψιασμένοι από τους κανονικούς. Οπότε οι μπλόφες και οι κόντρες πάνε σύννεφο. Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα και στον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο στο ξεκίνημα του 2014. Εκεί ο τζόκερ, το τρελό χαρτί που αλλάζει τα δεδομένα στην παρτίδα, είναι η κίνηση των 58. Είναι η φιγούρα στο τραπέζι που μπερδεύει τους σχεδιασμούς όλων και, συγχρόνως, ανακατεύει την τράπουλα σε μια σειρά από κόμματα εξ αριστερών του ΠαΣοΚ. Χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν συνέπειες και εκ δεξιών.

Δύο ήταν τα θέματα συζήτησης στα σαλόνια της ελληνικής πολιτικής τάξης αυτές τις γιορτές. Το ένα ήταν η τρόικα. Θα τραβήξουν το σχοινί οι κ.κ. Τόμσεν και Σία τον Ιανουάριο ή θα συνεχιστεί το άτυπο μορατόριουμ λόγω ελληνικής προεδρίας; Αυτό απασχολούσε κυρίως όσους είναι πιο οικονομικά προσανατολισμένοι. Το άλλο θέμα είχε να κάνει με την πραγματική εμβέλεια της κίνησης των 58. Τι θα μπορούσαν αυτοί να «γράψουν» στις ευρωεκλογές; Και πώς αυτό αλλάζει τα δεδομένα; Ο προβληματισμός δεν είναι άσχετος με τα ερωτηματικά που προκαλεί η διαφαινόμενη τάση ανόδου του ΣΥΡΙΖΑ στις δημοσκοπήσεις. Εμπειρος πολιτικός αναλυτής τσιμπούσε λίγη τυροκαυτερή ένα μεσημέρι πριν από την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και επέμενε ότι η τάση είναι υπαρκτή. Ο ΣΥΡΙΖΑ «γράφει» μάλιστα και στην αδιευκρίνιστη ψήφο. Με απλά λόγια, μεταξύ αυτών που δεν έχουν αποφασίσει τι θα ψηφίσουν, αρκετοί σκέφτονται ΣΥΡΙΖΑ. Είναι κρίσιμο εύρημα γιατί σημαίνει ότι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης κερδίζει έδαφος μεταξύ αυτών που δεν είναι ήδη τοποθετημένοι.

Η διπλή κάλπη

Φυσικά, όπως έλεγε ο ίδιος αναλυτής, κάθε κυβέρνηση που μπαίνει στον δεύτερο χρόνο της θητείας της κάνει μια κοιλιά. Ισχυσε πάντα – σιγά μην δεν ισχύσει μέσα στην κρίση. Το έπαθε ο Σημίτης το 1998-1999 – με τη ΝΔ να κερδίζει τις ευρωεκλογές. Το έπαθε και ο Καραμανλής που πήγε άρον άρον σε κάλπες τον Σεπτέμβριο του 2007. Αλλά η λογική είναι ότι αν περάσεις τον κάβο της δεύτερης χρονιάς και σου βγει η οικονομία τότε – με κάποιες στοχευμένες παροχές και ένα καλύτερο κλίμα – μπορείς να πας στις κάλπες με αξιώσεις.

Είναι η συλλογιστική πίσω από τις γραμμές του διαγγέλματος Σαμαρά. Πέραν της παραδοσιακής λογικής, αντανακλά και τις προσδοκίες της κυβέρνησης για την οικονομική πολιτική. Κρίσιμος παράγων όμως σε όλα αυτά είναι και η κάλπη. Για την ακρίβεια, η διπλή κάλπη ευρωεκλογών και αυτοδιοικητικών του Μαΐου. Το τι θα γίνει εκεί δεν είναι άσχετο με τις διεργασίες στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς και εκεί ακριβώς φιγουράρει ως τζόκερ η κίνηση των 58.

Η παρτίδα

Οι παίκτες στο πράσινο τραπέζι είναι τέσσερις. Εχουν και άλλους πίσω τους που παρακολουθούν την παρτίδα και ενίοτε σκύβουν στο αυτί τους και τους ψιθυρίζουν. Αλλά τις αποφάσεις τις παίρνουν οι ίδιοι. Οι παίκτες βλέπουν την παρτίδα με εντελώς διαφορετική ματιά ο καθένας. Ας πούμε ο Τσίπρας βλέπει εντελώς απαξιωτικά την κίνηση των 58. Οι περί την Κουμουνδούρου αναλυτές θεωρούν πολύ απλά ότι είναι ένα αμάλγαμα από παλιούς σημιτικούς με ολίγη από το «κόμμα Παπαδήμου» και κάποιους επαγγελματίες γεφυροποιούς μεταξύ ΠαΣοΚ και μετριοπαθούς Αριστεράς. Ονόματα δεν λέμε αλλά είναι σαφές ποιος είναι ποιος σε αυτήν την κατανομή. Η πρόγνωση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι η κίνηση δεν έχει καμία τύχη και θα πάει άπατη στις ευρωεκλογές. Με άλλα λόγια, ο Τσίπρας δεν φοβάται εκπλήξεις στην παρτίδα, όντας βέβαιος ότι δεν είναι αυτός το κορόιδο.

Η οπτική του Κουβέλη είναι παραπλήσια. Ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ βλέπει στις ευρωεκλογές τη δικαίωση της εξόδου από την κυβέρνηση πέρσι τον Ιούνιο και την επιβράβευση της προσωπικής στρατηγικής του. Αν ο Τσίπρας θεωρεί ότι το ρεύμα των δημοσκοπήσεων τού δίνει ένα καλό χαρτί, ο Κουβέλης ποντάρει στον εαυτό του. Και δεν βλέπει τον κίνδυνο το μπες – βγες στην κυβέρνηση και μια πολιτική διαχείριση παλαιού τύπου που να υποτάσσει τη στρατηγική στο αρχηγικό συμφέρον, να μπορεί τελικά να απωθήσει τους ψηφοφόρους (και αυτό γιατί είναι παλαιομοδίτικη και πολιτικάντικη). Ο Κουβέλης θεωρεί ότι η ΔΗΜΑΡ θα απορροφήσει την ήπια ψήφο διαμαρτυρίας προς την κυβέρνηση. Οι δικοί του όμως, πίσω του, είναι αναστατωμένοι – με πρώτο τον Σπύρο Λυκούδη. Πολλοί βλέπουν σε αυτόν έναν νέο ανερχόμενο τύπο πολιτικού. Αλλά θέση στο τραπέζι για τον Λυκούδη δεν υπάρχει σε αυτήν τη φάση. Η αντίληψη Κουβέλη είναι ότι η ΔΗΜΑΡ μένει με δικό της κίνδυνο έξω από μια προσπάθεια ανασύνθεσης της Κεντροαριστεράς και, κυρίως, μέσα από το εγχείρημα συγκρότησης τρίτου πόλου μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ. Αντιθέτως, ο Κουβέλης εκτιμά – όπως και ο Τσίπρας – πως ό,τι χαρτί και να πάει να σηκώσει ο Βαγγέλης Βενιζέλος είναι εκ προοιμίου καμένο.

Οι κινήσεις

Είναι όμως έτσι; Πολιτική σημαίνει κινήσεις. Αν ο τζόκερ των 58 είναι άσφαιρος τότε γιατί αναστατώνει την τράπουλα; Ακόμη περισσότερο: γιατί παράγοντες τους ιδιωτικού τομέα σκέπτονται να οργανώσουν σειρά ομιλιών στην Αθήνα με επώνυμους ξένους που να δώσουν ώθηση στο εγχείρημα επανεκκίνησης της Κεντροαριστεράς μέσα από διάλογο με στελέχη του χώρου; Ο Βενιζέλος δεν έχει τραβήξει το χαρτί των 58 – έστω κι αν το έχει κρυφοκοιτάξει από κάτω. Αλλά η δυναμική του φαίνεται από τον εκνευρισμό των πασόκων όλων των ομάδων και των ηλικιών. Οτιδήποτε προέρχεται από την κοινωνία πολιτών είναι πάντα επικίνδυνο. Ακόμη χειρότερα: οι γκριζομάλληδες των 58 – που πάνε να απαξιωθούν ως σημιτικοί – δεν πνίγονται από προσωπικές φιλοδοξίες. Αντιθέτως, ψάχνουν σαραντάρηδες για να μπουν μπροστά. Και αυτό που δεν θυμάται κανείς είναι ότι – από το περίφημο twitter περί ανανέωσης που έκανε τόση φασαρία – ο Βενιζέλος έψαχνε τρόπο να κατεβάσει τον μέσο όρο ηλικίας των κεντρικών στελεχών. Εστω κι αν είναι ένα ερώτημα αν πέτυχε ουσιαστικά αυτό που ήθελε στο πρόσωπο του γραμματέα Νίκου Ανδρουλάκη.

Το ευρωψηφοδέλτιο

Στην πραγματικότητα, οι 58 δεν είναι πρόβλημα του Βενιζέλου. Τζόκερ είναι! – αλλά όλων των άλλων. Φυσικά, το κλειδί είναι η κατάρτιση του ευρωψηφοδελτίου. Εκεί θα κορυφωθούν οι ενδοπασοκικές αντιδράσεις. Οπως και το αν, πώς και πότε θα μετρηθεί δημοσκοπικά το εγχείρημα των 58. Πόσοι όμως έχουν σκεφτεί ποια είναι τα κοινά πρόσωπα μεταξύ των 58 και της παλαιότερης προσπάθειας για μια κίνηση δημάρχων με πόλους όπως ο Γιώργος Καμίνης και ο Γιάννης Μπουτάρης; Στο πρόσωπο του πρώτου η κίνηση των 58 συσχετίζεται και με τις αυτοδιοικητικές.

Μένει ο τελευταίος παίκτης στο τραπέζι που είναι ο Αντώνης Σαμαράς. Επηρεάζει τα χαρτιά μπροστά του ο τζόκερ της Κεντροαριστεράς; Ο πρόεδρος της ΝΔ και Πρωθυπουργός έχει την ανέκφραστη όψη του ψύχραιμου παίκτη. Γιατί; Διότι ο καβγάς περί την Κεντροαριστερά τον απαλλάσσει από την πίεση εκείνων που επιμένουν ότι πρέπει να ανασυνθέσει την Κεντροδεξιά! Τόσο ο ίδιος ο Σαμαράς όσο και το επιτελείο του πιστεύουν ότι η βασική προτεραιότητα της ΝΔ είναι να μαζέψει τον χώρο εκ δεξιών της. Αλλωστε, μια ανασύσταση της Κεντροαριστεράς γύρω από τον πυρήνα των 58 δεν είναι κακό πράγμα για τη ΝΔ. Ενα τέτοιο σχήμα έχει καθαρά ευρωπαϊκό προσανατολισμό και θα συμμαχούσε πολύ πιο εύκολα με το ΠαΣοΚ και τη ΝΔ παρά με τον ΣΥΡΙΖΑ. Αρα, όπως και να έρθει το χαρτί, ο Σαμαράς δεν έχει κάτι να χάσει.

Το μειδίαμα

Ο τζόκερ είναι κυρίως η φιγούρα που θα επηρεάσει τις θέσεις Βενιζέλου και Κουβέλη, καθώς ο τελευταίος περιμένει να δει την κατάρρευση του ΠαΣοΚ τον Μάιο ώστε ο τρίτος πόλος να φτιαχτεί γύρω από το δικό του κόμμα και τον ίδιο. Το παράξενο μειδίαμα του τζόκερ φωτίζει αυτήν την ευγενική αντιπαράθεση ανάμεσα σε Βενιζέλο και Κουβέλη που έχει αρχίσει από το 2012 και έχει γνωρίσει πολλές κορυφώσεις, με τελευταία την ΕΡΤ. Ώς τώρα ο Βενιζέλος κέρδιζε. Μένει να φανεί τι θα γίνει σε αυτήν τη φάση της παρτίδας.