Ερευνα: Πώς η μαύρη αγορά καπνού κάνει θραύση

Ο γενικός γραμματέας Δημοσίων Εσόδων Χάρης Θεοχάρης εκτίμησε πρόσφατα ότι οι απολεσθέντες φόροι από το παράνομο εμπόριο καπνικών προϊόντων φθάνουν τα 500 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. «ΤΑ ΝΕΑ» επιχείρησαν να καταγράψουν τη μαύρη αγορά χύμα καπνού στην Ελλάδα επικοινωνώντας με προμηθευτές, αγοράζοντας καπνό και στέλνοντας δείγματα για ανάλυση στο Γενικό Χημείο του Κράτους.

Αγγελίες για παράνομη πώληση χύμα καπνού συναντώνται σε κάθε γωνιά του Διαδικτύου: σε ομάδες συζήτησης για την ποδηλασία, τη χιπ-χοπ μουσική ή τα αυτοκίνητα. Μία από αυτές που εντοπίσαμε βρίσκεται σε ιστοσελίδα με αγγελίες μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Ο προμηθευτής γράφει ότι διαθέτει «φρέσκο, μαλακό, πεντακάθαρο καπνό». Ορίζει την τιμή του κιλού στα 60 ευρώ – ό,τι πιο ακριβό υπάρχει στη μαύρη αγορά καθώς συνήθως ο χύμα καπνός πωλείται 25-40 ευρώ το κιλό. «Εχω να σου δώσω και με 15 ευρώ αλλά θα τον πετάξεις», λέει ο συντάκτης της αγγελίας σε τηλεφωνική μας επικοινωνία. «Μπορεί να φαίνεται ακριβός αλλά όπου τον έχω στείλει μου έδωσαν συγχαρητήρια. Είναι λίρα Αγγλίας!», τονίζει. Προσθέτει ότι δεν είναι ο ίδιος αγρότης αλλά παίρνει τις απαραίτητες ποσότητες από συγγενή του στην ευρύτερη περιοχή του Αγρινίου. Προτίθεται να στείλει λίγα γραμμάρια για δοκιμή για να πειστούμε για την ποιότητα και εξηγεί ότι η συναλλαγή γίνεται ταχυδρομικά. «Μην ανησυχείς. Εάν σε πιάσουν, είναι σαν να έχεις πάνω σου μια κούτα τσιγάρων αφορολόγητα. Αλλο να σε βρουν με ένα αμάξι γεμάτο με καπνό», λέει.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου όμως η συναλλαγή μέσω ταχυδρομείου δεν απέδωσε για έναν 62χρονο παραλήπτη στην Κρήτη. Συνελήφθη όταν διαπιστώθηκε στην αποθήκη ασυνόδευτων δεμάτων Ηρακλείου ότι το πακέτο που προοριζόταν για εκείνον περιείχε 19 κιλά καπνό χωρίς συνοδευτικά έγγραφα. «Δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν οι παραβάτες. Ο χύμα καπνός δεν έχει ταυτότητα. Οι ελεγκτικές Αρχές πρέπει να έχουν συγκεκριμένες καταγγελίες για κάποιον καλλιεργητή», λέει ο Θόδωρος Ιορδανίδης, πρόεδρος της Ενωσης Καπνού «Η Καπνική».

ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ. Μαζί με τον χύμα καπνό των 40 ευρώ στείλαμε στα εργαστήρια του Γενικού Χημείου του Κράτους στις Σέρρες και ένα άλλο δείγμα χύμα καπνού που αγοράσαμε προς 25 ευρώ το κιλό. Η συνάντηση με τον δεύτερο προμηθευτή έγινε στη Λεωφόρο Συγγρού. Ο καπνός ήταν πρόχειρα τοποθετημένος σε μια πλαστική σακούλα. Με πιο έντονο άρωμα και πιο σκούρο χρώμα από τον πρώτο. Και αυτός, όπως είπε ο προμηθευτής, προερχόταν από το Αγρίνιο. Από την ανάλυση προέκυψε ότι και τα δύο δείγματα μπορούσαν να καπνιστούν. Δεν έγινε έρευνα για βαρέα μέταλλα ή φυτοφάρμακα καθώς σύμφωνα με το εργαστήριο δεν υπάρχουν προδιαγραφές και όρια επικινδυνότητας. Το κάπνισμα είναι ούτως ή άλλως επικίνδυνο για την υγεία. Κατά καιρούς έχουν φθάσει στη Χημική Υπηρεσία Σερρών δείγματα παράνομου χύμα καπνού με μούχλα και μικρόβια. Για τον καπνό που τους στείλαμε διαπίστωσαν ότι είχε πωληθεί γρήγορα και δεν είχε ζυμωθεί περισσότερο για να βελτιωθεί η ποιότητά του. Ενδεικτικό ίσως της βιασύνης των προμηθευτών ή της ζήτησης που υπάρχει.

Το μάρκετινγκ των προμηθευτών
Οι προμηθευτές του χύμα καπνού προσπαθούν να διατηρήσουν την πελατεία τους ικανοποιημένη και ενημερωμένη. Πρόσφατα ένας από τους προμηθευτές έστειλε στους πελάτες του το εξής μήνυμα: «Ο βιολογικός καπνός Αγρινίου σάς εύχεται καλά Χριστούγεννα! Λόγω εορτών θα δεχόμαστε παραγγελίες μέχρι την Παρασκευή. Θα είμαστε πάλι κοντά σας με το νέο έτος».

Αιτήματα για λιανική

«Οσο υπάρχει φτώχεια δεν θα σταματήσουν κάποιοι να πωλούν παράνομα χύμα καπνό», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Καλαθάς, καπνοπαραγωγός στο Αρχάνι Φθιώτιδας. Τα καπνά πωλούνται κανονικά από τους παραγωγούς στους εμπόρους κοντά στα 4 ευρώ το κιλό. Στη μαύρη αγορά όμως ένα κιλό πωλείται τουλάχιστον προς 25 ευρώ.

Ο κ. Καλαθάς διεκδικεί την πώληση του καπνού για στριφτά τσιγάρα ως αγροτικό προϊόν, χωρίς μεσάζοντες, απευθείας από τους παραγωγούς και ζητά για τη διευκόλυνσή τους μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης. «Θέλουμε να το κάνουμε οργανωμένα. Να είναι μια πράξη επιβίωσης, όχι λαθρεμπόριο. Δεν πουλάμε ναρκωτικά. Προϊόν παράγουμε και θέλουμε να το πουλήσουμε», λέει. Κύκλοι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης επιβεβαιώνουν ότι υπάρχουν σχετικά αιτήματα. Ωστόσο στις διεργασίες που γίνονται δεν διαφαίνεται, προς το παρόν, αυτά να ικανοποιούνται.