[Τρίτη άποψη] Δίκαιοι φόροι για την ανάπτυξη

Το θέμα της φορολογίας στην Ελλάδα αποτελεί αντικείμενο συζήτησης που – πολύ φοβάμαι – δεν θα σταματήσει ποτέ να είναι επίκαιρο. Και αν μιλούσαμε για αυτό λόγω της φύσης του – αφού αποτελεί σημείο αναφοράς παγκοσμίως για νοικοκυριά και επιχειρήσεις – δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα. Το αντίθετο, θα έλεγα.

Το πρόβλημα είναι πως στη χώρα μας συζητάμε για φόρους, κυρίως λόγω των διαρκών αλλαγών στους συντελεστές και στο ισχύον καθεστώς.

Τα τελευταία τριάμισι χρόνια, τόσο τα φυσικά όσο και τα νομικά πρόσωπα έχουν σηκώσει στις πλάτες τους ένα σημαντικό βάρος από την αυξανόμενη φορολογία, που χρησιμοποιήθηκε ως βασικό μέσο για την επίτευξη των στόχων μείωσης του ελλείμματος και πρωτογενούς πλεονάσματος. Ο στόχος επιτεύχθηκε, με σημαντικές, όμως, και αρνητικές επιπτώσεις σε άλλα μεγέθη και τομείς της ελληνικής οικονομίας.

Το γεγονός ότι οι μηχανισμοί δεν είναι ακόμα έτοιμοι να αντεπεξέλθουν στον φόρτο εργασίας που επιβάλλει το κυνήγι της φοροδιαφυγής είχε ως αποτέλεσμα το φορολογικό βάρος να διογκωθεί εις βάρος όσων ήταν και παραμένουν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους απέναντι στο Δημόσιο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση εισοδημάτων, που οδήγησε στη μείωση της κατανάλωσης, με αποτέλεσμα να απουσιάζει από την αγορά η ρευστότητα, η οποία δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να καλυφθεί από τις τράπεζες, αφού οι ίδιες χρειάζονταν χρήματα (βλ. ανακεφαλαιοποίηση) για να είναι εντάξει με τις κεφαλαιακές τους απαιτήσεις, ενώ δεν διευκολύνονταν και από τη συνεχή αφαίμαξη των καταθέσεων (στην αρχή λόγω του φόβου των καταθετών για έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ και στη συνέχεια λόγω της ανάγκης για αποπληρωμή φορολογικών και άλλων υποχρεώσεων).

Ετσι φτάσαμε στα τέλη του 2013, οπότε και – τριάμισι χρόνια μετά την υπογραφή του Μνημονίου – τα επίπεδα του χρέους ως κλάσμα προς το ΑΕΠ της χώρας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Ο λόγος;

Διότι – σε όλη αυτή την προσπάθεια – δεν φροντίσαμε καθόλου τον παρονομαστή του κλάσματος, δηλαδή το ΑΕΠ. Αντίθετα, η πίεση από τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο για εφαρμογή πολιτικής αυστηρής λιτότητας είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω διεύρυνση του υφεσιακού κλίματος. Εκτιμάται ότι για κάθε μονάδα δημοσιονομικής προσαρμογής που πετυχαίνουμε μέσω περιοριστικών μέτρων το χρέος αυξάνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά 3,5 εκατοστιαίες μονάδες. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που τόσο οι δύο πρώτες αναδιαρθρώσεις (PSI και επαναγορά ομολόγων), όσο και το επικείμενο – άγνωστο πότε – τρίτο κούρεμα δεν οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα, δηλαδή στη δραστική μείωση του δημόσιου χρέους.

Αυτός, λοιπόν, ο αρνητικός – μέχρι στιγμής – πρωταγωνιστής στην πορεία της οικονομίας, οι φόροι, μπορούν – από εδώ και στο εξής – να αποτελέσουν από τους βασικούς μοχλούς της επιστροφής στην ανάπτυξη. Με ποιον τρόπο; Μέσω:

– Της καθιέρωσης ενός flat tax rate για όλους τους φορολογουμένους – φυσικά και νομικά πρόσωπα – στο 15%.

– Της μείωσης της έμμεσης φορολόγησης σε μια σειρά συντελεστών, όπως του ΦΠΑ και των φόρων κατανάλωσης (π.χ. στο πετρέλαιο θέρμανσης και στο φυσικό αέριο).

– Της αλλαγής στον τρόπο υπολογισμού του φόρου εισοδήματος, με το μοντέλο έσοδα μείον έξοδα για όλους τους φορολογουμένους (όπως γίνεται σήμερα με τους ελεύθερους επαγγελματίες) και με την προϋπόθεση ότι η Εφορία θα αποδέχεται όλες τις δαπάνες των υπόχρεων (το μέτρο αυτό πρέπει να συνοδευθεί και από την προαναγγελθείσα σύνδεση των ταμειακών μηχανών των καταστημάτων με το Taxis).

– Της παροχής γενναίων φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις στη χώρα μας.

Με αυτό το πακέτο παρεμβάσεων είναι κάτι παραπάνω από δεδομένη η αύξηση των εσόδων, η τόνωση της κατανάλωσης και η αύξηση των επενδύσεων και της απασχόλησης.

Κατά συνέπεια, και η αύξηση του παρονομαστή, δηλαδή του ΑΕΠ.

Ασφαλώς και αυτό δεν είναι πανάκεια. Απαιτούνται και άλλες παρεμβάσεις σε πλήθος άλλων τομέων. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει έναν σημαντικό αναπτυξιακό παράγοντα.

Η μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση ήταν μια καλή αρχή.

Ζητούμενο είναι η συνέχεια.

Απαραίτητη προϋπόθεση, βέβαια, γι’ αυτό είναι οι φόροι να είναι δίκαιοι και το φορολογικό πλαίσιο να είναι σταθερό, χωρίς τους γνωστούς αιφνιδιασμούς και τις εκπλήξεις της τελευταίας στιγμής, που μόνο κακό κάνουν στην εικόνα της χώρας και στην οικονομία.

O Κωνσταντίνος Β. Κόλλιας είναι αντιπρόεδρος
του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος