[Γνώμη] Φτάνουν πια τα παιχνίδια με τον έλληνα ασθενή

Είναι παράλογη η αλλαγή που επιχειρεί η ηγεσία του υπουργείου Υγείας στον κρίσιμο τομέα της πρωτοβάθμιας περίθαλψης; Καταφανώς όχι. Η ενοποίηση των μονάδων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε έναν ενιαίο φορέα και ο εξορθολογισμός της κατανομής τους ανά την Ελλάδα είναι αναγκαίο και επείγον να γίνει προκειμένου να περικοπούν αδικαιολόγητες σπατάλες και να αναβαθμιστούν οι παρεχόμενες υπηρεσίες. Στο πλαίσιο αυτό οι απόψεις όλων σχεδόν των κομμάτων ταυτίζονταν. Υπήρχε η «δεδηλωμένη» μιας διακομματικής συναίνεσης. Το έδαφος ήταν λοιπόν πρόσφορο για γενναίες τομές στον χώρο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ). Δυστυχώς, ανατινάχθηκε το κλίμα…

Γιατί ανατινάχθηκε; Διότι το υπουργείο κατάφερε να προσδώσει στο σχέδιο αλλαγής το ύφος μιας μετωπικής αντιπαράθεσης με το σύνολο των 5.000 ιδιωτών γιατρών που είναι συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ. Αντί να προσφύγει στον διάλογο, «αποφάσισε και διέταξε». Αντί να εξηγήσει, προτίμησε να απειλήσει. Επέτυχε έτσι να συσπειρώσει και να κινητοποιήσει το σύνολο του ιατρικού δυναμικού του ΕΟΠΥΥ, ενώ θα έπρεπε να τους καταστήσει συμμετόχους στο επιβεβλημένο εγχείρημα της μεταρρύθμισης. Κατέστησε αντιπάλους τους οιονεί συμβούλους του, επισείοντας plan Β και C ενώ δεν είχε προετοιμάσει σωστά το plan Α.

Ακόμη και στο επίμαχο ζήτημα των καταργήσεων συγκεκριμένων ειδικοτήτων που όντως δεν χρειάζονται στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας μπορούσε να βρεθεί η χρυσή τομή. Το μικρό ποσοστό των γιατρών που δεν είχαν θέση στον νέο ενιαίο φορέα ΕΟΠΥΥ θα μπορούσε να μεταταχθεί σταδιακά σε δημόσια νοσοκομεία του ΕΣΥ όπου υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις και μεγάλες ανάγκες. Η κοινή λογική είναι αφοπλιστική όταν εφαρμόζεται στην πολιτική! Δυστυχώς, υιοθετήθηκε μια παράλογη μεθόδευση για να προωθηθεί μια λογική αλλαγή.

Εκείνο που οι περισσότεροι πολιτικοί μας δεν φαίνεται να έχουν αντιληφθεί είναι ότι οι έλληνες γιατροί αποτελούν μια ιδιαίτερη τάξη που θέλει ιδιαίτερη μεταχείριση. Είναι, στη συντριπτική τουλάχιστον πλειονότητά τους, λειτουργοί στην υπηρεσία της ίδιας της ζωής, επωμισμένοι με την πιο βαριά ευθύνη και διεπόμενοι από τη μεγαλύτερη ευαισθησία. Είναι θεράποντες του μεγαλύτερου αγαθού, της Υγείας. Δεν μπορούν να απεμπολήσουν αυτή την ευθύνη τους. Δικαιούνται να απαιτούν υπευθυνότητα στον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Γενικότερα το ζητούμενο στον πάσχοντα χώρο της Υγείας είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο ενεργούς και δημιουργικής συμμετοχής όλων των εμπλεκομένων φορέων, να οργανωθεί ένας δεσμευτικός διάλογος που θα κυοφορήσει σε προσδιορισμένο χρονοδιάγραμμα την αναγκαία μεταρρύθμιση της Υγείας. Μια μεταρρύθμιση που θα αθροίζει την πολιτική βούληση με την επιστημονική γνώση και εμπειρία, θα φέρει κοντά τον τεχνοκράτη με τον γιατρό, με κοινό στόχο μια αλλαγή που θα περιλαμβάνει άμεσα βήματα, μεσοπρόθεσμες λύσεις και μακρόπνοες στοχεύσεις.

Δύο είναι οι βασικές αρχές που πρέπει να διέπουν κάθε ασκούμενη πολιτική στον ιδιαίτερα ευπαθή χώρο της Υγείας: πρώτον, καμία αλλαγή δεν μπορεί να επιβληθεί χωρίς τη συμμετοχή και συμβολή των ίδιων των λειτουργών της Υγείας· δεύτερον, οι αλλαγές πρέπει να γίνονται λελογισμένα και όχι ετσιθελικά, σταδιακά και όχι ανατρεπτικά. Δεν μπορούμε να παίζουμε με τον έλληνα ασθενή σαν να παίζουμε με τη φωτιά!

Η Υγεία δεν εξαιρείται προφανώς από τα δημοσιονομικά μεγέθη. Αλλά και δεν είναι νοητό να προσεγγίζεται με τυφλά οικονομικίστικη λογική. Στο πλαίσιο της σημερινής δύσκολης συγκυρίας οι γιατροί καλούνται ασφαλώς να αποφύγουν τον πειρασμό της εκτροπής σε μια ολοκληρωτική αδιαλλαξία, που θα τους καταστήσει υπόλογους στα μάτια του κοινωνικού συνόλου. Αλλά στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας ανήκει η ευθύνη και η πρωτοβουλία να επιχειρήσει μια νέα αρχή διαλόγου επαναξιολογώντας τα δεδομένα και τους στόχους. Εδώ που έφτασαν  τα πράγματα, θα έχει κάνει ένα κρίσιμο βήμα μπροστά αν αποφασίσει να κάνει πίσω…

Ο Στέλιος Μ.  Χατζηγάκης  είναι χειρουργός – οφθαλμίατρος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, τέως διευθυντής της Οφθαλμολογικής Κλινικής
του ΝΙΜΤΣ και επισκέπτης καθηγητής
του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.