Οι αλγόριθμοι θα «διαβάζουν» το πρόσωπό μας

Οι άνδρες δεν θα καταλάβουν ποτέ τις γυναίκες. Αντιστοίχως, οι γυναίκες δεν θα καταλάβουν ποτέ τους άνδρες. Υπάρχει όμως κάποιος που μπορεί να ανατρέψει το παραπάνω αξίωμα (το οποίο από καταβολής κόσμου αποτελεί αιτία για ομηρικούς καβγάδες μεταξύ των δύο φύλων): η τεχνολογία.

Αμερικανοί επιστήμονες κατάφεραν να αναπτύξουν ειδικό λογισμικό που είναι σε θέση να ανιχνεύσει τα συναισθήματά μας!

Οι άνθρωποι αποκαλύπτουν ασυναίσθητα αυτά που πραγματικά σκέφτονται και νιώθουν, μέσω ανεπαίσθητων και αδιόρατων συσπάσεων του προσώπου: είναι η λεγόμενη γλώσσα του σώματος που συνήθως μπορεί να ερμηνευθεί μόνο από αυτούς που μας ξέρουν πολύ καλά ή από τους επιστήμονες που ξέρουν να τη διαβάζουν.

Τώρα, όμως, η.. εξερεύνηση της ψυχής θα μπορεί να γίνει ψηφιακά, χάρη σε συσκευές που καταγράφουν τις εκφράσεις του προσώπου και τις διαβιβάζουν σε υπολογιστές οι οποίοι αναγνωρίζουν τη συναισθηματική κατάσταση του ατόμου που βρίσκεται μπροστά σας!

Το λογισμικό αναλύει καρέ καρέ βίντεο στα οποία αποτυπώνεται η συστολή των μυών του προσώπου μας, η οποία διαρκεί λίγα χιλιοστά του δευτερολέπτου, είναι όμως αρκετή για να προδώσει συναισθήματα όπως η ευτυχία, η λύπη και η απέχθεια. Οι αλγόριθμοι είναι σε θέση να διαβάσουν τις κινήσεις 22 σημείων του προσώπου γύρω από τα μάτια, το στόμα και τη μύτη.

Με το λογισμικό ανάγνωσης προσώπου η κάμερα ενός υπολογιστή μπορεί να εντοπίσει την έκφραση απόγνωσης ενός μαθητή ή φοιτητή που δεν καταλαβαίνει την παράδοση, κάνοντας τον καθηγητή του να σταματήσει για να εξηγήσει ξανά το μάθημα.

Παράλληλα, βιντεοπαιχνίδια με ενσωματωμένες κάμερες θα μπορούν να παρακολουθούν τις αντιδράσεις των παικτών και να επιταχύνουν αυτόματα τον ρυθμό του παιχνιδιού όταν «καταλαβαίνουν» ότι οι χρήστες βαριούνται.

Η πρακτική δεν είναι καινούργια: από την εποχή του Δαρβίνου οι επιστήμονες ανέλυαν συστηματικά τις ανθρώπινες εκφράσεις, διαπιστώνοντας ότι πολλές από αυτές είναι κοινές, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας και καταγωγής. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι σουφρώνουν με τον ίδιο τρόπο τη μύτη ή τα φρύδια τους όταν έρχονται αντιμέτωποι με συγκεκριμένες καταστάσεις.

Σήμερα οι υπολογιστές είναι σε θέση να διακρίνουν τις εκφράσεις των ανθρώπων μελετώντας φωτογραφίες και βίντεο.

Τα τελευταία δυόμισι χρόνια η αμερικανική εταιρεία Affectiva έχει συγκεντρώσει και ταξινομήσει περίπου 1,5 δισ. συναισθηματικές αντιδράσεις ανθρώπων που βιντεοσκοπήθηκαν την ώρα που παρακολουθούσαν τηλεόραση. Το υλικό αυτό αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία του λογισμικού ανάγνωσης προσώπων, το οποίο στα μέσα του Ιανουαρίου θα αρχίσει να διατίθεται σε προγραμματιστές εφαρμογών για φορητές συσκευές.

Η Ράνα ελ Καλιούμπι, εκ των ιδρυτών της Affectiva, είπε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ότι οι άνθρωποι θα δίνουν απαραιτήτως τη συγκατάθεσή τους για να κινηματογραφηθούν και ότι η εταιρεία θα ελέγχει όλες τις εφαρμογές ανάγνωσης προσώπου προτού κυκλοφορήσουν.

Μέχρι στιγμής, οι αλγόριθμοι της εταιρείας έχουν χρησιμοποιηθεί για να καταγραφούν οι εκφράσεις ανθρώπων που παρακολουθούν διαφημίσεις, τρέιλερ ταινιών και τηλεοπτικών προγραμμάτων, με σκοπό να εντοπιστεί αν οι αντιδράσεις τους σε αυτό που βλέπουν είναι ή όχι θετικές (η αγορά του επίμαχου λογισμικού κοστίζει πολύ λιγότερο από την πρόσληψη υπαλλήλων που έχουν εκπαιδευθεί στην «ανάγνωση» προσώπων).

Η επίμαχη τεχνολογία μπορεί ακόμη να έχει οφέλη και στην Ιατρική: οι άνθρωποι που πάσχουν από αυτισμό δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις εκφράσεις των προσώπων. Φορώντας «έξυπνα» γυαλιά, όπως αυτά της Google, θα μπορούσαν να αντιληφθούν αμέσως τα συναισθήματα των ανθρώπων με τους οποίους συνομιλούν.

Οι ενστάσεις και ο Μεγάλος Αδελφός
Για κάποιους, η τεχνολογία ανάγνωσης προσώπου φέρνει ακόμη πιο κοντά τον Μεγάλο Αδελφό. «Ποιος θέλει να είναι ανιχνεύσιμες οι εκφράσεις του πρόσωπου του; Ποιος αποκλείει το ενδεχόμενο η τεχνολογία αυτή να χρησιμοποιηθεί από κρατικές υπηρεσίες, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας;», είπε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» η δικηγόρος Τζίντζερ ΜακΚολ, προσθέτοντας ότι ήδη συζητείται η χρήση του λογισμικού στις πύλες ελέγχου των αεροδρομίων.

Ωστόσο, η εταιρεία Affectiva υποστηρίζει ότι καμία από τις εφαρμογές τις δεν καταγράφει σε βίντεο τους ανθρώπους. «Το λογισμικό χρησιμοποιεί αλγόριθμους για να διαβάσει τις ανθρώπινες εκφράσεις, αλλά δεν αποθηκεύει φωτογραφίες ή βίντεο».

Πάντως, το εν λογισμικό δεν μπορεί να ανιχνεύσει με απόλυτη ακρίβεια τα συναισθήματα – άλλωστε, άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου. «Οι αλγόριθμοι έχουν βελτιωθεί, αλλά δεν έχουν τελειοποιηθεί και κατά πάσα πιθανότητα αυτό δεν θα γίνει ποτέ», υποστήριξε ο Τάντας Μπαλτρουσαΐτις, υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ.

Πώς λειτουργεί η ανάγνωση προσώπου
– Το λογισμικό
Αμερικανικές εταιρείες όπως η Affectiva και Emotient αναπτύσσουν προγράμματα που δίνουν στους υπολογιστές τη δυνατότητα να ανιχνεύουν και να κατανοούν τις ανθρώπινες συναισθηματικές εκφράσεις – μέσω εκατομμυρίων καρέ βίντεο – καλύτερα από ό,τι οι άνθρωποι. Το λογισμικό αναλύει τις ανεπαίσθητες κινήσεις του ανθρώπινου προσώπου. Οι κινήσεις αυτές είναι ορατές για χιλιοστά του δευτερολέπτου και εκφράζουν συναισθήματα όπως η οργή, η λύπη, η ευτυχία και η απέχθεια.
– Τα δείγματα
Μέχρι σήμερα το πρόγραμμα της Affectiva έχει χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό και την καταγραφή της επίδρασης 3.000 διαφημιστικών μηνυμάτων στους τηλεθεατές, αλλά οι διαθέσιμοι αλγόριθμοι δεν θεωρούνται ακόμη απολύτως αξιόπιστοι.
– Η διαμάχη
Το λογισμικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλούς τομείς: από την ασφάλεια στα αεροδρόμια και τη διαφήμιση, ώς την αρωγή των αυτιστικών ατόμων, τα οποία δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις συναισθηματικές εκφράσεις των άλλων. Πολλοί, όμως, ισχυρίζονται ότι ανάλογα προγράμματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παραβίαση της ιδιωτικότητας των ανθρώπων.
– Το πρόσωπο
Μεταξύ των ιδρυτών της Affectiva, μιας startup εταιρείας του MIT, συγκαταλέγεται η νεαρή αιγύπτια ερευνήτρια Ράνα ελ Καλιούμπι. Εχει σπουδάσει στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου και το 2006 βραβεύθηκε με το «Global Women Inventors and Innovators Network Award». Τo 2011 συμμετείχε στις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις της αιγυπτιακής Αραβικής Ανοιξης στην πλατεία Ταχρίρ.