[Διαστάσεις] Η μουσική είναι θεραπευτική

Μια ημέρα του 1973 η Σοφία Γκουμπαϊντουλίνα δέχθηκε επίθεση μέσα στο ασανσέρ του σπιτιού της, στη Μόσχα. Είναι μια παραδοσιακή μέθοδος που χρησιμοποιεί η KGB για να εξουδετερώνει τους διαφωνούντες, τη χρησιμοποίησε και αρκετές δεκαετίες αργότερα με τη μαχητική Ανα Πολιτκόφσκαγια. Η μουσικός ήταν όμως πιο τυχερή από τη δημοσιογράφο. Ενώ ο άγνωστος της έσφιγγε τον λαιμό κι εκείνη σκεπτόταν ότι δεν θα τελειώσει ποτέ το κοντσέρτο για φαγκότο που έγραφε, κατάφερε και του είπε: «Γιατί είσαι τόσο αργός;». Εκείνος αποσυντονίστηκε και την άφησε. Η Γκουμπαϊντουλίνα ολοκλήρωσε το κοντσέρτο της, συνέχισε να γράφει έργα θρησκευτικής μουσικής, μόνη, παρά τις οχλήσεις του καθεστώτος, μερικά χρόνια αργότερα θα μελοποιούσε και Ελιοτ (γνωρίζοντας ότι, όπως έγραψε κι εκείνος στα «Τέσσερα Κουαρτέτα», κάθε της προσπάθεια «είναι μια καινούργια αρχή και ένα διαφορετικό είδος αποτυχίας») και το καλοκαίρι τιμήθηκε επιτέλους στα 82 της για την προσφορά της με το Χρυσό Λιοντάρι του Φεστιβάλ της Βενετίας. «Ηθελα να γίνω συνθέτις από πολύ νωρίς γιατί πίστευα ότι υπάρχει λίγη μουσική στον κόσμο και χρειαζόμασταν περισσότερη», λέει στην «Γκάρντιαν». Αυτό που επιδιώκει είναι να ενώσει με τη μουσική της το ανθρώπινο είδος με τον Θεό. Και δεν θα ξεχάσει ποτέ αυτό που της είπε το 1959 ο Σοστακόβιτς: «Σου εύχομαι να συνεχίσεις τη λανθασμένη πορεία σου».   

Μια νύχτα του 1986, ο Κιθ Τζάρετ μπήκε στο στούντιο του Κέιβλαϊτ στο Νιου Τζέρσεϊ και άρχισε να γράφει μουσική. Ηταν 40 ετών. Οπως λέει σε μια συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε χθες στη «Ρεπούμπλικα», ο κόσμος τότε δεν ήταν ακόμη όμηρος της τρομοκρατίας ούτε γοητευμένος από την Apple, η ευτυχία ήταν κάτι χειροπιαστό, η ελευθερία ένα κεκτημένο δικαίωμα. Κι εκείνος ηχογραφούσε τις νύχτες. Μόνος. Λίγο πιάνο, αλλά κυρίως κιθάρα, μπάσο, κρουστά, ντραμς, μπόνγκο, φλάουτο. Τα παιδιά του ήταν μικρά, το ένα τρελαμένο με την πανκ, το άλλο με τον Μάικλ Τζάκσον, κι εκείνος αναρωτιόταν αν μπορεί να παίξει κάτι που να τα ενδιαφέρει. Είκοσι επτά χρόνια μετά, είκοσι κομμάτια που γεννήθηκαν εκείνες τις μοναχικές νύχτες κυκλοφορούν σε ένα άλμπουμ με τίτλο «No End». Οι κριτικοί ανακάλυψαν μια ελαφρότητα που δεν την περίμεναν ποτέ από τον Τζάρετ. «Η μουσική αυτή είχε τότε έναν θεραπευτικό χαρακτήρα», λέει ο ίδιος. «Κι ακόμη τον έχει».

Τι κοινό έχουν η Γκουμπαϊντουλίνα και ο Τζάρετ; Την ιδιαίτερη σχέση της μουσικής τους με τη σιωπή. Μια δημιουργική μοναχικότητα. Και μια ανατρεπτική αυθάδεια. Η μία επέμενε να γράφει θρησκευτική μουσική σε ένα κομμουνιστικό καθεστώς, ο άλλος απαντά στην αδηφάγο καπιταλιστική αγορά με μερικές απλές, προσωπικές μουσικές ιστορίες. Για μια κοινωνία σε σύγχυση όπως η ελληνική, μια κοινωνία εξαγριωμένη και πολωμένη, τέτοια ακούσματα μπορεί και να είναι βάλσαμο.