Τα πέντε μέτωπα του Δεκεμβρίου με την τρόικα

Εισιτήριο επιστροφής έβγαλε η τρόικα προκειμένου από την ερχόμενη Δευτέρα να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις, με ορόσημο το Eurogroup της 9ης Δεκεμβρίου και με φόντο τις πιέσεις της καγκελαρίου Μέρκελ για κλείσιμο των εκκρεμοτήτων έως το τέλος του έτους.

Η κυβέρνηση, έπειτα από περίπου τρεις μήνες διαπραγματεύσεων, εξακολουθεί να έχει πέντε δύσκολα μέτωπα ανοιχτά, με τα ζητήματα διαρθρωτικού χαρακτήρα να αποτελούν «καυτές πατάτες». Το κύριο βάρος των διαπραγματεύσεων μετατοπίζεται πλέον με σαφήνεια στις διαρθρωτικές αλλαγές ενώ η δήλωση του εκπροσώπου του ΔΝΤ στην τρόικα Π. Τόμσεν στην «Καθημερινή της Κυριακής», σύμφωνα με την οποία «η Ελλάδα θα χρειαστεί να λάβει νέα μέτρα την περίοδο 2014-16, όχι οριζόντια αλλά στοχευμένα ώστε να μην πληγούν οι πιο αδύναμες ομάδες του πληθυσμού», δείχνει ενδεχομένως μέχρι ποιου σημείου είναι διατεθειμένη η τρόικα να βάλει νερό στο κρασί των απαιτήσεών της.

Η διαπραγμάτευση, έως σήμερα, έχει αναδείξει νέα θέματα όπως οι πλειστηριασμοί που αρχικά είχαν υποτιμηθεί ενώ τώρα θεωρείται ότι εμφανίζουν τον μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας. Είναι τα λεγόμενα «διαρθρωτικά» μέτρα, στα οποία η τρόικα δίνει πλέον προτεραιότητα όπως τόνισε και η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ.

Επιπλέον, η διαπραγμάτευση έχει βαρύνει επειδή κάποια θέματα, όπως οι αμυντικές βιομηχανίες, έχουν φορτισθεί πολιτικά σε τέτοιο βαθμό ώστε να απειλούν τη συνοχή της κυβέρνησης.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, οι διαπραγματεύσεις θεωρείται ότι θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2014. Τότε η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και θα ήταν σκόπιμο να το κάνει με «καθαρό μητρώο». Επιπλέον στις 11 Ιανουαρίου λήγει ομόλογο 1,9 δισ. ευρώ που θα πρέπει να πληρωθεί και αν η Ελλάδα δεν έχει πάρει τη δόση θα υποχρεωθεί να καταφύγει στα πανάκριβα έντοκα γραμμάτια. Τα ζητήματα με τον μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας είναι τα παρακάτω:

Πλειστηριασμοί

Σύμφωνα με πηγές του οικονομικού επιτελείου είναι το μεγαλύτερο αγκάθι. Η τρόικα επιμένει να μην παραταθεί το πάγωμα καθώς θεωρεί ότι δίνει πάτημα να μην πληρώνουν ακόμη και αυτοί που μπορούν να πληρώσουν. Η κυβέρνηση το θεωρεί πολιτικά ευαίσθητο θέμα και προσπαθεί να προωθήσει μια λύση που θα βασίζεται στην έννοια του «συνεργαζόμενου δανειολήπτη» και θα προβλέπει σταδιακή κατάργηση της προστασίας των δανειοληπτών από τους πλειστηριασμούς (με απομείωση της προστατευόμενης αντικειμενικής αξίας πρώτης κατοικίας, που είναι σήμερα 200.000 ευρώ, σε διάρκεια τριών ετών).

Δημοσιονομικό κενό

Το οικονομικό επιτελείο ευελπιστεί ότι «θα βρούμε μια άκρη» χωρίς να χρειαστεί να πάρει οριζόντια μέτρα, όπως μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις. Μάλιστα αποκλείει ακόμη και κόψιμο των συντάξεων των λεγόμενων ευγενών Ταμείων. Ωστόσο, η τρόικα υπολογίζει ότι το κενό που χωρίζει τις δύο πλευρές εξακολουθεί να βρίσκεται στο 1,25 δισ. ευρώ. Βεβαίως, αναγνωρίζει ότι αυτό προκύπτει χωρίς ακόμη να έχει ολοκληρώσει την αξιολόγηση των μέτρων, συμπεριλαμβανομένου ενός μέρους του πακέτου Βρούτση για την καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής. Επομένως, δέχεται ότι το κενό θα μειωθεί. Το ερώτημα είναι αν θα μηδενιστεί, όπως θέλει η κυβέρνηση, ή θα παραμείνει σε ένα όχι ευκαταφρόνητο ποσό – εκτιμάται ότι μπορεί να είναι 500-600 εκατ. ευρώ – που θα απαιτήσει τα ένα – δύο σκληρά μέτρα.

Αμυντική βιομηχανία

Το μεγάλο, άλυτο μέχρι στιγμής πρόβλημα είναι τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα. Η τρόικα υποστηρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να συντηρείται μια βιομηχανία που εμφάνισε τον προηγούμενο χρόνο ζημιές 18 εκατ. ευρώ ενώ είχε τζίρο 20 εκατ. ευρώ. Ζητά λοιπόν να συρρικνωθεί δραστικά και να λειτουργεί μόνο για την εξυπηρέτηση των αναγκών του Στρατού, αλλά όχι για εξαγωγές. Η κυβέρνηση όμως θεωρεί το θέμα πολιτικά ευαίσθητο, με το ΠαΣοΚ να ασκεί μεγάλη πίεση για να μην υποχωρήσει στις πιέσεις της τρόικας. Το οικονομικό επιτελείο έχει προτείνει μια λύση που προβλέπει συρρίκνωση μεν των ΕΑΣ, αλλά διατήρηση των εξαγωγικών δραστηριοτήτων τους για 18 μήνες. Αν στη διάρκεια αυτών αποδειχθεί ότι εξακολουθεί να έχει ζημιές, τότε να τα πάρει ο Στρατός όπως συμφωνήθηκε για την ΕΛΒΟ.

Ομαδικές απολύσεις

Η τρόικα ζήτησε από τον υπουργό Εργασίας Γιάννη Βρούτση να νομοθετηθεί νέα ρύθμιση, η οποία θα καταργεί το ανώτατο όριο το οποίο υπάρχει σήμερα για τις ομαδικές απολύσεις σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, ιδίως για επιχειρήσεις που βρίσκονται σε αναδιάρθρωση. Επίσης, να καταργηθεί το δικαίωμα βέτο του υπουργού Εργασίας στις ομαδικές απολύσεις. Ωστόσο και το θέμα αυτό θεωρείται πολιτικά ευαίσθητο και ο υπουργός ζήτησε να επανεξετασθεί αργότερα, με βάση την έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας για το καθεστώς που ισχύει στη λοιπή Ευρώπη. Μάλιστα ο υφυπουργός Βασίλης Κεγκέρογλου, με πρόσφατες δηλώσεις του στο Mega, τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν συζητά αλλαγές στο θέμα των ομαδικών απολύσεων.

Φόροι
υπέρ τρίτων

Η τρόικα θεωρεί ότι οι εν λόγω εισφορές και φόροι επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα και λειτουργούν αντιαναπτυξιακά. Η κυβέρνηση όμως αντιτείνει ότι τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις καλύπτουν κρίσιμες χρηματοδοτικές ανάγκες, π.χ. ασφαλιστικών ταμείων, τις οποίες διαφορετικά θα ήταν υποχρεωμένος να καλύψει ο προϋπολογισμός. Είναι ένα θέμα που θεωρείται πιθανό να μείνει σε εκκρεμότητα, παρότι το Μνημόνιο προέβλεπε την κατάργησή τους από τον Νοέμβριο όπως επισημαίνουν οι τροϊκανοί.