Ενα βιβλίο για να διαβάσουν ο Μπαράκ και ο Μπενιαμίν

Ο Πρόεδρος Ομπάμα και ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου μίλησαν επί 90 λεπτά στο τηλέφωνο πριν από λίγες ημέρες. Πω, πω – 90 λεπτά! Αναρωτιέμαι εάν ποτέ ο Ομπάμα έχει μιλήσει στον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο της Βουλής Τζον Μπόινερ επί 90 λεπτά…

Ομως αυτό είναι απλώς η αρχή ορισμένων συζητήσεων που θα διαρκέσουν ακόμα περισσότερο. Ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι προετοιμάζει όχι μία αλλά δύο διαπραγματεύσεις για τα πιο νευραλγικά θέματα που αντιμετωπίζει το Ισραήλ σήμερα: την απειλή του Ιράν και το κράτος της Παλαιστίνης. Το Ισραήλ πολύ σύντομα μπορεί να αντιμετωπίσει δύο από τις πιο δύσκολες στρατηγικές επιλογές που έχει λάβει ποτέ ταυτόχρονα: να ανταλλάξει τους οικισμούς της Δυτικής Οχθης για ειρήνη με τους Παλαιστινίους και τις εμπορικές κυρώσεις στο Ιράν για περικοπές στο δικό του πυρηνικό πρόγραμμα.

Δεδομένης της κατάστασης, δεν μπορώ να βρω καλύτερο χρόνο για ένα καλό βιβλίο σχετικά με το Ισραήλ – το πραγματικό Ισραήλ όχι το φανταστικό που είτε, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, τα κάνει καλά είτε, σύμφωνα με τους επικριτές του, είναι ένα τέρας. Ο αρθρογράφος της εφημερίδας «Χααρέτζ» Αρι Σάβιτ μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο «Η γη της Επαγγελίας μου: ο θρίαμβος και η τραγωδία του Ισραήλ». Οπως μου λέει πάντα, για να κατανοήσει κάποιος σήμερα το Ισραήλ πρέπει να θυμάται ταυτόχρονα αρκετές αλήθειες.

Πρώτον, ότι το Ισραήλ, στις καλύτερες στιγμές του, αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά πολιτικά πειράματα της σύγχρονης Ιστορίας. Δεύτερον, ότι το Ισραήλ, στις χειρότερες στιγμές του, καταβροχθίζει παλαιστινιακές φάρμες και σπίτια στη Δυτική Οχθη με τρόπο άσχημο, βίαιο και άτιμο. Τρίτον, ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε μια επικίνδυνη περιοχή – περιτριγυρισμένο από χώρες που το μισούν όχι μόνο για όσα κάνει αλλά για όσα είναι, δηλαδή ένα επιτυχημένο εβραϊκό κράτος. Ομως οι πράξεις του μετράνε, διότι μπορούν να αυξήσουν ή να περιορίσουν την αραβική αντιπάθεια.

Ο Σάβιτ ξετυλίγει την ιστορία του Ισραήλ μέσα από αυτές τις αλήθειες και μέσα από την ιστορία της οικογένειάς του. Το να έχουν μια πατρίδα οι Εβραίοι, επιμένει ο συγγραφέας, θα πρέπει να θεωρείται δίκαιο αίτημα που θα συγκεντρώνει την υποστήριξη όλου του κόσμου  – ενώ η κατοχή της Δυτικής Οχθης δεν είναι δίκαιη. Το Ισραήλ θα πρέπει να είναι δημοκρατικό και μια κατοχή χωρίς τέλος θα μετατρέψει τους Εβραίους σε μειονότητα μέσα στην πατρίδα τους. «Οι οικισμοί θέτουν σε κίνδυνο και τα δύο αυτά θεμέλια του εβραϊκού κράτους», γράφει.

Η μοναδικότητα του βιβλίου του Σάβιτ είναι ότι όταν το τελειώσεις μπορείς να κατανοήσεις, να σεβαστείς ή να αγαπήσεις το Ισραήλ όμως όχι με έναν δογματικό τρόπο και όχι ένα Ισραήλ που έχει εφευρεθεί. Ο Σάβιτ χαιρετίζει το κράτος του – από τις εντυπωσιακές start-up εταιρείες του έως τα γκέι μπαρ του – ενώ παραμένει συναισθηματικός, κριτικός, ρεαλιστής και ηθικός. Ισως αυτός είναι και ο μόνος τρόπος για να εκτιμήσει κάποιος το Ισραήλ.