Φρένο σε ολόκληρη την ευρωζώνη

Υφεση στις χώρες του Νότου, φρένο σε ολόκληρη την ευρωζώνη και ισχυρές αναταράξεις στις σχέσεις μεταξύ της Γερμανίας και των άλλων ισχυρών οικονομιών φέρνει η πολιτική σκληρής λιτότητας που ακολουθεί το μπλοκ του ενιαίου νομίσματος.

Την ώρα που η Βρετανία ανοίγει τον βηματισμό της και η αμερικανική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς εντονότερους των αναμενόμενων, η ευρωζώνη κόβει ταχύτητα. Και παρότι ούτε η Γερμανία μένει αλώβητη από τον τυφώνα της ευρωλιτότητας, εντούτοις διευρύνει την απόστασή της από τους λοιπούς εταίρους της.

Τα νέα στοιχεία της Eurostat για την ανάπτυξη και το εμπορικό ισοζύγιο είναι χαρακτηριστικά του γκρίζου σκηνικού, αλλά και των διαφορετικών ταχυτήτων που επικρατούν στους κόλπους της ευρωζώνης. Η Γερμανία εξακολούθησε το τρίτο φετινό τρίμηνο να αναπτύσσεται, έστω και με χαμηλούς ρυθμούς (0,3% σε σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο), ενώ η Γαλλία ανακοίνωσε μείωση σοκ (0,1%) του ΑΕΠ και η Ιταλία εξακολουθεί να βρίσκεται σε ύφεση για ένατο συνεχές τρίμηνο.

Η Γαλλία δέχθηκε απροσδόκητο χτύπημα από τη μείωση στις εξαγωγές και στις επενδύσεις συμπαρασύροντας τον συνολικό δείκτη, ενώ η εξαγωγική δραστηριότητα στη Γερμανία καλπάζει. Δεν είναι τυχαίο ότι η Κομισιόν έβαλε τη Γερμανία στο μικροσκόπιο για να διαπιστωθεί αν το μεγάλο εμπορικό πλεόνασμα στραγγαλίζει την ανάπτυξη σε άλλες χώρες, με αποτέλεσμα να απειλείται να ξεσπάσει πόλεμος αφού το Βερολίνο υπερασπίζει με σθένος τις θέσεις του. Παράλληλα, ο αποπληθωρισμός χτυπάει την πόρτα όλο και περισσότερων χωρών αφού μείωση τιμών καταγράφεται – μετά την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ιρλανδία – και στην Ισπανία επιτείνοντας τους φόβους ότι η ευρωζώνη μπορεί να πέσει σε παγίδα παρόμοια με αυτήν στην οποία βρισκόταν η Ιαπωνία τις περασμένες δεκαετίες.

Σύμφωνα με τη Eurostat, η ευρωζώνη κατάφερε μεν να βγει από την ύφεση το τρίτο τρίμηνο φέτος, αλλά με ρυθμό μόλις 0,1%. Σε ετήσια βάση η ύφεση στην ευρωζώνη μειώθηκε στο 0,4%. Στην Ελλάδα η ύφεση το τρίτο τρίμηνο 2013 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2012 διαμορφώθηκε σε 3% και ήταν τελικά μικρότερη από τις προσδοκίες. Παράλληλα, με εξαίρεση κυρίως τη Γερμανία, τα επίπεδα χρέους των χωρών είναι υψηλά, παρά τις κρατικές περικοπές στις δαπάνες και τις αυξήσεις φόρων. Η ανεργία καλπάζει και οι καταναλωτές που φοβούνται τι θα φέρει το αύριο διστάζουν να βάλουν το χέρι στην τσέπη.

Εκτός από τις οικονομικές ανισότητες, αυτές οι δύο ταχύτητες στην ευρωζώνη έχουν βάλει τις ρίζες και για τη δημιουργία πολιτικών εντάσεων μεταξύ των χωρών – μελών, όπως φαίνεται και από τη νέα κόντρα της Γερμανίας με τις Βρυξέλλες με αφορμή τα μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα του Βερολίνου, τα οποία αυξάνονται εις βάρος άλλων χωρών της ευρωζώνης. Ουσιαστικά οι Γερμανοί λένε στην ΕΕ και στις λοιπές χώρες ότι όλοι ζηλεύουν το επιτυχημένο οικονομικό μοντέλο τους. Η Κομισιόν πρακτικά πιστεύει ότι οι μεγάλες εξαγωγές της Γερμανίας οφείλονται σε πολιτικές που κρατούν τους μισθούς χαμηλά όπως και το επίπεδο κατανάλωσης στη χώρα αυτή, αποκλείοντας ουσιαστικά την αγορά της από τα προϊόντα των λοιπών χωρών της ΕΕ. Η Κομισιόν μαζί με τις ΗΠΑ και το ΔΝΤ ζητούν από την Ανγκελα Μέρκελ να λάβει μέτρα, κυρίως να δώσει αυξήσεις στους εργαζομένους της χώρας ώστε αυτοί να καταναλώνουν περισσότερο, ιδιαίτερα εισαγόμενα προϊόντα από χώρες της ευρωζώνης με οικονομικά προβλήματα.

Η ευρωζώνη δύο ταχυτήτων κάνει ακόμη πιο δύσκολο τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία θα πρέπει να ισορροπήσει τη νομισματική πολιτική της σε μια περίοδο κατά την οποία διαφορετικές χώρες έχουν διαφορετικές ανάγκες.

Η Βρετανία πάντως που έχει τη δυνατότητα να χαράσσει τη δική της οικονομική πολιτική, παρουσιάζει σαφείς ενδείξεις βελτίωσης. Οπως ανακοίνωσε η Τράπεζα της Αγγλίας, η ανάπτυξη φέτος αναμένεται να διαμορφωθεί από 1,4% έως 1,6% και το 2014 από 2,5% έως 2,8%. Τα στοιχεία αυτά είναι συγκρίσιμα με τις προβλέψεις για τις ΗΠΑ.

Στη Βρετανία
Η ανεργία στη Βρετανία έχει μειωθεί ήδη σε 7,6% και αναμένεται του χρόνου να φτάσει το 7%, κάνοντας ήδη την Τράπεζα της Αγγλίας να εξετάζει πιθανή αύξηση επιτοκίων από τα ιστορικά χαμηλά (0,5%) που βρίσκονται σήμερα.