Πάλι νίκησε ο «κόκκινος δράκος»

Οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις ήταν ο μεγάλος χαμένος της 3ης Ολομέλειας του 18ου Συνεδρίου του ΚΚ της Κίνας, που άρχισε την περασμένη Παρασκευή υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας σε ξενοδοχείο του Πεκίνου και ολοκληρώθηκε χθες. Αλλά και η τύχη των πολυαναμενόμενων οικονομικών μεταρρυθμίσεων που θα έδιναν νέα ώθηση στην κινεζική ατμομηχανή συνοδεύεται από ένα μεγάλο ερωτηματικό.

Το ανακοινωθέν που εκδόθηκε χθες, μετά το πέρας των εργασιών, δεν βρίσκεται στο ύψος των προσδοκιών που είχαν θέσει τις τελευταίες ημέρες τα μέσα ενημέρωσης στη Χώρα του Δράκου. Τα επίσημα όργανα του καθεστώτος έκαναν λόγο για άνοιγμα των κρατικών κολοσσών στο ιδιωτικό κεφάλαιο, ελάφρυνση της γραφειοκρατίας, άδεια για πώληση της καλλιεργήσιμης γης, διεύρυνση των κοινωνικών υπηρεσιών, πόλεμο στη διαφθορά και στο νέφος που σκοτώνουν το κόμμα και τη χώρα. Οπως παρατηρούσε ο απεσταλμένος της ιταλικής εφημερίδας «Ρεπούμπλικα», η λίστα με τις «ιστορικές μεταρρυθμίσεις» έμοιαζε να μην έχει τέλος.

Ασφαλώς θα χρειαστούν ημέρες ή και εβδομάδες για να αποκρυπτογραφηθεί πλήρως τι ακριβώς αποφάσισαν οι 376 σύνεδροι που κλείστηκαν επί τέσσερις ημέρες στο ξενοδοχείο-φρούριο Τζινγκσί της κινεζικής πρωτεύουσας και τι είδους όραμα εξέθεσε στο ακροατήριό του για την Κίνα του μέλλοντος ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ. Από το ανακοινωθέν, πάντως, δεν προκύπτει κάποια ιδιαίτερη «ιστορική μεταρρύθμιση». Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας επαναβεβαίωσε την προσήλωσή του στον κεντρικό ρόλο του κράτους στην οικονομία, ενώ προανήγγειλε «σημαντικές» μεταρρυθμίσεις σε βασικούς τομείς έως το 2020.

Οπως επισημαίνουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», στο σχεδόν ακατάληπτο ανακοινωθέν δεν γίνεται καμία αναφορά στη μείωση του μεγέθους του κρατικού τομέα – γεγονός που θεωρείται από τους αναλυτές τροχοπέδη στην ανάπτυξη της οικονομίας. Το πρακτορείο ειδήσεων Νέα Κίνα σημείωνε από την πλευρά του ότι η αγορά θα έχει «αποφασιστικό» ρόλο στο μοίρασμα της πίτας, προσθέτοντας ωστόσο ότι το κράτος θα εξακολουθήσει να είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός αγαθών και υπηρεσιών.

«Ο στόχος είναι να αναπτυχθεί και να τελειοποιηθεί το σοσιαλιστικό σύστημα με κινεζικά χαρακτηριστικά και να δοθεί ώθηση στον εκσυγχρονισμό της διοίκησης και της αποδοτικότητάς της», σημείωσε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του καθεστώτος. Ενα μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στις δημόσιες δαπάνες και η υποχρέωση των τοπικών Αρχών να εκτελούν χωρίς παρεκκλίσεις τους προϋπολογισμούς τους. Ενα τέτοιο μέτρο, όμως, μόνο «ιστορική μεταρρύθμιση» δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Από το ανακοινωθέν προκύπτει επίσης ότι δεν πρόκειται να γίνει τίποτε βιαστικά. Η 3η Ολομέλεια αποφάσισε να συστήσει μια ειδική επιτροπή προώθησης των μεταρρυθμίσεων που θα γίνουν στο μέλλον καθώς επίσης και μια επιτροπή κρατικής ασφάλειας. Αυτή η τελευταία υποτίθεται ότι θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις υπάρχουσες δομές ασφαλείας. Περισσότερες λεπτομέρειες δεν έγιναν πάντως γνωστές.

Αντίθετα με τον πήχη των οικονομικών μεταρρυθμίσεων, που είχε τοποθετηθεί ψηλά, για τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις οι προσδοκίες ήταν σχεδόν μηδαμινές. Το κυνήγι αντιφρονούντων, σχολιαστών του Διαδικτύου και πολιτικών αντιπάλων με την κατηγορία της διαφθοράς που ξεκίνησε από το καλοκαίρι άφηνε ελάχιστο χώρο στην υπόθεση ότι θα υπήρχε οποιαδήποτε πρόοδος σε αυτόν τον τομέα. Στην 3η Ολομέλεια ο Σι τόνισε ότι το βασικό του μέλημα είναι να ασκείται η εξουσία μόνο από το Κομμουνιστικό Κόμμα.

Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΕΣΤΡΟΪΚΑΣ. Το συμπέρασμα των αναλυτών είναι ότι αυτή η δυσανεξία προς οποιοδήποτε πολιτικό άνοιγμα οφείλεται στον φόβο του καθεστώτος ότι η Κίνα μπορεί να έχει το τέλος της Σοβιετικής Ενωσης, η οποία «κατέρρευσε στο όνομα του εκδημοκρατισμού που επέβαλε η Δύση», όπως σημείωνε κινέζος αξιωματούχος. Αυτό που φαίνεται να προκρίνεται είναι το μοντέλο της Σιγκαπούρης. Δηλαδή, οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που θα υιοθετηθούν σταδιακά και μόνο εάν είναι συμβατές με την πολιτική σταθερότητα. Η 3η Ολομέλεια του 18ου Συνεδρίου του κινεζικού ΚΚ έδωσε τουλάχιστον μια σαφή απάντηση στο ερώτημα εάν ο Σι Τζινπίνγκ είναι ένας μεγάλος μεταρρυθμιστής. Και, όπως φαίνεται, η απάντηση είναι αρνητική.

Συντεχνίες
Ορισμένες μεταρρυθμίσεις μπορεί να συναντήσουν σφοδρή αντίσταση από ισχυρές ομάδες συμφερόντων, όπως τοπικές κυβερνήσεις ή κρατικά μονοπώλια, σύμφωνα με κινέζους αξιωματούχους