Λειώνουν οι πάγοι με τη Ρωσία με την επίσκεψη Λαβρόφ

Ως αφετηρία για την επανεκκίνηση των ελληνορωσικών σχέσεων που έχουν φθάσει – κατά κοινή παραδοχή διπλωματών τόσο στην Αθήνα όσο και στη Μόσχα – στο ναδίρ τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει η κυβέρνηση τη σημερινή επίσκεψη του Σεργκέι Λαβρόφ στην Αθήνα. Και αυτό γιατί Ελλάδα και Ρωσία ευελπιστούν ότι η επίσκεψη του σταρ της ρωσικής διπλωματίας θα σπάσει τον πάγο που επικρατεί από το 2008 στον ελληνορωσικό άξονα, με αποκορύφωμα την ιδιαίτερα πικρή γεύση που άφησε σε αμφότερες τις πλευρές το ναυάγιο της Γκαζπρόμ με τη ΔΕΠΑ.
Στις πολικές θερμοκρασίες που επικρατούν στις διμερείς σχέσεις τα τελευταία χρόνια έχει συμβάλει η πολιτική ρευστότητα στην Ελλάδα, παραδέχονται στην Αθήνα. Η Μόσχα, εξάλλου, δεν έχει κρύψει ότι δεν βλέπει με καλό μάτι τις συχνές αλλαγές προσώπων στο υπουργείο Εξωτερικών, καθώς διαμαρτύρεται ότι κάθε φορά που αλλάζει ο υπουργός μηδενίζεται το κοντέρ των διμερών σχέσεων. Η σημερινή επίσκεψη του Σεργκέι Λαβρόφ στην Αθήνα – ύστερα από διαδοχικές αναβολές – είναι η πρώτη του ρώσου υπουργού Εξωτερικών (παρότι βρίσκεται στο τιμόνι της ρωσικής διπλωματίας σχεδόν μία δεκαετία) και η πρώτη σε ανώτατο διπλωματικό επίπεδο εδώ και αρκετά χρόνια

ΣΕ ΡΟΛΟ ΠΥΛΩΝΑ. Αυτός είναι ο λόγος που η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η άφιξη Λαβρόφ σηματοδοτεί τη βούληση της Μόσχας να σπάσει τον πάγο με την Ελλάδα. Ταυτόχρονα, στην Αθήνα εκτιμούν ότι εκπέμπει το μήνυμα πως η Ρωσία είναι παρούσα στην περιοχή, εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου και αναγνωρίζει τη χώρα μας ως πυλώνα με σημαντικό γεωπολιτικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή.
Προς αυτό, έλεγαν διπλωματικές πηγές, συνηγορούν οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίες, εξάλλου, ανέδειξαν τον ρώσο υπουργό Εξωτερικών σε πρωταγωνιστή της αλλαγής πλεύσης της διεθνούς κοινότητας απέναντι στη Συρία, καθώς και η ανάληψη της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης από την Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 2014, σημείο κομβικό για την προώθηση θεμάτων που καίνε τους Ρώσους. Οι ίδιες πηγές σημείωναν ότι ιδιαίτερα μετά το ναυάγιο της ΔΕΠΑ και τις δηλώσεις Πούτιν που ακολούθησαν ότι η Ελλάδα είναι χώρα προβληματική για επενδύσεις, οι έτσι κι αλλιώς παγωμένες σχέσεις έφθασαν στο σημείο μηδέν. Αυτός είναι ο λόγος, συνέχιζαν, που η επίσκεψη Λαβρόφ έχει μεγάλη συμβολική και πολιτική σημασία. Είχε προηγηθεί πριν από μερικές εβδομάδες η επίσκεψη του Νο 3 της ρωσικής κυβέρνησης, της προέδρου της Ανω Δούμας Βαλεντίνα Ματβιένκο, η οποία επαναβεβαίωσε το ρωσικό ενδιαφέρον για το ελληνικό πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων και για τη διεκδίκηση της ΔΕΠΑ.

ΟΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ. Ενδεικτικό της ευρείας ατζέντας των συζητήσεων που θα έχει ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος έφθασε χθες το βράδυ στην Αθήνα με πολυπληθή διπλωματική συνοδεία, είναι το ότι δεν θα συναντηθεί μόνο με τον ομόλογό του Βαγγέλη Βενιζέλο, αλλά και με τους Κάρολο Παπούλια, Αντώνη Σαμαρά και Αλέξη Τσίπρα.
Το τάιμινγκ που επιλέγει ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας να επισκεφθεί την Ελλάδα δεν πρέπει να θεωρείται τυχαίο και δεν αφορά μόνο τις τιμητικές εκδηλώσεις για τα 185 χρόνια από την ανακήρυξη του Ιωάννη Καποδίστρια ως πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας και τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Στην Αθήνα εκτιμούν ότι η κίνηση του ρώσου ΥΠΕΞ συνδέεται και με τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή και συγκεκριμένα με τη στάση της Ρωσίας απέναντι στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά κυρίως με την κατάσταση στη Συρία, η οποία απειλεί τη ναυτική παρουσία της Μόσχας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Υπενθυμίζεται ότι η μοναδική βάση των Ρώσων στην περιοχή είναι στην Ταρτούς της Συρίας και ότι η Μόσχα δεν κρύβει ότι αναζητεί εναλλακτικές για τη ναυτική της διευκόλυνση στην ευρύτερη περιοχή. Επανειλημμένα στο παρελθόν έχει βολιδοσκοπήσει την Κύπρο και έχει ζητήσει την παροχή ναυτικών διευκολύνσεων.

Το σπάσιμο του πάγου αναμένεται να επισφραγιστεί σήμερα από σειρά συμφωνιών που θα υπογράψει ο κ. Λαβρόφ με τον κ. Βενιζέλο. Ως ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται αυτή που θα αφορά πρόγραμμα διμερών διαβουλεύσεων για το διάστημα 2014-2016, το οποίο αναμένεται να σηματοδοτήσει και επίσημα την επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων. Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι οι Ρώσοι επιθυμούν τη χάραξη ενός κοινού προγράμματος δράσης για το εν λόγω διάστημα, η οποία θα αποτελέσει τη βάση της διμερούς συνεργασίας. Οι ίδιες πηγές σημείωναν ότι η Μόσχα επιθυμεί οι διαβουλεύσεις για τη διμερή συνεργασία να γίνουν τώρα, ενόψει δηλαδή της ελληνικής προεδρίας, γι’ αυτό και ο κ. Λαβρόφ θα συνοδεύεται σήμερα από τον υφυπουργό του και τους αρμόδιους επί των ευρωπαϊκών θεμάτων.

Διευκολύνσεις. Με την ελληνική προεδρία, εξάλλου, συνδέεται ακόμη μία συμφωνία που θα υπογραφεί σήμερα και αφορά την ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα κινητικότητας. Σημειώνεται ότι ήδη η Ελλάδα προσφέρει διευκολύνσεις και απλοποίηση των διαδικασιών για τους Ρώσους που επισκέπτονται τη χώρα, καθώς υπάρχει αυξημένο τουριστικό ρεύμα από τη Ρωσία. Εκκρεμεί ωστόσο η αναθεωρημένη Συμφωνία Διευκόλυνσης Θεωρήσεων ΕΕ – Ρωσίας, θέμα που η Μόσχα αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να προωθηθεί κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας και να αφορά ακόμη και την κατάργηση της βίζας για τους Ρώσους που ταξιδεύουν προς την Ευρωπαϊκή Ενωση.