Σοσιαλδημοκρατικά διλήμματα

Πέντε ημέρες μετά τις γερμανικές εκλογές κι ενώ οι διεργασίες (μαζί με τα παζάρια και τις πιέσεις) για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεχίζονταν, μία νέα δημοσκόπηση ήρθε να επιβεβαιώσει χθες πως ένας στους δύο Γερμανούς θέλει έναν νέο Μεγάλο Συνασπισμό Σοσιαλδημοκρατών – Χριστιανοδημοκρατών να αναλάβει τα ηνία της χώρας. Ταυτόχρονα, ωστόσο, δύο στα τρία μέλη του SPD τάσσονται κατά της συγκυβέρνησης. Εν αναμονή των εξελίξεων, αναλυτές σημείωναν πως το αποτέλεσμα των εκλογών της περασμένης Κυριακής ήταν ταυτόχρονα το καλύτερο και το χειρότερο στο οποίο μπορούσε να ελπίζει το SPD ειδικότερα και τα κόμματα του αποκαλούμενου αριστερού χώρου γενικότερα.  

Παρά την αδιαμφισβήτητη παντοδυναμία της Ανγκελα Μέρκελ, το SPD παρουσίασε ήπια σημάδια ανάκαμψης – τα οποία είχαν αρχίσει να γίνονται αντιληπτά ήδη από τις πρόσφατες τοπικές εκλογές. Από το ιστορικό χαμηλό του 23% που είχε καταγράψει το 2009, χάνοντας σχεδόν 10 εκατ. ψήφους, ανέβηκε στο 25,7%. Οσο για το Linke, το κόμμα των πρώην κομμουνιστών, παρότι έχασε ποσοστό ψήφων μεγαλύτερο του 3%, παραμένει ισχυρό στα ανατολικά εδάφη της Γερμανίας και πλέον μπορεί να καυχιέται – όπως έκανε ο επικεφαλής του, Γκρέγκορ Γκίζι – ότι κατάφερε να αναδειχθεί τρίτο κόμμα στην Μπούντεσταγκ.

Αλλά το εκλογικό αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει τη δραματική κοινωνική αποσύνθεση του προοδευτικού τμήματος του εκλογικού σώματος καθώς και τη δυσκολία των Σοσιαλδημοκρατών να πείσουν τους ψηφοφόρους για τις θέσεις τους. Παρά την κινητοποίηση των στελεχών του κόμματός του, ο Πέερ Στάινμπρουκ δεν κατάφερε να πείσει τους Γερμανούς ότι η περίοδος των θυσιών αποτελεί πλέον παρελθόν και πως ήρθε πλέον η ώρα για περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη, για αύξηση τόσο των φόρων που πληρώνουν οι εύποροι Γερμανοί όσο και των μισθών που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι.

Το SPD, σημειώνει ο ιταλός δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής Μάσιμο Νάβα στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα», παραμένει στο τιμόνι των πιο σημαντικών πόλεων της Γερμανίας και εξακολουθεί να αποτελεί το κόμμα της μικροαστικής τάξης, των διανοούμενων και σημαντικού μέρους των εργατοϋπαλλήλων. Την ίδια στιγμή χάνει την υποστήριξη των νέων και έχει αποκοπεί από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Οσον αφορά τους Πρασίνους, μπορεί να θεωρηθούν οι μεγάλοι χαμένοι των εκλογών, όπου πλήρωσαν ακριβά τα επικοινωνιακά τους λάθη και την ευφυΐα της Μέρκελ να τους στερήσει το ισχυρότερο σημείο αναφοράς τους λέγοντας αντίο στην πυρηνική ενέργεια.

Το SPD δεν μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση με τους Πρασίνους. Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι είχαν αποκλείσει από την αρχή κυβερνητική συνεργασία με το Linke. Ο σχηματισμός ενός μεγάλου συνασπισμού παραμένει η πιο πιθανή λύση. Ομως πολλοί στο εσωτερικό του SPD θα προτιμούσαν να παραμείνει το κόμμα στην αντιπολίτευση: φοβούνται ότι θα δουν και πάλι τα ποσοστά τους να κατρακυλούν, όπως συνέβη και κατά τον πρώτο μεγάλο συνασπισμό με τη Μέρκελ την περίοδο 2005-2009.

Ο θρίαμβος της Μέρκελ είναι αδιαμφισβήτητος,  όμως χρειάζεται το SPD για να κυβερνήσει και αυτό δίνει στο κόμμα μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ από ό,τι θα δικαιολογούσε το εκλογικό του αποτέλεσμα. Οι όροι άρχισαν να τίθενται ήδη από την επαύριον των εκλογών – μεταξύ άλλων συμπεριλαμβάνουν την αντικατάσταση του υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε από Σοσιαλδημοκράτη. Μακροπρόθεσμα, πάντως, οι όποιες ελπίδες για τους Σοσιαλδημοκράτες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ενδεχόμενη φυσιολογική φθορά της Καγκελαρίου Μέρκελ – συνέβη και στην περίπτωση της Μάργκαρετ Θάτσερ και του Χέλμουτ Κολ – καθώς και από την ικανότητά τους να αναδείξουν έναν ηγέτη εξίσου χαρισματικό με εκείνη που θα μπορέσει να ταυτιστεί με την κοινή γνώμη.