Θεωρούνται σύμβολα εξουσίας, πλούτου και αγνότητας, αν και φτιάχνονται από περιττώματα. Για να ανακαλύψει κάποιος έστω και ένα, θα χρειαστεί να ανοίξει μέχρι 50.000 όστρακα. Κι όμως τα μαργαριτάρια ήταν περιζήτητα όλες τις εποχές και από όλους τους πολιτισμούς
Μπορεί η Μέρλιν Μονρόε να υποστήριζε πως οι καλύτεροι φίλοι των κοριτσιών είναι τα διαμάντια, εκείνη ωστόσο σπάνια αποχωριζόταν το λιτό μαργαριταρένιο κολιέ που της είχε χαρίσει ο δεύτερος σύζυγός της Τζο ντι Μάτζιο κατά τη διάρκεια του μήνα του μέλιτος, τον Ιανουάριο του 1954.
Φανατική των μαργαριταριών και η άλλη ντίβα του κινηματογράφου Ελίζαμπεθ Τέιλορ. Μπορεί κι εκείνη να δήλωνε ότι «τα μεγάλα κορίτσια χρειάζονται μεγάλα διαμάντια», στη φημισμένη συλλογή της όμως δέσποζε η περίφημη περεγκρίνα, ένα μαργαριτάρι του 16ου αιώνα που κάποτε κοσμούσε το στέμμα του ισπανικού θρόνου.
Καμία από τις δύο όμως δεν γνώριζε πιθανότατα τη «βρώμικη» αλήθεια πίσω από τις λευκές μικρές σφαίρες που κρέμονταν στον λαιμό τους. «Τα μαργαριτάρια σχηματίζονται γύρω από την προνύμφη ενός σκουληκιού που προέρχεται από τα περιττώματα άλλων ζώων», εξηγεί ο γάλλος ειδικός στα μαργαριτάρια και διευθυντής του Μουσείου Μαργαριταριού με τη μεγαλύτερη συλλογή μαργαριταριών και σχετικών αντικειμένων στον κόσμο που πρόκειται να ανοίξει στο Κατάρ, ο Ουμπέρ Μπαρί.
Το όστρακο από την πλευρά του, στην προσπάθειά του να προστατεύσει το μαλακό του σώμα, εκκρίνει τον μάργαρο, μια ουσία κρυσταλλική η οποία καλύπτει το ξένο σώμα –δηλαδή την προνύμφη του σκουληκιού –που έχει εισβάλει στο εσωτερικό του. Οσο περισσότερα στρώματα μαργάρου το καλύψουν τόσο πιο λαμπερό θα είναι το μαργαριτάρι που θα «γεννηθεί».
«Οσοι ασχολούνται με το μάρκετινγκ προτιμούν να λένε στις κυρίες: “Είναι τόσο εκπληκτικό το γεγονός ότι το κολιέ σας έχει δημιουργηθεί από έναν κόκκο άμμου”, διότι είναι πολύ πιο ωραίο από το να μιλά κάποιος για τα περιττώματα ενός σαλαχιού», προσθέτει ο Ουμπέρ Μπαρί, ο οποίος συνεπιμελείται την έκθεση αφιερωμένη στα μαργαριτάρια που εγκαινιάζεται απόψε στο Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, στο Λονδίνο, με τα 200 καλύτερα κομμάτια του αραβικού μουσείου που θα λειτουργήσει προσεχώς.
Ο σχηματισμός των μαργαριταριών είναι τόσο σπάνιος, ώστε για να βρουν οι ψαράδες ένα φυσικό μαργαριτάρι πρέπει να ανοίξουν 2.000 όστρακα, ενώ όσον αφορά μερικά από τα αριστουργηματικά κομμάτια που εκτίθενται στο λονδρέζικο μουσείο μπορεί να εντοπίζονται μόλις σε ένα ανάμεσα σε 50.000 όστρακα. Για τον λόγο αυτόν, από τις αρχές του 20ού αιώνα, χάρη στον πρωτοπόρο Κοκίτσι Μικιμότο, έχει ξεκινήσει η καλλιέργειά τους με τη χρήση μιας χάντρας –αντί της νύμφης –μέσα στο όστρακο. Ωστόσο, η φύρα είναι μεγάλη και μετά βίας το 20% των οστράκων που επιβιώνουν –διότι τα μισά πεθαίνουν –παράγει τελικά μαργαριτάρια κατάλληλα για εκμετάλλευση.
Δεν είναι όμως μόνο ο τρόπος γέννησης των μαργαριταριών που τα κάνει μοναδικά. Φαινόμενο αποτελεί και το γεγονός ότι έχουν ξεχωριστή θέση σε όλους τους πολιτισμούς, σε όλες τις εποχές. Και αν τα σμαράγδια, τα ρουμπίνια ή ακόμη και τα διαμάντια αποτελούσαν αντικείμενο πόθου για τους ισχυρούς, είναι εντυπωσιακό το ότι το μαργαριτάρι βρίσκεται σταθερά πρώτο στις προτιμήσεις σε Ανατολή και Δύση εδώ και 5.000 χρόνια. Η αξία του, δε, ήταν τόσο μεγάλη που μπορεί να θεωρηθεί ισοδύναμη με αυτή του πετρελαίου, ειδικά στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, όπου ήδη από την 1η χιλιετία π.Χ. οι αλιείς εντόπιζαν μαργαριτάρια στον βυθό του.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος στη «Φυσική Ιστορία» του σχολιάζει για τις γυναίκες της εποχής του –λίγο δηλαδή πριν από την έκρηξη του Βεζούβιου και την καταστροφή της Πομπηίας τον 1ο αι. μ.Χ. –πως τα χρήματα που ξόδευαν για να κοσμήσουν τα αυτιά τους με μαργαριταρένια σκουλαρίκια ξεπερνούσαν κατά πολύ εκείνα που διέθεταν για την υπόλοιπη εμφάνισή τους.
Σύμβολο εξουσίας και κύρους για τους άνδρες, αγνότητας για τις γυναίκες, η παρουσία του είναι ισχυρή είτε όταν θέλει κάποιος να εκφράσει τον έρωτά του είτε τη θλίψη του, γι’ αυτό άλλωστε και αποτελεί απαραίτητο αξεσουάρ για τις κυρίες με βαρύ πένθος.
INFO
Η έκθεση «Μαργαριτάρια» στο μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου από σήμετα και έως τις 19 Ιανουαρίου 2014
Σχόλια
