Ο εξερευνητής των πέντε ηπείρων

Γεννήθηκε στη Λωζάννη το 1958. Το πτυχίο ψυχιατρικής και η ειδίκευσή του στη θεραπεία μέσω ύπνωσης είναι το λιγότερο σημαντικό που κατάφερε. Ακόμη πιο γνωστός έγινε όταν πραγματοποίησε για πρώτη φορά ένα ταξίδι πάνω από τις ΗΠΑ με το ηλιακό αεροπλάνο «Solar Impulse». Νωρίτερα είχε καταλάβει πως δεν έμενε πια τίποτε άλλο να κατακτήσει

«Ναι, από τα 11 μέχρι τα 41 μου ήμουν σαν μαγνήτης που έδειχνε πάντα τον Βορρά». Η πόρτα της Buggati Veyron έκλεισε, τα 1.200 άλογα άρχισαν να στριγκλίζουν και το κοντέρ έπιασε την εξωφρενική ταχύτητα των 409 χιλιομέτρων την ώρα. «Ομως πάντα με γοήτευε η ζωή του παππού μου, του Αύγουστου Πικάρ», δήλωσε πρόσφατα ο Μπερτράν. «Τον Μάιο του 1931 κατασκεύασε ένα αερόστατο και κατάφερε να φθάσει σε ύψος 17 χιλιομέτρων στη στρατόσφαιρα και να γίνει ο πρώτος άνθρωπος που είδε την καμπυλότητα της Γης».

Οι τουρμπίνες του ΜiG 25 βρυχώνται, το ρωσικό καταδιωκτικό ξεχύνεται στη στρατόσφαιρα με ταχύτητα 2,6 Mach (σ.σ.: η ταχύτητα του ήχου πάνω στην επιφάνεια της θάλασσας) και ο Μπερτράν βλέπει κι αυτός την καμπύλη της Γης πίσω από τη γυάλινη καλύπτρα. «Με γοήτευε η ζωή του Εντμουντ Χίλαρι». Η βελόνα δείχνει ακόμα τον Βορρά και ο Μπερτράν πέφτει με αλεξίπτωτο δύο φορές στο Βόρειο Πόλο, σκαρφαλώνει σε απάτητες βουνοκορφές στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική.

«Με γοήτευε ο Τσαρλς Λίντμπεργκ». Και το 1999, ως μέλος της ομάδας Breitling Orbiter III, μαζί με τον Μπράιν Τζόουνς επιχειρούν κάτι που για πολλούς φάνταζε ακατόρθωτο. Τον γύρο του κόσμου με αερόστατο. Ξεκίνησαν την 1η Μαρτίου από την Ελβετία και ύστερα από 22 ημέρες αδιάκοπου ταξιδιού προσγειώθηκαν στην έρημο της Αιγύπτου. Είχαν διανύσει περισσότερα από 40.000 χιλιόμετρα.

ΕΚΘΕΜΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ. Η κάψουλα στην οποία έμεναν οι δύο εξερευνητές όλες αυτές τις ημέρες μεταφέρθηκε στη συνέχεια στο Εθνικό Μουσείο των ΗΠΑ Σμιθσόνιαν και τοποθετήθηκε δίπλα σε εκείνη των αποστολών «Απόλλων».
Η βελόνα που έδειχνε τον Βορρά άρχισε να τρεμοπαίζει. «Πρόσεξα ότι εκατομμύρια άνθρωποι με παρακολουθούσαν στην πτήση με το αερόστατο. Στον υπολογιστή μου έφθασαν χιλιάδες e-mail που έλεγαν: Σε ευχαριστούμε που μας πήρες μαζί στα όνειρά σου».

Μετά τον παππού του, που ήταν φίλος με τον Αϊνστάιν, έρχεται η εικόνα του πατέρα του. Του Ζακ Πικάρ. Εξερευνητής κι αυτός. Το αρχέτυπο του επιστήμονα όπως τον έλεγαν. Μηχανικός, εξερευνητής, με δίψα για μάθηση. Βαθυσκάφος «Τεργέστη», 1960. Μαζί με τον Νταν Γουόλς, αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, κατεβαίνει στο πιο βαθύ σημείο των ωκεανών, 11 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, στην Τάφρο Μαριάνων.

Ο παφλασμός που έκανε το βαθυσκάφος εκείνη την ημέρα, μόλις ο γερανός το ακούμπησε στο κύμα, ήχησε στα αυτιά του. Και μοιράστηκε, χρόνια μετά, για μια στιγμή την αγωνία αν το σκάφος θα άντεχε. Κανείς δεν είχε πάει τόσο βαθιά, σχεδόν κανείς δεν πήγε 50 χρόνια μετά. Το είχε σχεδιάσει ο ίδιος το βαθυσκάφος. Εδωσε τη ζωή του σε αυτό.

Αλλες εποχές εκείνες. Ατρόμητοι άνθρωποι εξερευνούσαν για να κατακτήσουν τη γνώση. Ρισκάριζαν τη ζωή τους όχι για να πλουτίσουν, να επιδειχθούν, να γίνουν διάσημοι, αλλά για την πατρίδα τους, την επιστήμη, τον ανταγωνισμό με αγνά κίνητρα.

Κάθεται η κάψουλα δίπλα σε κείνη του «Απόλλων» και πιο δίπλα το «Πνεύμα του Σεντ Λούις». Οταν σβήνουν τα φώτα στο απέραντο μουσείο, το σκοτάδι είναι ίδιο με εκείνο στη Σελήνη. Σιωπηλό, πιο πέρα, κάθεται και το διαστημικό λεωφορείο. Πιο μακριά ένα Κονκόρντ. «Πήγαν 12 άνθρωποι στο φεγγάρι. Κι αν πάνε 12, 13 και μετά κι άλλοι; Εχει διαφορά; Δεν με νοιάζει…».

Αυτός ήταν ο πρώτος κύκλος της ζωής του. Τον έκλεισε, μαζί με την οθόνη του υπολογιστή που είχε την ένδειξη για ένα ακόμη μήνυμα. «Καιρός λοιπόν να κάνω κάτι χρήσιμο». Εκείνη τη νύχτα γεννήθηκε η ιδέα του «Solar Impulse». Ηταν ένα όραμα, έπρεπε να βρει κάτι να εμπνεύσει. Ο σκοπός της νέας εξερεύνησης θα ήταν να πετύχει και να πείσει. «Τι μένει ποια να κατακτήσουμε σ’ αυτόν τον κόσμο; Σχεδόν παντού πήγαμε, στην ξηρά, στον αέρα, στην άβυσσο των ωκεανών».

Ομως το «Solar Impulse» θα έπρεπε να είναι ένα σύμβολο και ένα όραμα ότι μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο μας καλύτερο. Να βελτιώσουμε την ποιότητα της ζωής μας. «Αυτός είναι ο ρόλος του εξερευνητή στον 21ο αιώνα.» Να μας κάνει να πιστέψουμε και να προσπαθήσουμε για ένα καλύτερο μέλλον.

Ξημέρωνε στην Ελβετία αλλά πριν ο Μπερτράν πάει να κοιμηθεί, έπρεπε να φτιάξει ένα προσχέδιο της νέας επιχείρησης στο μυαλό του. Ο ήλιος άρχισε να ανατέλλει και καθώς το σκοτάδι έσβηνε το τοπίο αποκτούσε ζωή και χρώμα. Η τελευταία του σκέψη πριν κοιμηθεί ήταν ότι η ηλιακή ακτινοβολία που λούζει για μία ώρα τη Γη έχει τη δύναμη να καλύψει τις ανάγκες ολόκληρου του πλανήτη για έναν χρόνο. Για τα επόμενα 10 χρόνια προσπαθούσε να συγκεντρώσει χρήματα για το αεροπλάνο που θα αποδείκνυε πως χωρίς ενέργεια από ορυκτά καύσιμα μπορούσε να διανύσει μεγάλες αποστάσεις. Αρκούσε μόνο η ενέργεια που συνέλεγαν τα φωτοβολταϊκά του κύτταρα, απλωμένα στα μεγάλα του φτερά.

Ο πατέρας του Μπερτράν πέθανε στα 82 του, τον Νοέμβριο του 2008, στο σπίτι του στη Λίμνη της Γενεύης. Δεν σταμάτησε ποτέ να παίρνει μέρος σε αποστολές. Εναν χρόνο μετά τον θάνατό του, το «Solar Impulse» ήταν έτοιμο για κατακτήσεις.

Ο ΙΚΑΡΟΣ ΔΕΝ ΕΠΕΣΕ. Δεν το είδε αλλά ήταν πολύ επιβλητικό. Το άνοιγμα των πτερύγων του έφθανε τα 63 μέτρα και ήταν αντίστοιχο με εκείνο ενός Airbus A340. Τον περασμένο Μάιο ξεκίνησε από το Σαν Φρανσίσκο και με ενδιάμεσες στάσεις στο Φίνιξ, το Ντάλας, το Σεντ Λούις, το Σινσινάτι, την Ουάσιγκτον, έφθασε τελικά στη Νέα Υόρκη στις 6 Ιουλίου.

Στο πιλοτήριο, που είχε μία θέση, εναλλάσσονταν ο Μπερτράν και ο Αντρέ Μπόρσμπεργκ, πρώην πιλότος μαχητικών αεροσκαφών. Με αυτή την πτήση ο Μπερτράν Πικάρ έγινε περισσότερο γνωστός στον κόσμο που μπορούσε να παρακολουθεί το θαυμαστό ταξίδι μέσω του Ιντερνετ.

Ηταν σαν την πτήση του Ικάρου. Απόγονος τρίτης γενιάς εξερευνητών, όμως, δεν έλειωσε και δεν έπεσε. Εδειξε ότι ο ήλιος είναι με πολλούς τρόπους ζωογόνος. Και τώρα ετοιμάζεται με το ίδιο αεροπλάνο να κάνει τον γύρο του κόσμου. Κάποια ημέρα, ίσως ένα αυτοκίνητο που θα εκμεταλλεύεται τον ήλιο να στριγκλίζει σαν την Buggati των 1200 αλόγων.