[Γνώμη] Ο Ομπάμα δοκιμάζει τα όρια της εξουσίας του

Ζητώντας από το Κογκρέσο να εγκρίνει μια επίθεση στη Συρία επειδή η χώρα χρησιμοποίησε χημικά όπλα, ο Πρόεδρος Ομπάμα επέλεξε να συμπεριλάβει τους νομοθέτες στη λήψη της απόφασης για την ανάληψη στρατιωτικής δράσης που κατά κάποιο τρόπο μοιάζει με τον περιορισμένο τρόπο με τον οποίο πολλοί πρόεδροι – ο Ρόναλντ Ρίγκαν στη Γρενάδα, ο Μπιλ Κλίντον στο Κόσοβο και ακόμα και ο ίδιος ο Ομπάμα στη Λιβύη – προχώρησαν στο παρελθόν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

Σε ένα άλλο επίπεδο, το προτεινόμενο χτύπημα δεν μοιάζει με κανένα άλλο στο παρελθόν – επίθεση στο έδαφος μιας ανεξάρτητης χώρας χωρίς τη συναίνεσή της, όπως στο Κουβέιτ, χωρίς την αιτιολογία της αυτοάμυνας και χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ή έστω τη συμμετοχή νατοϊκής δύναμης και με στόχο την τιμωρία ενός καταγγελλόμενου εγκλήματος πολέμου που ήδη έχει συμβεί αντί για την πρόληψη επικείμενης καταστροφής.

Αυτές οι αντικρουόμενες κινήσεις που εκχωρούν μεγαλύτερο πολιτικό ρόλο στο Κογκρέσο στο εσωτερικό ενώ διευρύνουν τις πολεμικές επιχειρήσεις  στη διεθνή σκηνή υπερτονίζουν την περιπλοκότητα της προσέγγισης του Ομπάμα στη συριακή κρίση. Η στρατηγική του εξασφαλίζει πως ό,τι κι αν γίνει η κρίση είναι πιθανόν να δημιουργήσει ένα σημαντικό προηγούμενο στο ασαφές νομικό ερώτημα πότε οι πρόεδροι ή τα κράτη μπορούν να αναλαμβάνουν νομίμως στρατιωτική δράση.

Η Κάθριν Ρούμλερ, σύμβουλος του Λευκού Οίκου, ισχυρίζεται ότι ο Πρόεδρος πιστεύει πως μια επίθεση θα ήταν νόμιμη βάσει τόσο του διεθνούς όσο και του αμερικανικού δικαίου ακόμη κι αν δεν την εγκρίνουν ούτε το Συμβούλιο Ασφαλείας ούτε το Κογκρέσο. Ομως οι νέες συνθήκες, πρόσθεσε, οδήγησαν τον Ομπάμα να αναζητήσει τη συναίνεση του Κογκρέσου προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμότητα της πρότασής του. Η κίνηση είναι σωστή, παρατηρεί ο Ουόλτερ Ντέλινγκερ, στέλεχος νομικών υπηρεσιών στις κυβερνήσεις Κλίντον, επειδή η προτεινόμενη επίθεση «δεν καλύπτεται από κανένα προηγούμενο». Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποτελέσει προηγούμενο, προσθέτει. «Ομως όταν ο Πρόεδρος πηγαίνει πέραν όσων έχουν πράξει στο παρελθόν άλλοι πρόεδροι, φαίνεται σωστό να ρωτήσει το Κογκρέσο».

Οι ΗΠΑ έχουν αποστείλει στρατιωτικές δυνάμεις στο εξωτερικό δεκάδες φορές χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας, όμως τυπικά επικαλούνται ζητήματα αυτοάμυνας. Οταν ο Ρίγκαν εισέβαλε στη Γρενάδα το 1983, για παράδειγμα, επικαλέστηκε την ανάγκη προστασίας των αμερικανών πολιτών εκεί καθώς και το αίτημα γειτονικών χωρών. Το πλησιέστερο στην κρίση στη Συρία ήταν ο βομβαρδισμός του Κοσόβου από τον Κλίντον το 1999, όμως αυτό αποτέλεσε μέρος νατοϊκής επιχείρησης και προκειμένου να αποφευχθεί η σφαγή αμάχων.

Αντίθετα, οι ΗΠΑ θα πραγματοποιήσουν επιθέσεις στη Συρία σχεδόν μόνες και με σκοπό να τιμωρήσουν ένα έγκλημα που έχει ήδη διαπραχθεί. Αυτό το έγκλημα ορίζεται από δύο διεθνείς συνθήκες που απαγορεύουν τη χρήση των χημικών όπλων – η Συρία έχει υπογράψει μόνο τη μία -, όμως δεν περιλαμβάνουν όρους για την αναγκαιότητα επιβολής στρατιωτικής λύσης. Συνεπώς τέτοιου είδους πολεμική επιχείρηση δεν έχει πραγματοποιηθεί ποτέ μέχρι σήμερα στην Ιστορία.