Στολή

Στις 6 Φεβρουαρίου 1982, με απόφαση του τότε υπουργού Παιδείας Λευτέρη Βερυβάκη, η σχολική ποδιά καταργήθηκε. Και από εκείνη την ημέρα οι μαθήτριες άρχισαν να ξεφαντώνουν ενδυματολογικά. Σκισμένα τζιν, στενά, φαρδιά, κατεβασμένα χαμηλά, μίνι, κολλητά μπλουζάκια, ξώπλατα, στομαχάκια έξω, σαγιονάρες και κόθορνοι, σκουλαρίκια, μακιγιάζ δραματικό. Ωστόσο αν και έχουν περάσει 31 χρόνια, η μπλε ποδιά δεν έχει ξεχαστεί.

Σε οποιαδήποτε παρέα αρκεί και μόνο να αναφέρει κάποιος τη λέξη για να αρχίσουν οι σχετικές, νοσταλγικές ως επί το πλείστον, συζητήσεις. Οι νεότεροι δεν τις έχουν δει ποτέ – ίσως μόνο στην οθόνη. Ποιος δεν έχει δει το «Ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» ή τα «Χτυποκάρδια στο θρανίο»; Το 1959 η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η εμβληματική μαθήτρια του ελληνικού σινεμά «Παπασταύρου του Θεμιστοκλέους, βεβαίως βεβαίως», όπως την αποκαλούσε ο «γυμνασιάρχης» Χρήστος Τσαγανέας, φορώντας την ποδιά της έτρωγε χαστούκια κατά συρροή από τους «καθηγητές» Δημήτρη Παπαμιχαήλ και Διονύση Παπαγιαννόπουλο.  Και την έβαλε ξανά για να γυρίσει στο σχολείο, παντρεμένη πλέον, τέσσερα χρόνια αργότερα, όταν γυρίστηκε η δεύτερη ταινία.

Τα κορίτσια λοιπόν εκείνα τα χρόνια πήγαιναν στο σχολείο ντυμένα με τις μπλε ποδιές τους από βαμβακερή ποπλίνα που έφταναν κάτω από το γόνατο, άσπρο γιακαδάκι, άσπρα σοσόνια και ίσια παπούτσια. Και μόλις έφευγαν έκαναν ό,τι μπορούσαν, επιστρατεύοντας ζώνες και παραμάνες, προκειμένου να σηκώσουν το στρίφωμα λίγο πιο ψηλά. Με κίνδυνο πάντα να τις δει κάποιο μάτι καθηγητικό στον δρόμο. Οι συνέπειες; Επίπληξη στην καλύτερη περίπτωση, αποβολή στη χειρότερη. Εννοείται ότι τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα στις μικρές επαρχιακές πόλεις, όπου καθηγητές και καθηγήτριες καραδοκούσαν στις γωνίες.

Το χρώμα της ποδιάς δεν ήταν πάντα μπλε. Πιο παλιά οι μαθήτριες κυκλοφορούσαν σαν καλόγριες με  μακριές κατάμαυρες ποδιές, πράγμα που άλλαξε όμως το 1965. Ο υπουργός Παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου θεώρησε ότι δεν ταίριαζαν με τη δημοκρατική παιδεία που ήθελε να εφαρμόσει στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, καθιερώθηκε λοιπόν η ποδιά στο χρώμα του γαλανού ουρανού με κονκάρδα στο πέτο όπου αναγράφονταν η τάξη και το σχολείο. Με το ίδιο διάταγμα καταργήθηκε και το πηλήκιο των μαθητών, οι οποίοι έκτοτε έπρεπε να κυκλοφορούν με «ευπρεπή κόμη» και την κονκάρδα του σχολείου στο πέτο.

Το πηλήκιο ήταν το μόνο σχολικό διακριτικό που είχε επιβληθεί στους άρρενες μαθητές των δημόσιων Γυμνασίων, ένα μπλε σκούρο καπέλο με γείσο που κατέβαινε μέχρι χαμηλά στα αυτιά. Και μπορεί τώρα στη θέα του κάποιοι να συγκινούνται, όμως τότε που οι μαθητές ήταν υποχρεωμένοι να το φοράνε και εκτός σχολείου δεν το εκτιμούσαν καθόλου. Η ποινή μάλιστα για τους συλληφθέντες άνευ πηληκίου ήταν αυστηρή. Αποβολή και κούρεμα γουλί. Είχε σύμβολο την κουκουβάγια που ήταν τοποθετημένη στο κέντρο, ανάμεσα σε μεταλλικά γράμματα με τα αρχικά του σχολείου και τον αριθμό μητρώου του μαθητή.

Σύμφωνα με τους πολέμιους, η ομοιομορφία της μπλε ποδιάς έκανε τα σχολεία να μοιάζουν με εφηβικά στρατόπεδα και η κατάργησή της θεωρήθηκε η απόδειξη της ελευθερίας που έχει ανάγκη η ανάπτυξη της προσωπικότητας. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν υποστηρικτές της που φλερτάρουν με την επιστροφή, αν όχι της ποδιάς, μιας κάποιας άνετης και φθηνής μαθητικής στολής, με το επιχείρημα ότι θα έβαζε τέλος στις διακρίσεις μεταξύ των μαθητών, αφού κάποια παιδιά καταλήγουν να νιώθουν περιθωριοποιημένα. Το πείραμα άρχισε ήδη σε κάποιες άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Λέτε να το δούμε κι εδώ;