«Ο μισός πληθυσμός δεν έχει καν τουαλέτες»

^«Οι μισοί κάτοικοι της Ινδίας δεν έχουν τουαλέτες. Στο Δελχί δίνεται μεγάλη έμφαση στον σχεδιασμό μιας πολυκατοικίας∙ καμία όμως στους κατοίκους και την ανάγκη να έχουν τουαλέτες. Πρόκειται για έναν συνδυασμό τάξης, κάστας και φυλετικής διάκρισης. Είναι συγκλονιστικό. Οι φτωχοί πρέπει να επιστρατεύουν την επινοητικότητά τους και οι γυναίκες να ανακουφίζονται αφού πέσει το σκοτάδι με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλειά τους». Είναι μια από τις τεράστιες αποτυχίες της Ινδίας, τονίζει στο νέο του βιβλίο ο ινδός νομπελίστας οικονομολόγος Αμάρτια Σεν, το οποίο παρουσιάζει η «Γκάρντιαν». Ορμώμενος από αυτήν την πραγματικότητα, της ελλιπούς υγιεινής, της ασιτίας και των αξιοθρήνητων επενδύσεων στους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης, ο Σεν και ο επί χρόνια συνάδελφός του Ζαν Ντρεζ υπογράφουν το βιβλίο «Μια αβέβαιη λάμψη» (An uncertain glory), στο οποίο ασκούν κριτική στην «ελαττωματική ανάπτυξη» της Ινδίας.  

Δεν αισθάνεται λοιπόν καμία ικανοποίηση. Αισθάνεται οργή, και αυτό που ζητά επιτακτικά να μάθει είναι πού αφοδεύουν σήμερα περισσότεροι από 600 εκατ. Ινδοί.

Σε γενικές γραμμές, η ιστορία της Ινδίας είναι γνωστή και οι συγγραφείς του βιβλίου έχουν αρχίσει πλέον να χάνουν την υπομονή τους – εξ ου και ο τίτλος του τελευταίου κεφαλαίου: «Η ανάγκη της ανυπομονησίας». Σεν και Ντρεζ επιζητούν την προσοχή, ειδικά από την τεράστια αστική τάξη της Ινδίας, η οποία μοιάζει αδιάφορη για τις άθλιες συνθήκες ζωής των γειτόνων τους. Γι’ αυτόν τον λόγο, ασκούν την κριτική τους κάνοντας πολύ δυσάρεστες συγκρίσεις με τη μεγάλη αντίπαλο Κίνα, αλλά και ακόμη πιο στενάχωρες με γείτονες στη Νότια Ασία. Μεταξύ άλλων, στο θέμα της υγιεινής αναφέρεται το παράδειγμα του Μπανγκλαντές, όπου μόλις το 8% του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε τουαλέτες έστω και αν είναι πολύ φτωχότερο από την Ινδία.    
Η πρωταρχική ανησυχία της Ινδίας για οικονομική ανάπτυξη, καταλήγει ο Σεν, δεν έχει κανένα απολύτως νόημα εάν δεν αναγνωρίζεται ότι η ανθρώπινη ανάπτυξη εξαρτάται από το πώς αυτός ο πλούτος χρησιμοποιείται και διανέμεται.