[Γνώμη] Η λεπτή γραμμή της αυτολογοκρισίας

Είναι σχεδόν αδύνατο να επισκεφθεί σήμερα κάποιος την Κίνα και να μην ακούσει για το Weibo. Πρόκειται για μια ιστοσελίδα microblogging που δημιουργήθηκε το 2009 από τη Sina (μια μεγάλη εταιρεία παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου με έδρα τη Σαγκάη) και έχει περίπου 600 εκατομμύρια followers. Χάρη στο Weibo η κινεζική κυβέρνηση πλέον δεν μπορεί να ελέγξει τη ροή των πληροφοριών, τουλάχιστον με τον τρόπο που το έκανε στο παρελθόν. Οταν γίνεται μια καταστροφή, η καλύτερη πηγή πληροφόρησης είναι η κοινότητα του Weibo. Οι άνθρωποι που το χρησιμοποιούν έχουν αποκαλύψει περιπτώσεις διαφθοράς και έχουν θίξει περιβαλλοντικά ζητήματα. Πλέον, «η κυβέρνηση δεν μπορεί να ξεφύγει με ταχυδακτυλουργικά κόλπα», υποστηρίζει ο Κάι Φου Λι, πρώην πρόεδρος της Google στην Κίνα και νυν γενικός διευθυντής της εταιρείας Innovation Works, με περισσότερους από 40 εκατομμύρια followers στο Weibo.   

Το πιο σημαντικό όμως αναφορικά με τη λειτουργία του Weibo έγκειται στο γεγονός ότι έδωσε στον μέσο Κινέζο τη δυνατότητα, ίσως για πρώτη φορά στην Ιστορία, να εκφράζει τη γνώμη του και να τη συγκρίνει με διαφορετικές απόψεις. «Για χιλιάδες χρόνια οι Κινέζοι δεν πίστευαν ότι έχουν φωνητικές χορδές», ισχυρίζεται η Χουνγκ Χουάνγκ, μια από τις πιο διάσημες συντάκτριες μόδας στην Κίνα με 7,5 εκατομμύρια followers στο Weibo. «Τώρα όμως τις βρήκαν». Ωστόσο, παρά την αναμφισβήτητη πρόοδο που αντιπροσωπεύει το Weibo, υπάρχει ακόμα εκείνη η αόρατη γραμμή, το σημείο πέρα από το οποίο κανένας κινέζος microblogger δεν μπορεί να πάει. Κανόνες δεν υπάρχουν αλλά οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν το Weibo είναι απαραίτητο να έχουν την «έκτη αίσθηση», υποστηρίζει η Χουνγκ. Ο Κάι, από την άλλη μεριά, θεωρεί ότι αυτή η γραμμή αποτελεί απλώς ένα κομμάτι της Κίνας, ένα κώλυμα του συστήματος το οποίο οι άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να ανέχονται όπως πολλά άλλα ανόητα κωλύματα.  

«Η επιβίωση είναι το προαπαιτούμενο για όποιον επιθυμεί να κάνει τη διαφορά. Θέλω να είμαι κοντά στη γραμμή αλλά να μην την ξεπερνώ» ισχυρίζεται ο Κάι, καθώς θεωρεί το ξεπέρασμα των ορίων αντιπαραγωγικό. Η Χουνγκ όμως έχει διαφορετική άποψη. Εχοντας ζήσει αρκετά χρόνια στις ΗΠΑ θεωρεί εξαιρετικά σημαντική την ελευθερία του λόγου. Αναγνωρίζει ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί πάρα πολύ σε σχέση με το παρελθόν, αλλά πιστεύει πως πρέπει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το είδος της αυτολογοκρισίας που αντιπροσωπεύει αυτή η «αόρατη γραμμή» εμποδίζει την Κίνα να προοδεύσει γενικότερα. Ο αμερικανός δημοσιογράφος Τζέιμς Φάλοους, ο οποίος έζησε στη χώρα από το 2006 ώς το 2009, πιστεύει πως ναι: «Υποπτεύομαι πως η προσπάθεια διατήρησης της γραμμής αποτελεί ένα από τα πολλά ζητήματα που θα καθορίσουν εάν σε δέκα χρόνια από τώρα η Κίνα θα είναι μια πλήρως πλούσια και ώριμη χώρα ή απλώς μια μεγαλύτερη εκδοχή αυτού που είναι σήμερα».