Σχέδιο απόδρασης από την «παγίδα» – ποια χαρτιά έπαιξε το Μαξίμου στην κρίση της ΕΡΤ

Αν η πολιτική είναι όπως το σκάκι, τότε ο Πρωθυπουργός παίζει με τα λευκά. Δηλαδή έχει την πρώτη κίνηση. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο σε ένα σχήμα συνεργασίας. Οι εταίροι του Αντώνη Σαμαρά στην κυβέρνηση, υιοθετώντας τη λογική της σκληρής γραμμής, οδηγήθηκαν το Σαββατοκύριακο στο να εμφανίσουν τον Πρωθυπουργό ως υπαίτιο της κρίσης και να τον στοχοποιήσουν προσωπικά. Αρα να τον καταστήσουν μέρος του προβλήματος. Την ίδια ώρα στο Μαξίμου ο Αντώνης Σαμαράς, όντας σε διαρκή σύσκεψη με τους συνεργάτες του, αναζήτησε έναν τρόπο πολιτικής υπέρβασης της κρίσης.

Στο επιτελείο του Πρωθυπουργού δεν είχαν αμφιβολίες. Η ΕΡΤ ήταν μια πολιτική ποντικοπαγίδα στην οποία είχε πιαστεί η κυβέρνηση των τριών. Ο απεγκλωβισμός δεν μπορούσε να γίνει παρά ακολουθώντας μια κλασική πολιτική συνταγή: όταν δεν μπορείς να λύσεις ένα πρόβλημα, το μεγεθύνεις. Με απλά λόγια, η λύση στο θέμα της ΕΡΤ έπρεπε να είναι μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου πακέτου. Το πακέτο αυτό έπρεπε να ανταποκρίνεται σε μια σειρά από προϋποθέσεις:

– Πρώτη προϋπόθεση: να επαναβεβαιώνει την πολιτική πρωτοκαθεδρία του Πρωθυπουργού.

– Δεύτερη προϋπόθεση: να αξιοποιεί τα πολιτικά ατού που είχε στη διάθεσή του το Μαξίμου.

– Τρίτη προϋπόθεση: να επιλύει τα προβλήματα λειτουργίας της κυβέρνησης όπως τα αντιλαμβάνονταν στο Μαξίμου.

– Τέταρτη προϋπόθεση: να κρατήσει τη χώρα μακριά από τους κινδύνους μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης.

Πολιτική πρωτοκαθεδρία του Πρωθυπουργού σημαίνει να πάρει αυτός μια σημαντική πρωτοβουλία που να αιφνιδιάσει τους άλλους. Ο Αντώνης Σαμαράς είχε ένα χαρτί να παίξει: την ανασύνθεση της κυβέρνησης. Από τον Φεβρουάριο και μετά το Μαξίμου εμφανιζόταν ενοχλημένο από το να παίζει ο Βαγγέλης Βενιζέλος ρόλο υποβολέα για το αν, το πώς και το πότε του ανασχηματισμού. Σε βαθμό που να κόβεται μαχαίρι η συζήτηση αυτή δημοσίως. Η συνάντηση της Δευτέρας ήταν η ώρα να βάλει ο Σαμαράς θέμα ανασχηματισμού. Χωρίς προσυνεννόηση ούτε με τον Βενιζέλο ούτε και με τον Κουβέλη, κάτι που συνιστά ένδειξη της έλλειψης εμπιστοσύνης ανάμεσα στον Πρωθυπουργό και στους εταίρους του.

Τα πολιτικά ατού του Μαξίμου ήταν δύο: ένα εξωτερικό και ένα εσωτερικό. Το εξωτερικό ήταν η καλή σχέση του Σαμαρά με τους ξένους. Είναι εντελώς βέβαιο ότι η κυβέρνηση προκάλεσε την εμπλοκή των Γερμανών στην ελληνική κρίση, με αποτέλεσμα έλευση Σόιμπλε στην Αθήνα και επίσκεψη Σαμαρά στο Βερολίνο για συνάντηση με την Ανγκελα Μέρκελ. Ετσι, ο Σαμαράς επαναβεβαίωσε το ύψος του σε σχέση με τους εταίρους του. Το εσωτερικό ατού ήταν η δυνατότητα του Πρωθυπουργού, ως αρχηγού της ΝΔ, να προκαλέσει δηλώσεις υποστήριξης από τους υπουργούς της κυβέρνησης. Και έτσι να πάει ενισχυμένος στη συνάντηση της Δευτέρας, κόντρα στους ψιθύρους που τον εμφάνιζαν αμφισβητούμενο.

Η επίλυση των προβλημάτων λειτουργίας της κυβέρνησης περνάει από την αντικατάσταση των κ.κ. Μανιτάκη και Ρουπακιώτη. Ηταν ένας τρόπος να τραβήξει ο Σαμαράς μια κόκκινη γραμμή στη σχέση του με τον Φώτη Κουβέλη. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το Μαξίμου θεωρεί πως η συμμετοχή της ΔΗΜΑΡ δίνει σημαντική υπεραξία στην κυβέρνηση· τόσο γιατί το κόμμα Κουβέλη είναι αριστερό άλλοθι όσο και γιατί γλυκαίνει την κυβερνητική εικόνα. Παρ’ όλα αυτά, στο επιτελείο του Σαμαρά θεωρούν τον Αντώνη Μανιτάκη ηθικό αυτουργό της κρίσης στην ΕΡΤ.

Επιφυλακτικός είναι ο Πρωθυπουργός έναντι της αξίας που δίνει μια συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ και του Βενιζέλου προσωπικά σε ένα κυβερνητικό σχήμα. Από την άλλη μεριά, όμως, είναι αντιληπτό ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν στέκεται αν δεν μπει στην κυβέρνηση. Αντιστάθμισμα θα μπορούσε να είναι η παράλληλη πρόσκληση και προς Κουβέλη να μπει ο ίδιος στο σχήμα – έστω και αν αυτή δεν θα ήταν μια εξέλιξη που θα ευνοούσε η πολιτική ιδιοσυγκρασία του αρχηγού της ΔΗΜΑΡ.

Η πρόταση έγινε – αλλά δεν συζητήθηκε – στη διάρκεια της χθεσινής σύσκεψης. Η γλώσσα σώματος, όμως, των κ.κ. Βενιζέλου και Κουβέλη ήταν σαφής. Ο πρώτος φαινόταν απελευθερωμένος. Ο δεύτερος, αντιθέτως, έδειχνε σφιχτός και κάπως συνοφρυωμένος. Λογικό. Ο Βενιζέλος θέλει να μπει στην κυβέρνηση και να ικανοποιήσει τον «εισοδισμό» πολλών δικών του. Ο Κουβέλης έχει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της εξόδου των δικών του από την κυβέρνηση. Είναι κάτι που δεν επιθυμεί. Οπως δεν επιθυμεί και τη δική του είσοδο. Η διαφοροποίηση Βενιζέλου και Κουβέλη ως προς τον ανασχηματισμό είναι ένδειξη μιας πρώτης επιτυχίας Σαμαρά, αφού το κοινό μέτωπο ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ του Σαββατοκύριακου αρχίζει να εμφανίζει ρωγμές.

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ. Ο Σαμαράς ήθελε να αποφύγει τις εκλογές γιατί τις θεωρούσε επιζήμιες για τη χώρα. Υπό την έννοια αυτή, χύθηκε πολλή φαιά ουσία στο Μαξίμου το Σαββατοκύριακο προκειμένου να προδιαγραφούν οι πιθανές αντιδράσεις Βενιζέλου και Κουβέλη στο μεγάλο πακέτο που θα πρότεινε ο Πρωθυπουργός. Αλλά και να χαρτογραφηθεί ο οδικός χάρτης σε περίπτωση που αυτοί θα ήταν απολύτως αρνητικοί. Η επιμέτρηση των κινδύνων αυτών έκανε τον Σαμαρά να έχει αποφασίσει από το πρωί της Δευτέρας ότι δεν θα εξαναγκάσει άμεσες εξελίξεις. Δηλαδή, «ανασχηματισμό εδώ και τώρα». Ο Πρωθυπουργός προτίμησε τελικά να προσυμφωνήσει ένα χρονοδιάγραμμα αλλαγών στην κυβέρνηση για μετά το Συνέδριο της ΝΔ, αφού ήταν περίπου προεξοφλημένο ότι ο Κουβέλης θα ζητούσε χρόνο να φέρει τα θέματα στα συλλογικά του όργανα.

Και η ΕΡΤ; Η ΕΡΤ, ως μέρος του πακέτου αλλαγών, αποφασίστηκε το Σαββατοκύριακο στο Μαξίμου να αποχωριστεί από το χαρτοφυλάκιο του Σίμου Κεδίκογλου και να ανατεθεί σε υφυπουργό. Πρόκειται για νέα θέση που θα δημιουργηθεί και την οποία η ΝΔ δεν ενδιαφέρεται να κρατήσει. Αρα μπορεί να την αναλάβει πρόσωπο από το ΠΑΣΟΚ ή τη ΔΗΜΑΡ που θα επιφορτισθεί με την ανασυγκρότησή της. Στο Μαξίμου κινήθηκαν ήδη από το Σαββατοκύριακο με την άνεση ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν θα ανέτρεπε άρδην την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου. Το ζητούμενο ήταν λοιπόν ο απεγκλωβισμός από την ΕΡΤ με πολιτικούς, κυρίως, όρους.

Διαρροή

Το επιτελείο του Πρωθυπουργού δεν ήθελε να παρουσιαστεί η πρωτοβουλία του ανασχηματισμού από τους κ.κ. Βενιζέλο και Κουβέλη κατά την έξοδό τους από το Μαξίμου – άρα να εμφανιστεί ως αποτέλεσμα δικής τους 
πίεσης. Κάπως έτσι δόθηκε η διαρροή για τα εννέα σημεία της πρωθυπουργικής πρότασης, ενώ ήταν ακόμη σε εξέλιξη η σύσκεψη

Αλλαγές

Ο Αντ. Σαμαράς είπε στους εταίρους του ότι ο ανασχηματισμός θα γίνει μετά το Συνέδριο της ΝΔ. Το δεκαήμερο έως το τέλος Ιουνίου αφήνει μεγάλα περιθώρια για διαβουλεύσεις και ζυμώσεις και στα τρία κόμματα. Αυτό συνοδεύεται από νέα προγραμματική συμφωνία, αφού το κείμενο του περασμένου Ιουνίου είναι ανενεργό, και θέσπιση συντονιστικού οργάνου