[Διαστάσεις] Τα απόνερα μιας σύγκρουσης

Οταν ένα από τα μέλη μιας ομάδας παραδέχεται ένα λάθος του και ύστερα από λίγο καιρό παραδέχεται άλλο ένα, δύο πράγματα μπορεί να συμβαίνουν: ή είναι ανίκανος και πρέπει να δώσει το ταχύτερο τη θέση του σε κάποιον ικανότερο ή τα άλλα μέλη της ομάδας απλώς φοβούνται να κάνουν τη δική τους αυτοκριτική.  

Για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο η Ευρώπη είχε πάντα τη χειρότερη άποψη. Η πολιτική που εφάρμοσε στο παρελθόν στη Λατινική Αμερική δυσφήμησε τον οργανισμό και, παρότι με τον Ντομινίκ Στρος-Καν στην κεφαλή πέρασε σε μια άλλη φάση, η δυσπιστία δεν υποχώρησε. Οταν ξέσπασε η κρίση, η Γερμανία, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τα άλλα κέντρα λήψης αποφάσεων δεν ήθελαν αρχικά ούτε να ακούσουν για μια εμπλοκή του Ταμείου. Σιγά σιγά όμως συνειδητοποίησαν ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν είχαν ούτε την εμπειρία ούτε τα εργαλεία για να αντιμετωπίσουν μια τόσο μεγάλη κρίση. Και ζήτησαν βοήθεια.

Εκείνη την εποχή όλοι αυτοσχεδίαζαν. Σε ό,τι αφορά όμως την Ελλάδα, οι αναλυτές του ΔΝΤ έφτασαν γρήγορα σε δύο συμπεράσματα: πρώτον, έπρεπε να γίνει το ταχύτερο αναδιάρθρωση του χρέους· δεύτερον, έπρεπε η λιτότητα να αντισταθμιστεί με αναπτυξιακά μέτρα. Και τα δύο προσέκρουσαν στις αντιρρήσεις της Ευρώπης. Υπήρχαν σοβαροί λόγοι: ο φόβος για μετάδοση της κρίσης, η παντελής έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι στην Ελλάδα, η ανησυχία ότι η αναδιάρθρωση δεν θα εγκρινόταν από τα κοινοβούλια, η άποψη ότι δεν έπρεπε να τιμωρηθούν οι «τίμιοι και υπομονετικοί επενδυτές». Υπήρχαν φυσικά αντικρουόμενα συμφέροντα. Υπήρχε και απίστευτη προχειρότητα. Το να κατηγορεί όμως σήμερα ο επίτροπος Ολι Ρεν το ΔΝΤ ότι «νίπτει τας χείρας του και ρίχνει τα απόνερα στην Ευρώπη» είναι τουλάχιστον άκομψο. Και καθόλου πειστικό. Χάνει συχνά την ψυχραιμία του τελευταία ο Ρεν. Κακό σημάδι.

Η Ελλάδα υπέφερε ανέκαθεν από ένα σύνδρομο καταδίωξης. Κατά καιρούς μάς κυνηγούν – επειδή μας ζηλεύουν φυσικά – οι Αμερικανοί, οι Γερμανοί, οι Σκοπιανοί, οι Φινλανδοί και το κακό συναπάντημα. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όμως, «αγαπούσαμε πάντα να το μισούμε», σύμφωνα με τη γνωστή έκφραση. Και το τελευταίο mea culpa του μας έδωσε την ευκαιρία να θυμηθούμε τα παλιά. Αυτοί φταίνε για όλα, εμείς είμαστε μικροί και αθώοι. Το έκαναν επίτηδες, ήξεραν ότι το πρόγραμμα δεν θα δουλέψει, είχαν σκοτεινούς στόχους, είναι υπεύθυνοι για ένα μνημονιακό έγκλημα, να φύγουν ή, καλύτερα, να παραπεμφθούν σε δίκη.

Η κρίση της ευρωζώνης είναι σε μεγάλο βαθμό μια κρίση θεσμική και πολιτική, λέει στη «Λιμπερασιόν» ο οικονομολόγος Νικολά Βερόν. Αντί να αναζητεί αποδιοπομπαίους τράγους, η Ευρώπη καλά θα κάνει να εξοπλιστεί με πραγματικούς μηχανισμούς λήψης αποφάσεων και ανάληψης ευθυνών.