Ερωτήσεις & απαντήσεις για το mea culpa του ΔΝΤ

Ο δράστης πάντα επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος. Και ο πολιτικός δεν παραιτείται ποτέ από την προσπάθεια να γράψει την Ιστορία με τρόπο ευνοϊκό για τον ίδιο. Κάπου ανάμεσα τοποθετείται και η περίφημη έκθεση του ΔΝΤ με την «αυτοκριτική» για το ελληνικό πρόγραμμα και τις αστοχίες του. Ηρθε στον αφρό παραμονές της επανόδου των κ.κ. Τόμσεν και Σία στην Αθήνα και προκαλεί απορίες, οι οποίες κωδικοποιούνται σε τέσσερα ερωτήματα για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Ποιος ήταν ο ρόλος του ΔΝΤ στο ξεκίνημα της ελληνικής κρίσης;

Στο ΔΝΤ αντελήφθησαν έγκαιρα – από την άνοιξη του 2009 – ότι η ελληνική οικονομία όδευε προς εκτροχιασμό. Ο μεγάλος κίνδυνος ήταν να καταστεί μη βιώσιμο το χρέος. Μεγάλη σημασία είχε το γεγονός ότι αφεντικό του Ταμείου ήταν ο Ντομινίκ Στρος-Καν. Ηταν σοσιαλιστής της αγοράς με μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του και τη φιλοδοξία να είναι ο επόμενος Πρόεδρος της Γαλλίας το 2012. Ο Στρος – Καν είχε έλληνες φίλους και συνομιλητές στην Αθήνα – από όταν ήταν υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Ζοσπέν -, με πρώτο και καλύτερο τον Γιάννο Παπαντωνίου. Διαμόρφωσε όμως γρήγορα δίαυλο επαφής με την κυβέρνηση Παπανδρέου, που θεωρούσε ότι «ο Ντομινίκ είναι φίλος», όπως έλεγε τότε κατ’ ιδίαν κορυφαίος υπουργός. Ο Στρος-Καν ήθελε να χρησιμοποιήσει την Ελλάδα ως παράδειγμα ενός διαφορετικού μοντέλου χειρισμού κρίσεων από το ΔΝΤ. Το γνωστό επεισόδιο του Σοφιτέλ δεν τον άφησε να ολοκληρώσει – άλλωστε, όταν συνελήφθη στο αεροδρόμιο πήγαινε Βερολίνο για να συζητήσει το πρόβλημα του ελληνικού χρέους.

Ποιος έβαλε το Ταμείο στην ευρωζώνη;

Η κρατούσα άποψη λέει ότι το ΔΝΤ το έφεραν στην ευρωζώνη οι Γερμανοί. Μετά τις παλινωδίες της Eurostat επί κυβέρνησης Καραμανλή, το Βερολίνο δεν εμπιστευόταν την Κομισιόν ότι θα επιτηρήσει με αυστηρότητα την Ελλάδα. Εξού και η πίεση να έρθει το ΔΝΤ στην Ευρώπη – κάτι που δεν ήθελαν με τίποτε οι Γάλλοι, ούτε ο τότε πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, αλλά ούτε και ο τότε γάλλος διοικητής της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ. Ωστόσο το περίφημο Σαββατοκύριακο του Νοεμβρίου του 2009 ο Λουκάς Παπαδήμος, αντιπρόεδρος ακόμη της ΕΚΤ, ο οποίος ήρθε κρυφά στην Αθήνα και είδε τον Γιώργο Παπανδρέου, άκουσε με έκπληξη τον τότε πρωθυπουργό να του μιλάει επί μακρόν για το ΔΝΤ. Το γεγονός ότι υπήρχαν σχετικές συζητήσεις μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον εκείνο το φθινόπωρο το αποκάλυψε και ο ίδιος ο Στρος-Καν σε τηλεοπτική εκπομπή της γαλλικής τηλεόρασης που βγήκε στον αέρα το 2011. Είναι βέβαιο ότι ο Παπανδρέου μίλησε θετικά στον Αντώνη Σαμαρά για το ενδεχόμενο να έρθει το ΔΝΤ στην Ελλάδα σε τετ α τετ που είχαν τον Φεβρουάριο του 2010 στο περιθώριο του ταξιδιού τού τότε πρωθυπουργού στη Μόσχα. Ο Σαμαράς εξεπλάγη αρνητικά,  διαφώνησε, και από τότε μπήκε στην πολιτική τροχιά που τον οδήγησε να πει «όχι» στο Μνημόνιο τον Μάιο της ίδιας χρονιάς.

Λέει η πρόσφατη Εκθεση
κάτι νέο για την περίοδο Μαρτίου – Μαΐου 2010;

Οχι. Απλώς επιβεβαιώνει επίσημα αυτά που είχε ήδη πει ο Παναγιώτης Ρουμελιώτης από το καλοκαίρι του 2012 προκαλώντας την οργή του Γιώργου Παπανδρέου. Οτι δηλαδή το ελληνικό χρέος έπρεπε να είχε αναδιαρθρωθεί πριν η Ελλάδα μπει σε πρόγραμμα – δηλαδή σε Μνημόνιο. Και ότι το πρόγραμμα, καθώς δεν υπήρχε η δυνατότητα της νομισματικής υποτίμησης, θα προκαλούσε τόσο μεγάλη ύφεση στην ελληνική οικονομία που θα υπονόμευε τους στόχους του. Ο Στρος-Καν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, είχε περάσει διακριτικά στην Αθήνα τον Μάρτιο του 2010 το μήνυμα ότι έπρεπε να διεκδικήσει αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους – κάτι για το οποίο ο Γιώργος Παπανδρέου δεν μπόρεσε να πείσει την ΕΚΤ και τους Γαλλο-Γερμανούς που δεν ήθελαν να ακούσουν κουβέντα, καθώς οι τράπεζές τους ήταν εκτεθειμένες στην Ελλάδα. Ο έλληνας πρωθυπουργός δεν επέμεινε. Η Εκθεση του ΔΝΤ δεν τον προστατεύει. Γιατί; Διότι ο Παπανδρέου είναι υποβαθμισμένος στο εξωτερικό – χαρακτηριστική η συμπεριφορά των Γερμανών στη Σοσιαλιστική Διεθνή – και ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, που είχε πολλές συμπάθειες και εκτίμηση διεθνώς, είναι πλήρως απαξιωμένος μετά την περιπέτειά του με τη λίστα Λαγκάρντ.  

Ποιον εκφράζει το ΔΝΤ;

Η Κριστίν Λαγκάρντ δεν έχει το ειδικό βάρος του Ντομινίκ Στρος-Καν. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρείται «βιτρίνα» του Ταμείου, στο οποίο πραγματικό κουμάντο κάνει ο Ντέιβιντ Λίπτον, πρώην οικονομικός σύμβουλος του Μπαράκ Ομπάμα, δηλαδή οι Αμερικανοί. Με δεδομένη την αδυναμία συνεννόησης Ουάσιγκτον – Βερολίνου στο θέμα της κρίσης, το ΔΝΤ καθότι συμμετέχει στην τρόικα θεωρείται μοχλός πίεσης των Αμερικανών προς τους Ευρωπαίους ώστε να οδηγηθούν σε πιο δραστικές λύσεις στο θέμα του χρέους. Χαρακτηριστικός είναι ο καβγάς Λαγκάρντ – Σόιμπλε πέρυσι το φθινόπωρο και το μίνι PSI που προηγήθηκε της εκταμίευσης της δόσης τον Δεκέμβριο. Η Εκθεση ερμηνεύεται ως έμμεση πίεση προς την Ευρώπη να τελειώνει με το ελληνικό χρέος, δηλαδή να προχωρήσει στο κούρεμα και των δανείων. Είναι κάτι στο οποίο αντιδρούν ακόμη οι Γερμανοί. Συμπέρασμα: το ΔΝΤ από το 2009 έως σήμερα ασχολείται πρωτίστως με το χρέος – και πιέζει.