Στο έλεος του Πούτιν για δύο γροθιές

Το 2008 ήταν μεταξύ των πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου, με περιουσία 3,1 δισ. δολάρια. Εφέτος ο ρώσος ιδιοκτήτης βρετανικών εφημερίδων, όπως η «Ιντιπέντεντ» και η «Ιβνινγκ Στάνταρντ», και πρώην πράκτορας της KGB έχει βγει από τη λίστα των μεγιστάνων, αντιμετωπίζει μια δίκη που λέει ότι την υποκινεί εναντίον του ο Πούτιν και, αν δεν καταδικασθεί, είναι αποφασισμένος να ασχοληθεί… με τη δημοσιογραφία

Μια συζήτηση με τον 53χρονο Αλεξάντρ Λεμπέντεφ για την περιουσία του μπορεί να οδηγήσει σε χαριτωμένες πληροφορίες για τα επιχειρηματικά του συμφέροντα: «Εχω μια συνεργασία με το ρωσικό κράτος, για την οποία έχω ξοδέψει 150 εκατ. δολάρια, εκείνοι όμως δεν θέλουν να μου δώσουν πίσω τα λεφτά μου. Ξέρετε τι μου δίνουν; Δύο αεροσκάφη Antonov An-124…».

Ο 53χρονος Λεμπέντεφ ήταν, όπως και ο Πούτιν, αξιωματούχος της KGB και έκανε την περιουσία του στη μετασοβιετική περίοδο μαζί με άλλους «ολιγάρχες». Ασχολήθηκε με την πολιτική, πρώτα ως υποψήφιος δήμαρχος Μόσχας (απέτυχε), μετά ως υποψήφιος βουλευτής (εξελέγη), μεταπηδώντας από ένα κόμμα της αντιπολίτευσης στο κυβερνών του Πούτιν και κατόπιν πάλι στην αντιπολίτευση. Σήμερα οι σχέσεις του με τον Πρόεδρο δεν είναι καθόλου καλές.

ΜΠΟΥΝΙΕΣ ΣΤΟ ΣΤΟΥΝΤΙΟ. Συνεργάτες του, οι οποίοι μίλησαν στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» όταν αγόρασε την εφημερίδα «Ιβνινγκ Στάνταρντ» το 2009 αντί μιας λίρας, τον χαρακτήρισαν απρόβλεπτο και ανεξέλεγκτο, αλλά και ευφυή και πανούργο προσθέτοντας ότι στη Βρετανία έχει γοητεύσει τους πάντες: από τον Στίβεν Φράι και την Κίρα Νάιτλι έως τον πρίγκπα Κάρολο, τον Στινγκ και τον Ελτον Τζον. Τώρα που αντιμετωπίζει μια δίκη η οποία, όπως λέει, υποκινείται από το Κρεμλίνο, οι διάσημοι φίλοι του προσφέρθηκαν να καταθέσουν σε αυτήν καθώς πιστεύουν ότι αφορά κάτι πολύ περισσότερο από την αντιπαράθεση δύο μεγιστάνων. Η υπόθεση, υποστηρίζει ο Λεμπέντεφ, ο οποίος έριξε σε τηλεοπτική εκπομπή δύο μπουνιές στον επίσης επιχειρηματία Σεργκέι Πολόνσκι και τώρα κατηγορείται για «χουλιγκανισμό με πολιτικά κίνητρα», προσφέρει την ευκαιρία για μια ματιά στην κορυφή της νέας Ρωσίας – έναν κόσμο όπου τα χρήματα μετρούνται σε εκατομμύρια και δισεκατομμύρια, και οι πλούσιοι κατέχουν τράπεζες και αεροπορικές εταιρείες.

Ο Πολόνσκι, πρώην αλεξιπτωτιστής,  ο οποίος υπήρξε ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη Ρωσία προτού διαλυθεί η μεγάλη επιχείρησή του με ακίνητα, έβριζε, υποστηρίζει ο Λεμπέντεφ, τους πάντες στα παρασκήνια επί ώρες πριν από την έναρξη της εκπομπής. «Κατόπιν είπε ότι θα με χτυπήσει στο πρόσωπο και κινήθηκε προς τη μεριά μου. Στεκόμουν εκεί επί δύο ώρες. Η σύζυγός μου βρισκόταν στο νοσοκομείο με κάποια προβλήματα στην εγκυμοσύνη της. Δηλαδή, μάλλον είναι λάθος που τον χτύπησα». Αλλά τον χτύπησε. Η εκπομπή δεν μεταδιδόταν ζωντανά και ο ίδιος υποστηρίζει ότι το κανάλι τηλεφώνησε στο Κρεμλίνο για να ρωτήσει αν θα πρέπει να μεταδοθεί και το Κρεμλίνο με ενθουσιασμό απάντησε θετικά.

Ο Πρόεδρος Πούτιν, λίγο καιρό μετά την τηλεοπτική εκπομπή, σε ομιλία του αποκάλεσε τον Λεμπέντεφ «χούλιγκαν», κάτι που άνοιξε τον δρόμο για την απαγγελία κατηγοριών μέσω του Αλεξάντρ Μπαστρούκιν, επικεφαλής της Επιτροπής Ερευνών της Ρωσίας. Το «ρωσικό κράτος αντιμέτωπο με τον πολίτη Λεμπέντεφ με την κατηγορία του χουλιγκανισμού που υποκινήθηκε από πολιτικό μίσος» ήταν η κατηγορία, η οποία βασίστηκε στο ίδιο άρθρο του νόμου που χρησιμοποιήθηκε και εναντίον του γυναικείου συγκροτήματος Pussy Riot. Επίσης, ξεκίνησε μια έρευνα «από επτά επιθεωρητές της Αστυνομίας, οι οποίοι συνήθως ασχολούνται με κατά συρροή δολοφόνους, επί 15 μήνες» αντί για απλή επίπληξη που θα άξιζε μια τέτοια επίθεση.

«Είναι ανόητα όλα αυτά», λέει. «Παρεμπιπτόντως, η λέξη χούλιγκαν αφαιρέθηκε από την επίσημη ιστοσελίδα του Πούτιν πριν από έναν μήνα. Πιθανώς κάποιος στο Κρεμλίνο – όχι ο Πρόεδρος, φυσικά – θέλει να φανεί ότι κρατά αποστάσεις. Και ξαφνικά σβήνεται μια λέξη». Ο Πολόνσκι προκάλεσε τον Λεμπέντεφ σε μονομαχία στο twitter. Λίγο αργότερα όμως βρέθηκε σε φυλακή της Καμπότζης, κατηγορούμενος ότι απήγαγε καμποτζιανούς ναυτικούς, μια σουρεαλιστική πινελιά που καθυστέρησε τη δίκη.

Στη Μόσχα συζητείται ευρέως ότι οι κατηγορίες εναντίον του πλήθυναν ως αντίποινα για την ιδιοκτησία από πλευράς του, μαζί με τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, του 49% της φιλελεύθερης αντιπολιτευτικής εφημερίδας «Νόβαγια Γκαζέτα», επτά δημοσιογράφοι της οποίας, συμπεριλαμβανομένης της Αννας Πολιτκόφσκαγια, έχουν δολοφονηθεί από το 2000 έως σήμερα.

Γιατί όμως σήμερα το κυνηγητό αυτό; «Τα σκατά έρχονται αργά ή γρήγορα», λέει. «Τον Αύγουστο ο Μπαστρούκιν πήρε τον αναπληρωτή διευθυντή μας για μια βόλτα στο δάσος όπου τον απείλησε. Αποφασίσαμε στην εφημερίδα ότι ο Μπαστρούκιν ήταν μεθυσμένος και κουρασμένος και αν ζητούσε συγγνώμη, θα ζητούσαμε και εμείς για κάτι που είχαμε γράψει για εκείνον». Τελικά, «ζήτησε συγγνώμη για την απειλή και εμείς ανακαλέσαμε. Αρα, προφανώς μας έχει άχτι».

Υπάρχει βέβαια και το περιστατικό του 2008, όταν μια άλλη εφημερίδα του, η «Μοσκόφσκι Κορεσποντέντ», έγραψε ότι ο Πούτιν εγκαταλείπει τη σύζυγό του για την ολυμπιονίκη της γυμναστικής Αλίνα Καμπάγεβα, η οποία έχει τα μισά του χρόνια. Η οργή του Πούτιν ήταν τόσο μεγάλη ώστε ο Λεμπέντεφ αναγκάστηκε να κλείσει την εφημερίδα.

Ο Λεμπέντεφ θεωρεί ότι όλα αυτά έχουν να κάνουν και με χρήματα. Πριν από δύο χρόνια η Τράπεζα National Reserve, της οποίας είναι ιδιοκτήτης από το 1995 και αποτελεί τη βασική πηγή του πλούτου του, δέχθηκε την επιδρομή 130 μασκοφόρων αστυνομικών.

Αν μπει φυλακή, τι θα συμβεί με τις εφημερίδες του στη Βρετανία, την «Ιντιπέντεντ» και την κυριακάτικη έκδοσή της, την οποία επίσης αγόρασε για μία λίρα… Το 2010 ξεκίνησε και την «i», η οποία κοστίζει μόλις 20 πένες. Τις εφημερίδες αυτές, καθώς και την «Ιβνινγκ Στάνταρντ» τις διευθύνει ο γιος του Εβγκένι, ο οποίος ελπίζει ότι σε τρία χρόνια θα μπορέσει να τις κάνει κερδοφόρες.

ΧΑΣΟΥΡΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Θα μπει φυλακή; «Καλύτερα να είμαι προετοιμασμένος για το χειρότερο. Είναι πιο εύκολο έτσι. Υπάρχουν περισσότερες από ένα εκατομμύριο δίκες στη Ρωσία κάθε χρόνο και το ποσοστό απαλλαγών είναι κάτω του 1% – η στατιστική είναι πολύ περίεργη». Αν συμβεί το χειρότερο – οι κατηγορίες εναντίον του επισύρουν ποινή φυλάκισης πέντε ετών -, τι θα γίνει η αυτοκρατορία του, στην οποία κάποια στιγμή περιλαμβάνονταν μία τράπεζα, το 25,8% της Aeroflot, μετοχές σε δύο άλλες αεροπορικές εταιρείες, κομμάτια της Gazprom, ακίνητα σε όλον τον κόσμο, σπα στην Κριμαία, εφημερίδες και ένας ραδιοφωνικός σταθμός; Σήμερα οι αεροπορικές εταιρείες έχουν πουληθεί αντί πενιχρού αντιτίμου και ο Λεμπέντεφ λέει ότι έχει χάσει πολλά χρήματα στην Κύπρο – μάλιστα, πρόσφατα το περιοδικό «Φορμπς» τον έβγαλε από τον κατάλογο των δισεκατομμυριούχων. Μήπως σχεδιάζει να φύγει από τη Ρωσία; «Οχι, απλώς θέλω να εργαστώ ως δημοσιογράφος για την αποκάλυψη της διαφθοράς», λέει.