Η Θεσσαλονικιά που κέρδισε τη μάχη των χρυσών αλγορίθμων

Για εκείνους που η νομική πλευρά της ιστορίας είναι η πιο ενδιαφέρουσα σημασία έχει ένα πράγμα: η πρόεδρος Ασπλιν του Ανωτάτου Βρετανικού Δικαστηρίου αποφάσισε ότι τα πνευματικά δικαιώματα του λογισμικού της IKOS Asset Management με δραστηριότητες ύψους 2,4 δισ. στερλινών, οι χρυσοί αλγόριθμοι που έκαναν την εταιρεία έναν από τους ισχυρότερους παίκτες στο παγκόσμιο πρωτάθλημα των hedge funds, δεν ανήκουν στοv Μάρτιν Κάουαρντ. Δεν ανήκουν, με άλλα λόγια, στον πρώην σύζυγο της Ελενας Αμβροσιάδου, ο οποίος τα τελευταία πέντε χρόνια, από τότε που το ζευγάρι άρχισε να μη νιώθει και τόσο ζευγάρι, απέκτησε εμπειρίες από αυτές που λίγοι πρώην σύζυγοι αποκτούν. «Οι επενδυτές μας», ήταν απλούστατα η απάντηση της Αμβροσιάδου μετά την έκβαση της υπόθεσης, «θα ευχαριστηθούν ιδιαιτέρως με το αποτέλεσμα, γιατί εξασφαλίζει το μέλλον των επενδύσεών τους με την IKOS. Εκτός από την επιβεβαίωση της ιδιοκτησίας των πνευματικών δικαιωμάτων, η απόφαση αυτή δικαιώνει την εταιρεία και για την υπεράσπιση των νομίμων δικαιωμάτων της».

Ο Κάουαρντ ίσως ασκήσει έφεση, το μόνο όμως που δεν αλλάζει με τίποτε είναι όσα έφεραν αυτόν και την πρώην σύζυγό του έως εδώ. Η Ελενα και ο Μάρτιν γνωρίστηκαν στην Αγγλία, όταν εκείνη σπούδαζε χημικός μηχανικός και εκείνος μαθηματικά. Η Ελενα έγινε μεγαλοστέλεχος της ΒΡ ήδη από τα 27 της χρόνια, περίπου όταν ο Μάρτιν εργαζόταν για την πολυσυζητημένη Goldman Sachs. Μαζί ίδρυσαν το 1992 τον επενδυτικό όμιλο IKOS, όνομα που εύκολα μαντεύει κανείς από ποιον προτάθηκε. Βάζοντας ο ένας το δυναμικό επιχειρηματικό πνεύμα και ο άλλος τις μαθηματικές του γνώσεις, έφτασαν στο ζενίθ των δραστηριοτήτων τους, να παίρνουν αποφάσεις για επενδυτικά κεφάλαια συνολικού (και ιλιγγιώδους) ύψους, άνω των 3 δισ. δολαρίων. Μέχρι που από τα σύννεφα της κρίσης του 2008 ακούστηκαν τα πρώτα δυνατά μπουμπουνητά.

Βέβαιη ότι ο Μάρτιν θα την εγκατέλειπε για να δημιουργήσει ένα δικό του, καινούργιο hedge fund – υποστηρίζοντας μάλιστα πολύ αργότερα ότι το γυαλί είχε ραγίσει για τους δυο τους ήδη από τις αρχές του 2000 – η Ελενα, και ενώ ο σύζυγός της γλιστρούσε ανέμελα με τα σκι του στις χιονισμένες πλαγιές των Αλπεων, απέλυσε με μια κίνηση του χεριού της τους πιο στενούς συνεργάτες του στην IKOS. Εχουν ξεκινήσει μάχες με μικρότερες αφορμές και αυτή που ακολούθησε τα είχε σχεδόν όλα. Κάποιος από το στρατόπεδο του Κάουαρντ κατηγόρησε την Αμβροσιάδου για την άδικη απόλυσή του, υποστηρίζοντας ότι αυτός πλήρωσε τους συζυγικούς καβγάδες του ζεύγους. Ο ίδιος ο Κάουαρντ δήλωσε σε βρετανική εφημερίδα ότι η σύζυγός του ήταν αυταρχική, τον κακομεταχειριζόταν και του συμπεριφερόταν σαν εργοδότρια, ακόμη και πίσω από τους τοίχους του σπιτιού τους. Το μόνο που απαντούσε εκείνη, άγνωστο με πόση ζεστασιά στη φωνή της, ήταν ότι ο άντρας της και τα πρωτοπαλίκαρά του προσπαθούσαν να υποκλέψουν λογισμικό της εταιρείας. Οι αγωγές εκατέρωθεν έφτασαν σχεδόν τις εξήντα. Τα τσανάκια της Ελενας και του Μάρτιν χώρισαν οριστικά.

Για εκείνους που τα αποδίδουν όλα στη γυναικεία φύση και στην καταγωγή τίποτε από τα παραπάνω δεν φαίνεται παράξενο για μια Θεσσαλονικιά, κόρη μεγαλεμπόρου ειδών υγιεινής, που μεγάλωσε στο Πανόραμα, πήγε σχολείο στο κέντρο της πόλης και πριν από την τελευταία τάξη του έφυγε για να την παρακολουθήσει στην Αμερική, έχοντας στη βαλίτσα της μια υποτροφία για αριστούχους μαθητές. Αφού συμπλήρωσε τις αρχικές σπουδές της με μεταπτυχιακά στο μάνατζμεντ αλλά και τομείς εξειδικευμένους όσο η διαχείριση φόρων μεγάλων κατασκευαστικών έργων, το 2004 έφτασε να κερδίζει πάνω από 25 εκατ. δολάρια – όσα δηλαδή η «καλύτερα αμειβόμενη γυναίκα στη Βρετανία». Δηλώσεις της πάντως έκαναν λόγο για εργασία «16 ώρες την ημέρα, 7 ημέρες την εβδομάδα», λες και ό,τι είναι το χρυσάφι για τον αλχημιστή, το χειροκρότημα για τον καλλιτέχνη, ήταν για την Αμβροσιάδου η επιτυχία της IKOS. Οταν τη ρωτούσαν τηλεοπτικοί δημοσιογράφοι πώς τα καταφέρνει, εκείνη απαντούσε με τη σιγουριά και τη συγκαταβατικότητα ενός μηχανικού διαστημοπλοίων που εξηγεί τη βαρύτητα σε μαθητές. Ηταν σχεδόν επόμενο το ότι ο όμιλος πέτυχε το 2010 την τέταρτη καλύτερη απόδοση παγκοσμίως, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Bloomberg. Το δε προσωπικό της κομπόδεμα έχει εκτιμηθεί στα 325 εκατ. δολάρια.

Με αυτά και με εκείνα, το όνομά της ακούστηκε σε ιστορίες που μόνο οι εκτυφλωτικά πλούσιοι άνθρωποι ζουν. Οταν το 2009 άρχισε να ενδιαφέρεται για τη γοητεία της ναυσιπλοΐας, ήταν ένα ιστιοφόρο 97 εκατ. δολαρίων που τελικά αγοράστηκε από εταιρεία συμφερόντων της, που στην πρύμνη του έφερε ένα όνομα θρυλικό σαν το «Γεράκι της Μάλτας» και που σήμερα παραχωρείται συχνά σε κάθε λογής διασήμους για να διαπιστώσουν πόσο όμορφα είναι τα ελληνικά νησιά. Στα εκατόχρονα της απελευθέρωσης της γενέτειράς της προσφέρθηκε να καλύψει με σχεδόν 180.000 ευρώ τα έξοδα κατασκευής αντιγράφων των γλυπτών που είναι γνωστά σαν οι «Μαγεμένες» (ή «τα Ελγίνεια της Θεσσαλονίκης»), ανέβαλε όμως την χορηγία μέχρι νεωτέρας, αφού εκείνη ήθελε να εκτεθούν όχι απλώς για διακοσμητικούς λόγους αλλά και για αναπτυξιακούς: στο ιστορικό κέντρο, σε χώρο ικανό να αποφέρει έσοδα για την πόλη, όχι μπροστά στο δημαρχείο όπως αντιπρότεινε ο Γιάννης Μπουτάρης, ελπίζοντας να λύσει τον γραφειοκρατικό γόρδιο δεσμό των αρχαιολογικών ή δημοτικών υπηρεσιών, που μάλλον ψάχνουν ακόμη την κατάλληλη θέση στην Αρχαία Αγορά. Οι φιλανθρωπίες της, είτε έχουν αποδέκτες τους σεισμόπληκτους της Αϊτής είτε τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα ή τον Βρετανικό Ερυθρό Σταυρό, το ερευνητικό ίδρυμα Μαρία Κιουρί ή την Oxford Philomusica Orchestra, πέφτουν βροχή. Η συμμετοχή της στο Συμβούλιο Διοίκησης του Πανεπιστημίου του Πειραιά ακούγεται σαν διάλειμμα για τσιγάρο.

Σιγά μην έχανε, έπειτα από όλα αυτά, μια από τις σημαντικότερες δικαστικές – ίσως και προσωπικές – μάχες της ζωής της, καλυμμένη μάλιστα εκτεταμένα από μέσα ενημέρωσης σχεδόν όλης της Ευρώπης. Και σχεδόν όλων των προσεγγίσεων. Ισως βέβαια τα συμπεράσματα να βγαίνουν εύκολα στην περίπτωση μιας γυναίκας για την οποία τόσοι πολλοί έχουν γνώμη, ακόμη και δημοσιογράφοι που δεν την έχουν δει ούτε από μακριά. Εδώ μέχρι και η πρόεδρος του δικαστηρίου, στην ανακοίνωση της απόφασής της προ ημερών, δεν παρέλειψε να το παραθέσει το σχολιάκι της για ένα ζευγάρι του οποίου «η έχθρα είναι βαθιά και προφανής». «Ορισμένες φορές», έλεγε η Ασπλιν, «βρήκα την προσέγγιση του κυρίου Κάουαρντ στην παροχή αποδεικτικών στοιχείων ιπποτική. Κάποιες άλλες, όταν εξεταζόταν για το περιεχόμενο διαφόρων συμφωνιών, ήταν αμφίλογος». Και η κυρία Αμβροσιάδου; «Η κυρία Αμβροσιάδου υπεξέφευγε υπερβολικά και ήταν επιρρεπής σε μακροσκελείς λόγους, προκειμένου να αποφύγει να απαντήσει σε ερωτήσεις που δεν της ταίριαζαν. Με τρόπους που συχνά θύμιζαν προσπάθειες θολώματος και συσκοτισμού».

Μεγαλοστέλεχος από τα 27
Εγινε μεγαλοστέλεχος της BP στα 27 της χρόνια. Στο ζενίθ των δραστηριοτήτων του, το hedge fund IKOS έφτασε να διαχειρίζεται κεφάλαια συνολικού ύψους άνω των 3 δισ. δολαρίων. Το 2004, η Ελενα Αμβροσιάδου κέρδισε πάνω από 25 εκατ. δολάρια – δηλαδή όσα η «καλύτερα αμειβόμενη γυναίκα στη Βρετανία» εκείνη τη χρονιά.