Τα επτά θαύματα της αρχαιότητας: Γκρεμίζοντας τους μύθους

Τα σχολικά βιβλία θέλουν τους Κρεμαστούς Κήπους – ένα από τα Επτά Θαύματα του αρχαίου κόσμου – να βρίσκονται στη Βαβυλώνα. Οι εγκυκλοπαίδειες το επιβεβαιώνουν. Οι περιγραφές μιλούν για έναν καταπράσινο παράδεισο στην καρδιά της άνυδρης Μεσοποταμίας του 7ου αι. π.Χ., που δεν είδε όμως κανείς από όσους τον περιγράφουν. Ο θαυμασμός, παρ’ όλα αυτά, περισσεύει για το αλλιώτικο κόσμημα που φτιάχτηκε για να το χαρίσει ο Ναβουχοδονόσορ στη σύζυγό του, παρά το γεγονός ότι η αρχαιολογική σκαπάνη δεν κατάφερε έως τώρα να εντοπίσει τα ίχνη του. Μήπως επειδή οι Κρεμαστοί Κήποι δεν υπήρξαν ποτέ;

«Κάθε άλλο», απαντούν οι ερευνητές που αναζητούν τα ίχνη των Κρεμαστών Κήπων εδώ και 18 χρόνια. Και ανακάλυψαν το λάθος στο… ληξιαρχείο, καθώς οι περίφημοι κήποι έχουν καταχωριστεί με λάθος τόπο γέννησης και όνομα πατρός!

Πίσω από τη νέα θεωρία – που θέλει τους Κήπους να μην έχουν κρεμαστεί στη Βαβυλώνα από τον Ναβουχοδονόσορα, αλλά στη Νινευή – κάπου 483 χλμ. βορειότερα – με εντολή του Σεναχερίμπ, βασιλιά των Ασσυρίων και ορκισμένου εχθρού των Βαβυλωνίων, δεν βρίσκεται, όπως φαίνεται, άλλη μια θεωρία αποδόμησης, αλλά πρόκειται για αποτέλεσμα επιστημονικής έρευνας.

Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει η δρ Στέφανι Ντάλεϊ, ερευνήτρια στον τομέα των αρχαίων γλωσσών της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η οποία παρουσιάζει το σύνολο της δουλειάς της σε βιβλίο που θα κυκλοφορήσει στις 23 Μαΐου υπό τον τίτλο «Το μυστήριο των Κρεμαστών Κήπων της Βαβυλώνας». «Η μελέτη του ασσυριακού πολιτισμού είναι ένα σχετικά νέο πεδίο. Γεγονότα που κάποτε έμοιαζαν δεδομένα τώρα είναι επισφαλή», λέει στη βρετανική εφημερίδα «Γκάρντιαν» η Στέφανι Ντάλεϊ, που έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις με τη συγκεκριμένη θεωρία όταν τη διατύπωσε για πρώτη φορά το 1992.

Δύο στοιχεία αποδείχθηκαν κομβικά για να αλλάξουν έδρα οι Κρεμαστοί Κήποι: η αποκρυπτογράφηση και η εξονυχιστική μελέτη επιγραφών σε σφηνοειδή γραφή αλλά και σε μεταγενέστερες ελληνικές και ρωμαϊκές πηγές αφενός και οι ανασκαφικές έρευνες αφετέρου.

ΛΑΘΟΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Καθοριστική για τη  λύση του μυστηρίου αποδείχθηκε μια ασσυριακή επιγραφή του 7ου αι. π.Χ. η οποία μεταφράστηκε λανθασμένα τη δεκαετία του 1920. Η ερευνήτρια εντυπωσιάστηκε όταν διαπίστωσε ότι ο ίδιος ο Σεναχερίμπ μιλούσε για ένα «απαράμιλλο παλάτι» και για «ένα θαύμα για όλους τους λαούς». Κάνει λόγο δε και για μία υδρόβιδα, γεγονός που αν τελικώς αποδειχθεί ότι ισχύει θα σημαίνει πως ο ατέρμων κοχλίας είχε ανακαλυφθεί τέσσερις αιώνες πριν από τον Αρχιμήδη, που θεωρείται έως τώρα ο εφευρέτης του.

Το δεύτερο κλειδί ώστε να αλλάξουν ταυτότητα οι Κήποι ήταν οι πρόσφατες ανασκαφές που έφεραν στο φως ίχνη υδραγωγείων. Το ένα μάλιστα ήταν τόσο μεγάλο, που από ψηλά έμοιαζε με έναν τεράστιο αυτοκινητόδρομο. Στο δε εσωτερικό του οι αρχαιολόγοι βρήκαν μια επιγραφή που ανέφερε ότι το νερό μεταφερόταν στη Νινευή, η οποία βρίσκεται κοντά στη σημερινή Μοσούλη και η οποία έχει έως τώρα ελάχιστα ανασκαφεί, καθώς δεν θεωρούνταν ασφαλής περιοχή.

Βασικό ρόλο ωστόσο έπαιξε και ένα ανάγλυφο από το παλάτι του Σεναχερίμπ στη Νινευή, το οποίο απεικονίζει να έχουν φυτρώσει δέντρα πάνω σε μια στοά, κάτι που ταιριάζει με τις μεταγενέστερες περιγραφές και το οποίο διασώζεται μόνο μέσω σχεδίων.