[Ψυχή και Σώμα] Μάτια που κλαίνε…

Είναι ένα αλµυρό υγρό, το οποίο αποτελεί µείγµα νερού, λίπους και βλέννας. Τα δάκρυα έχουν ως κύριο ρόλο να διατηρούν υγρά και καθαρά τα µάτια µας, ενώ έχουν τη δύναµη να εκφράζουν τα συναισθήµατά µας.

Υπεύθυνοι για την παραγωγή τους είναι µικροί αδένες που βρίσκονται στο επάνω βλέφαρο. Οι µικρότεροι από αυτούς παράγουν τη λιγοστή ποσότητα δακρύων που απαιτείται για την ύγρανση των µατιών, ενώ ο κύριος δακρυϊκός αδένας παράγει άφθονα δάκρυα όταν κλαίµε.

Κάθε συστατικό των δακρύων επιτελεί διαφορετική λειτουργία, ενώ όλα μαζί δημιουργούν µία προστατευτική µεµβράνη (υµένιο) στα µάτια, που τα βοηθάει να διατηρούνται υγιή, εξηγούν βρετανοί οφθαλµίατροι στην εφηµερίδα «Ντέιλι Μέιλ».

Ωστόσο η ισορροπία αυτών των τριών συστατικών είναι ευαίσθητη και η έλλειψη της σωστής ποσότητας από ένα ή περισσότερα µπορεί να καταστήσει ασταθές το προστατευτικό υµένιο, κατά τον δρα Τζέφρι Ρόουζ, οφθαλµίατρο στο Νοσοκοµείο Οφθαλµού Moorfields στο Λονδίνο.

Ενα από τα συνηθέστερα επακόλουθα αυτής της αστάθειας είναι η ξηροφθαλµία, η οποία µπορεί να οφείλεται σε µόλυνση ή µόρφωμα στο µάτι ή στο σύνδρομο Sjogren’s (είναι αυτοάνοσο νόσηµα που επηρεάζει τους αδένες του σώµατος). Αλλες πιθανές αιτίες της είναι ο ξηρός αέρας στους κλειστούς χώρους, αλλά και το ότι συγκεντρωνόµαστε τόσο πολύ σε κάτι, ώστε δεν βλεφαρίζουµε, µε συνέπεια το νερό των µατιών να εξατµίζεται πιο γρήγορα.

Υπολογίζεται ότι ένας στους δύο ανθρώπους παρουσιάζει κάποια στιγµή ξηρότητα στα µάτια, κατά τον δρα Χάρµαϊντερ Ντούα, καθηγητή Οφθαλµολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Queen’s του Νότιγχαµ. Εάν δεν αντιµετωπισθεί η ξηροφθαλµία, υπάρχει κίνδυνος µόλυνσης, έλκους (πληγής) ή «ρωγμών» στον κερατοειδή, διαταραχής της όρασης ή ακόμα και πληγών και ουλών στο δέρμα γύρω από τα μάτια, κατά τον καθηγητή Μπέρναρντ Τσανγκ από το Βασιλικό Κολέγιο Οφθαλµιάτρων (RCO).

Τρία είδη

Υπάρχουν τριών ειδών δάκρυα: τα συνεχόµενα (ενυδατώνουν τα µάτια), τα αντανακλαστικά (παράγονται ως αντίδραση σε ερεθιστικές ουσίες) και τα συναισθηµατικά (παράγονται ως αντίδραση στα συναισθήµατα).

Αντανακλαστικά είναι τα δάκρυά µας όταν καθαρίζουµε κρεµµύδια, όταν είναι πολύ δυνατό το φως ή όταν µπαίνει µια βλεφαρίδα στο µάτι µας, ενώ τα συναισθηµατικά δάκρυα πιστεύεται ότι παράγονται επειδή µας βοηθούν να χαλαρώνουµε και για να περάσουν το µήνυµα στους άλλους ανθρώπους ότι χρειαζόµαστε βοήθεια, κατά τον δρα Αντ Βίνγκερχετς, καθηγητή στη Σχολή Κοινωνικών και Συµπεριφορικών Επιστηµών του Πανεπιστηµίου Τίλµπουργκ στην Ολλανδία, ο οποίος είναι παγκοσµίου φήµης ερευνητής του στρες και των συναισθηµάτων.

Ανδρικά δάκρυα

Εντούτοις υπάρχει κάτι που µπορεί να αναχαιτίσει τα συναισθηµατικά δάκρυα: η τεστοστερόνη. Είναι η ορµόνη του ανδρικού φύλου και πιθανώς εξαιτίας της δυσκολεύονται τόσο πολύ οι άνδρες να κλάψουν, εκτιµά ο δρ Βίνγκερχετς. Μείωση στην παραγωγή των δακρύων παρατηρείται και στις γυναίκες που περνούν την κλιµακτήριο – πιθανώς διότι µειώνονται τα οιστρογόνα στον οργανισµό τους, κατά τον δρα Τσανγκ.

Γιατί όµως µερικοί άνθρωποι δακρύζουν όταν τρώνε; Αυτό είναι ένα σύνδροµο που αποκαλείται Bogorad’s αλλά είναι ευρύτερα γνωστό ως κροκοδείλια δάκρυα (οι κροκόδειλοι παράγουν δάκρυα όταν τρώνε τη λεία τους). Το σύνδροµο Bogorad’s σχετίζεται µε την παράλυση του επονοµαζόµενου προσωπικού νεύρου (παράλυση τύπου Bell), που έχει ως συνέπεια την αδυναµία ελέγχου των µυών του προσώπου στην προσβεβληµένη πλευρά του.

  

Υγρά µάτια

Πολύ πιο συνηθισµένα από τα κροκοδείλια δάκρυα, πάντως, είναι τα υγρά µάτια. Οπως εξηγεί ο δρ Τσανγκ, όταν τα µάτια δεν παράγουν αρκετά συνεχόµενα δάκρυα, ο δακρυϊκός αδένας παράγει περισσότερα αντανακλαστικά δάκρυα για να προστατεύσει τα µάτια από την ξηρότητα. Μία άλλη αιτία για τα υγρά µάτια είναι η κακή παροχέτευση των δακρύων: τα δάκρυα, αφού κατανεµηθούν στην επιφάνεια του βολβού του µατιού, παροχετεύονται στη µύτη µέσω ενός πολύπλοκου µηχανισµού. Εάν υπάρχει διαταραχή στη δοµή αυτού του µηχανισµού, τα µάτια είναι συνεχώς υγρά. Το ίδιο µπορεί να συµβεί και όταν υπάρχει πτώση του άνω βλεφάρου, τραυµατισµός ή παράλυση τύπου Bell.