[Κιόσκι] Εις υγείαν του πολιτισμού

Υπάρχουν εκείνοι που τοποθετούν την αυγή του πολιτισμού στην ανακάλυψη της φωτιάς και εκείνοι που θεωρούν ότι η πραγματική του μήτρα ήταν η εφεύρεση του τροχού. Αλλοι, πάλι, ασπάζονται την άποψη του Φρόιντ ότι θεμελιωτής του πολιτισμού ήταν ο πρώτος άνθρωπος που αντί για πέτρα πέταξε μια προσβολή. Πώς θα μπορούσε, όμως, να υπάρξει τεχνολογική πρόοδος ή μια βρώμικη σκέψη να αντικαταστήσει μια βάρβαρη πράξη χωρίς κάτι ικανό να διευρύνει τους πνευματικούς μας ορίζοντες; Από αυτό το ερώτημα επιχειρεί να πιάσει την άκρη του νήματος ο Τζέφρι Καν στους New York Times για να δώσει μια μάλλον ιδιαίτερη απάντηση. Ο καθηγητής Ψυχιατρικής ξεκινά τον συλλογισμό του από μια απλή επισήμανση: ο άνθρωπος δεν είναι μόνο ένα κοινωνικό ζώο. Με άλλα λόγια, δεν τρέχουμε από πάρτι σε πάρτι. Το ένστικτο μάς υποχρεώνει να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι στους άλλους, η συστολή είναι μια φυσική διαδικασία. Αυτό το ένστικτο επέβαλε έναν αυστηρό κοινωνικό κώδικα, ο οποίος προσέφερε στις πρωτόγονες κοινωνίες ασφάλεια και δημιούργησε μια ιεραρχική δομή που ήταν απαραίτητη για την επιβίωσή τους. Επομένως, χρειαζόμασταν κάτι για να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τις αναστολές, να εκφραστούμε καλλιτεχνικά, να επικοινωνήσουμε συναισθηματικά. Χρειαζόμασταν κάτι που θα μας απελευθέρωνε από τα βιολογικά μας δεσμά. Και αυτό το κάτι ήταν η μπίρα.

ΚΑΝΕΝΑΣ δεν ξέρει πότε και κάτω από ποιες συνθήκες έγινε αυτή η τυχαία ανακάλυψη. Οι ειδικοί υποθέτουν ότι ο πρώτος άνθρωπος που πρώτα έβρεξε τα χείλη του κι έπειτα άφησε αυτό το περίεργο υγρό να περάσει από τον ουρανίσκο του στον λάρυγγά του και από εκεί να κατεβεί στο στομάχι του έζησε πριν από 10.000 χρόνια. Το βέβαιο είναι ότι η μπίρα άρεσε – και άρεσε πολύ. Υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις που ενισχύουν την υπόθεση ότι οι πρόγονοί μας καλλιεργούσαν κριθάρι για να παρασκευάσουν μπίρα πολύ προτού αρχίσουν να το καλλιεργούν για να φτιάξουν ψωμί. Ολα αυτά συνέβαιναν στην ύστερη επιπαλαιολιθική περίοδο στην Ανατολική Μεσόγειο. Συνέβαιναν, όμως, και στην Κεντρική Αμερική όπου ο πρόγονος του σημερινού καλαμποκιού ήταν το κύριο συστατικό της τοπικής μπίρας πολύ προτού γίνει η βασική ύλη του ψωμιού και των τορτίγιας. Η μπίρα βοηθούσε τους ανθρώπους στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα να ξεπεράσουν τη φυσική συστολή, τον δισταγμό, την καχυποψία. Τους βοήθησε να οικοδομήσουν τις πρώτες κοινωνίες, συνεκτικός κρίκος των οποίων δεν ήταν μόνο η άμυνα απέναντι στον κοινό κίνδυνο. Διεύρυνε τη σκέψη, ενίσχυσε το πνεύμα συνεργασίας, τροφοδότησε τη δημιουργικότητα. «Η μπίρα είναι η ζωντανή απόδειξη ότι ο Θεός αγαπάει τους ανθρώπους και ότι θέλει να είναι ευτυχισμένοι», είχε πει κάποτε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος. Δεν είναι καθόλου απίθανο την ίδια πρόποση να είχε κάνει κι ένας άνθρωπος των σπηλαίων κοιτάζοντας για πρώτη φορά τον ουρανό χωρίς φόβο στο άκουσμα μιας απειλητικής βροντής.