Νησίδες μέσα σε έναν ωκεανό ανοησίας

Για να γίνει το πεσιμιστικό μήνυμα του Τζέικομπσον ακόμη πιο ισχυρό, στο τέλος της «Αστικής ζωολογίας» ο πρωταγωνιστής εξευτελίζεται πλήρως: γράφει το μυθιστόρημα «Η καλή γυναίκα» – ένα συναισθηματικό πορνογράφημα χωρίς απολαυστικό σεξ, χωρίς χιούμορ και χωρίς σοβαρότητα – και γίνεται διάσημος. Ετσι ολοκληρώνεται μια καθαρόαιμη κωμωδία με ξεκαρδιστικές ατάκες, αφθονία συνθηματικών εκφράσεων, αρκετά εύστοχες περιγραφές και πάντα ετοιμόλογους δρώντες.

Με το τελείωμά της η «Αστική ζωολογία» σε αφήνει πάντως ανικανοποίητο. Εχεις δει πειστικές καταστάσεις, έχεις διαβάσει μπηχτές για υπαρκτά πρόσωπα της πεζογραφίας (Τζ.Κ. Ρόουλινγκ, Ιαν ΜακΓιούαν, Χίλαρι Μαντέλ) και έχεις εισαχθεί ξανά στα άδυτα της εβραϊκής ψυχής, αλλά δεν έχεις δει τους εχθρούς της λογοτεχνίας να αναλύονται. Αν μάλιστα σε έχει κάποτε απασχολήσει ο θεματικός πυρήνας του βιβλίου, σκέφτεσαι ότι ίσως ο Τζέικομπσον διεκτραγωδεί καταστάσεις σκοπίμως. Σε κάθε περίπτωση, καλό είναι να μην ξεχνάμε δύο πράγματα. Πρώτον, τα λογοτεχνικά έργα λειτουργούσαν πάντοτε ως νησίδες μέσα σε έναν ωκεανό ανοησίας. Δεύτερον, τα τωρινά μαραφέτια (ταμπλέτες) και συστήματα (διαδικτυακές πλατφόρμες) που λειτουργούν ως υπονομευτές της νόησης δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με τόσο δέος· με ένα απλό τράνταγμα της περιβόητης ελεύθερης αγοράς θα εξαερωθούν.