Το εκκρεμές του Φουκό

Τικ-τακ, τικ-τακ – η κίνηση του εκκρεμούς πάντα σαγηνεύει το μάτι του θεατή. Τα λεπτά κυλούν, αλλά το εκκρεμές πάει κι έρχεται μ’ έναν τρόπο που να εγγράφει τη διαρκή κίνηση μέσα στη μεγαλοπρεπή ακινησία. Σημειολογικά, είναι κάτι διαφορετικό από την περιστροφή του δείκτη.

«Το εκκρεμές του Φουκό» είναι τίτλος μυθιστορήματος του Ουμπέρτο Εκο. Το εκκρεμές του Βενιζέλου είναι η είσοδος του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση σε ρόλο αντιπροέδρου. Οπως εξηγούν στην Ιπποκράτους, «το ζήτημα εκκρεμεί». Με την έννοια ότι ο Βενιζέλος ούτε το ζητά ούτε το αποκλείει. Το εκκρεμές πάει κι έρχεται λοιπόν μεταξύ της συμμετοχής και της μη συμμετοχής στο κυβερνητικό σχήμα. Μάλιστα, όπως διευκρινίζεται, η κίνηση του Βενιζέλου δεν συσχετίζεται με το τι θα κάνει ο Φώτης Κουβέλης. Πολιτικός που παίρνει μια θέση και δύσκολα μετακινείται από αυτήν, ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ επιμένει να μην ενδιαφέρεται να εισέλθει στην κυβέρνηση.

Το εκκρεμές Βενιζέλου – όπως και το εκκρεμές του Φουκό – είναι λοιπόν μυστηριώδες και ελεύθερο στην κίνησή του. Αφήνοντας όμως τα ρολόγια και επιστρέφοντας στην πολιτική είναι υποχρεωμένος να εκφράσει κανείς μια απορία: αν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν εξαρτά την είσοδό του στην κυβέρνηση από τρίτους, μένει να αναλογισθεί κανείς με τι κριτήριο θα αποφασιστεί αυτή. Στο μεταξύ η πολιτική αγορά παίζει το γνωστό παιχνίδι των προσώπων που θα μπουν στην κυβέρνηση με αναφορά την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ. «Από την Κοινοβουλευτική μας Ομάδα», καγχάζει κατ’ ιδίαν στέλεχος της Ιπποκράτους, «είναι υπουργίσιμοι το πολύ δέκα – για να μην πω οκτώ. Αν κατονομάσεις τους πέντε ως εισερχόμενους στην κυβέρνηση, ε έχεις πέσει μέσα…».

Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ – και εκεί είναι ο βαθύτερος προβληματισμός της Ιπποκράτους – δεν είναι η είσοδος στην κυβέρνηση. Είναι η κατοχύρωση της πολιτικής του αυτονομίας. Να μπορεί δηλαδή να εμφανίσει τις κινήσεις του ως δικές του πρωτοβουλίες και όχι ως αντιδράσεις σε κινήσεις άλλων. Δεν είναι πολύ εύκολο αυτό για ένα κόμμα που έβαλε στη ζωή μας την τρόικα, υπογράφοντας το Μνημόνιο τον Μάιο του 2010. Αλλά η αυτονομία είναι βασικό ζητούμενο. Αυτονομία απέναντι στην τρόικα – καθώς το ΠΑΣΟΚ ζητάει να μην μπουν νέα μέτρα. Αυτονομία απέναντι στις πρωτοβουλίες της ΔΗΜΑΡ που έχει «καπαρώσει» κρίσιμα στοιχεία της πολιτικής ατζέντας, καθώς φαίνεται ότι η πολιτική Μανιτάκη στο Δημόσιο αποδίδει κάποιους καρπούς. Και, βέβαια, αυτονομία απέναντι στην κυβερνώσα ΝΔ ώστε να ανατραπεί κάπως ο συσχετισμός δυνάμεων που εμφανίζει τον Σαμαρά ως φλαουτίστα και τους άλλους στην κυβέρνηση να χορεύουν στον ρυθμό των μελωδιών του.

Η αλήθεια είναι ότι ο Κουβέλης το έχει επιτύχει αυτό σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Δεν βλέπει την τρόικα, έχει επιβάλει πρόσωπα σε κρίσιμα υπουργεία και, σε κάνα δύο περιπτώσεις, είπε «όχι» στον Σαμαρά. Επίσης η ΔΗΜΑΡ δεν ψήφισε πέρσι τον Οκτώβριο το πακέτο μέτρων 13,5 δισ., γεγονός που της επιτρέπει να λέει – κάτι που σε έναν βαθμό ισχύει – ότι δεν είναι δεδομένη. Ομολογουμένως, το ΠΑΣΟΚ απέχει από το να δίνει μια τέτοια εικόνα και αυτή την αγωνία εκφράζουν τα τακτικά βήματα που επιχειρεί ο Βενιζέλος.