[Κιόσκι] Ηταν η Ζαν ντ’ Αρκ νεοφιλελεύθερη;

Στα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου το περιοδικό Marianne αποχαιρέτησε το έτος που έφευγε με ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα στα μεγαλύτερα ψέματα της Ιστορίας. Ξεκινούσε από τη Ζαν ντ’ Αρκ, για να περάσει στην υπόθεση Ντρέιφους και τη γρίπη του 1918, από εκεί στην πυρκαγιά του Ράιχσταγκ, τη σφαγή του Κατίν, την απόβαση στη Νορμανδία, τους μύθους της (γαλλικής) Αντίστασης και τον καρκίνο του Μιτεράν για να καταλήξει στο σκάνδαλο Λιουίνσκι και τον πόλεμο του Ιράκ. Οι ιστορικοί θα μπορούσαν να απαριθμήσουν πολλά γεγονότα ακόμη που βουτήχτηκαν στο ψέμα. Αλλά δεν είναι οι μόνοι που νοιάζονται για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. Οπως αποδεικνύεται από το αφιέρωμα του γαλλικού περιοδικού, το παρελθόν απασχολεί συνεχώς τις δυτικές κοινωνίες. Οχι όμως στην εξωραϊσμένη εκδοχή του. Δεν είναι ένα παρελθόν θριάμβων, εξιδανικευμένο, ένα παρελθόν που πρέπει να καλλωπίσουμε για να απαλύνουμε τον πόνο του παρόντος. Είναι ένα παρελθόν από το οποίο θέλουμε να αντλήσουμε γνώση και εμπειρία, όχι εθνική υπερηφάνεια και ψυχολογική υποστήριξη.

ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΥΓΙΗΣ αναμέτρηση με τον εαυτό μας, την οποία μπορεί να τροφοδοτεί μόνο η ιστορική μνήμη. Κι επειδή τίποτε δεν διατηρεί καλύτερα την ιστορική μνήμη από τα μνημεία, ο Ερικ Χόνεκερ θα έπρεπε να είχε φανταστεί ότι στο άλλοτε διαιρεμένο Βερολίνο θα μπορούσε να ακουγόταν μια ημέρα το σύνθημα «Σώστε το Τείχος». Το φώναξαν πριν από μερικές ημέρες χιλιάδες κάτοικοι της βερολινέζικης συνοικίας, όπου παραμένει όρθιο το τελευταίο τμήμα του «συνόρου της ντροπής και του θανάτου». Αυτά τα 1.300 μέτρα Τείχους είναι η East Side Gallery, ένα είδος υπαίθριας έκθεσης γκραφίτι. Σε ένα από αυτά απεικονίζεται το θερμό φιλί που είχαν ανταλλάξει το 1979 ο Ερικ Χόνεκερ με τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ. Αυτό το φιλί κινδυνεύει να γίνει συντρίμμια από τις μπουλντόζες μιας κατασκευαστικής εταιρείας που σκοπεύει να χτίσει στα ερείπια της East Side Gallery ένα συγκρότημα με πολυτελείς κατοικίες και γραφεία. Σύμφωνα με την Corriere della Sera, η πλειονότητα των διαδηλωτών είναι νέοι στην ηλικία. Κάποιοι από αυτούς ενδιαφέρονται ενδεχομένως περισσότερο για τη διατήρηση των γκραφίτι από τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Ολοι τους, όμως, θεωρούν αδιανόητο να κατασκευαστούν πολυτελή διαμερίσματα και γραφεία στη γραμμή όπου πέθαιναν άνθρωποι για την ελευθερία τους.

ΠΑΝΩ ΣΕ ΣΥΝΤΡΙΜΜΙΑ χτίστηκε και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Δεν είναι ένα πολυτελές συγκρότημα. Είναι ένα μνημείο, το πρώτο στον κόσμο, που οδηγεί την Ευρώπη στο μέλλον, ένα σύμβολο ενότητας. Αλλά έχει αρχίσει να μη γοητεύει πια. Αντίθετα από τους νεολαίους του Βερολίνου που θέλουν να θυμούνται, οι (μεγαλύτερες σε ηλικία) ευρωπαϊκές ηγεσίες δείχνουν να θέλουν να ξεχάσουν, να κόψουν το νήμα που συνδέει το παρόν με το παρελθόν. Αυτό το νήμα που προσπαθεί να διατηρήσει ακόμη κι ένα περιοδικό, όταν από τα παλιά ψέματα της Ζαν ντ’ Αρκ φτάνει στα σημερινά ψέματα του νεοφιλελευθερισμού.