Διπολισμός τριγωνικού τύπου

Το χειροκρότημα της ξανθιάς κυρίας

Είναι λίγοι. Αρα η συμπεριφορά καθενός και καθεμιάς μπαίνει στο μικροσκόπιο. Ετσι την Τρίτη το βράδυ, στην προ ημερησίας για τα αγροτικά, η Θεοδώρα Τζάκρη εθεάθη να χειροκροτεί τον Βαγγέλη Βενιζέλο. Η κίνηση έγινε αντιληπτή – χωρίς να υπάρξει συνέχεια – από ανθρώπους του προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Και έχει τη σημασία της, καθώς από την ψηφοφορία για το πακέτο μέτρων 13,5 δισ. πέρυσι τον Οκτώβριο και μετά η βουλευτής Πέλλας εμφανίζεται ατίθαση και αριστερόστροφη – αν και χωρίς να έχει βγει ποτέ από τη γραμμή. Το να χτυπάει παλαμάκια ενώ μιλάει ο Βενιζέλος κάτι λέει.

Η αλήθεια είναι ότι ο Βενιζέλος χειροκροτήθηκε όσο ποτέ την Τρίτη. Χειροκροτήθηκε από δικούς του βουλευτές. Χειροκροτήθηκε όμως και από βουλευτές της ΝΔ. Το να βλέπουν οι μεν τους δε να χειροκροτούν είναι αξιοσημείωτο.

Σε ό,τι αφορά τους βουλευτές της συντηρητικής παράταξης, το χειροκρότημα είχε να κάνει με την αντεπίθεση Βενιζέλου κατά του Αλέξη Τσίπρα. Και υποδηλώνει μια δυναμική κατά την οποία οι δύο πτέρυγες του παλαιού δικομματισμού αντιλαμβάνονται ότι οι δεσμοί τους συσφίγγονται. Σε ό,τι αφορά τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, τα παλαμάκια φανερώνουν ότι η κρίση ταυτότητας που έζησε το περασμένο φθινόπωρο το κατεξοχήν κόμμα εξουσίας της Μεταπολίτευσης τερματίστηκε με τη συζήτηση για τη λίστα Λαγκάρντ. Πρώην υπουργός, νυν βουλευτής και παρατηρητής με κοφτερό μάτι, έχει να λέει ότι αυτό έχει να κάνει και με την κακή επίδοση του Αλέξη Τσίπρα.

Ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ είχε τη δεύτερη συνεχόμενη κακή του εμφάνιση στη Βουλή. Η πρώτη ήταν στη συζήτηση για τη λίστα Λαγκάρντ. Αυτό έχει επηρεάσει κάποιους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ που φλέρταραν με την ιδέα μιας προσωπικής μετακίνησης – ή, με λιγότερο ευγενή ορολογία, ενός ρεσάλτου – προς την Κουμουνδούρου.

Η γρήγορη αξιολόγηση είναι ότι ο Τσίπρας δεν έχει – και προς το παρόν δεν δείχνει να αποκτά – ούτε κοινοβουλευτική παιδεία ούτε βαθύτερη γνώση των θεμάτων. Είναι μια αδυναμία που, όταν ήρθε η ώρα για τις δευτερολογίες, έκανε τον Τσίπρα να υστερήσει στη φάση των αρχηγικών συζητήσεων τις οποίες όλοι προσέχουν. Τότε που φαίνονται τα ρεφλέξ και δίνεται η ευκαιρία για ατάκες όχι γραμμένες και έτοιμες από πριν αλλά «ζεστές». Στις δευτερολογίες κερδίζονται οι εντυπώσεις και χτίζονται οι ηγετικές παραστάσεις. Ακόμη και ο στεγνός Σημίτης κοντραριζόταν σκληρά μ’ έναν Καραμανλή που αναψοκοκκίνιζε, ξέροντας ότι είναι η ώρα που θα πρέπει να αποδώσει. Ο Τσίπρας όμως δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα όχι μόνο εκ δεξιών αλλά και εξ αριστερών – να αντιμετωπίσει δηλαδή την κριτική της Αλέκας Παπαρήγα.

Ο άνθρωπος που πετάλωνε τζιτζίκια

Οπως λοιπόν βρήκε πλαφόν στις δημοσκοπήσεις, έτσι και στη Βουλή ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να προχωρήσει πέρα από ένα επίπεδο. Η κοινοβουλευτική ικανότητα του Βενιζέλου – «πεταλώνει τζιτζίκια» λέει γι’ αυτόν ένας βουλευτής όχι αναγκαστικά δικός του – επαναβεβαιώθηκε, λοιπόν. Την ίδια ώρα υπάρχει η εκτίμηση ότι ο Αντώνης Σαμαράς κρατιέται ηθελημένα σ’ ένα θεσμικό πρωθυπουργικό ύψος στην αντιπαράθεσή του με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Αν ο Σαμαράς», λέει έτερος έμπειρος βουλευτής, «ήταν πιο επιθετικός με τον Τσίπρα και τον διέκοπτε ή τον αντιμετώπιζε με όρους προσωπικής απαξίωσης – όπως έκανε, ας πούμε, ο Καραμανλής με τον Παπανδρέου – τότε θα είχαμε αποδόμηση». Αλλά ο επιμερισμός εργασίας θέλει τον Σίμο Κεδίκογλου – από το στενό υπουργικό επιτελείο του Πρωθυπουργού – και τη Συγγρού να έχουν αναλάβει τα «χοντρά» της αντιπαράθεσης με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο Σαμαράς έχει επιλέξει άλλο μήκος κύματος.

ΛΙΜΠΕΡΟ. Η στρατηγική αυτή έχει αφήσει ελεύθερο πολιτικό χώρο στον Βενιζέλο. Διαφορετικά ειπωμένο: έχει δημιουργήσει κενό που η πολιτική, όπως και η φύσις – για να θυμηθεί κανείς μια παλαιότερη διατύπωση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη – το απεχθάνεται. Κυβερνητικός εκπρόσωπος ο Βενιζέλος, βεβαίως, δεν είναι. Εστω κι αν έχει παίξει επιτυχώς τον ρόλο αυτόν το 1993-1995. Αλλά το ρεφλέξ και η πολιτική στρατηγική του ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί παρά να είναι η αντιπαράθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ. Στέλεχος της Ιπποκράτους λέει ότι «χαρακτηριστικό του πνεύματος του Βενιζέλου είναι η αρνητική του αντίδραση ακόμη και έναντι αυτών που υποστηρίζουν ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να κάνει αριστερή στροφή». Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ βλέπει την Κουμουνδούρου ως φυσικό του αντίπαλο – ας μη φθάσουμε να πούμε ως εχθρό – στη φάση αυτή. Ιδιαίτερα κακή είναι η χημεία με τον Τσίπρα, τον οποίο ο Βενιζέλος ούτε εκτιμά ούτε υπολήπτεται. Το δε γεγονός ότι η Κουμουνδούρου επιχείρησε «να τον θάψει ζωντανό», καθώς κινήθηκε με μεθοδολογία πολιτικής εξόντωσης στην υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ, είναι κάτι που ο Βενιζέλος δεν έχει ξεχάσει. Ούτε θα ξεχάσει εύκολα. Ετσι η επίθεση προς τον Τσίπρα δεν είναι κλασική κοινοβουλευτική υπερβολή αλλά γνήσια αντίδραση.

Βιβλικά υπονοούμενα και γαλλική αβρότητα

ΜΕ τον Σαμαρά ο Βενιζέλος έχει πλέον κάτι που μοιάζει με σχέση εμπιστοσύνης. Αντιλαμβάνεται όμως ότι όσο και αν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ έχουν μέτωπο με τον ΣΥΡΙΖΑ, η ταύτιση δεν μπορεί να είναι απόλυτη. Κάποιοι από του βήματος υπαινιγμοί για «τον Σαούλ που έγινε Απόστολος Παύλος μόνο αφού είδε το φως» αφορούν τη μεταστροφή του Σαμαρά, που από σκληρός επικριτής του Μνημονίου το 2010-2011 έγινε σήμερα ένας Πρωθυπουργός που επιμένει απόλυτα στην τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας. Αν ο Βενιζέλος το κάνει αυτό είναι γιατί έχει στον νου του το πολιτικό μέρισμα από τη δικαίωση της οικονομικής πολιτικής. Αυτή δεν επέρχεται μόνο από τη σταθεροποίηση αλλά και από την επιστροφή της οικονομίας στην ανάπτυξη το τελευταίο τρίμηνο του 2013, σύμφωνα με την εκτίμηση που έχει και ο Γιάννης Στουρνάρας. Ο Βενιζέλος θα ήθελε τότε να λάβει υπόψη της η σκεπτόμενη κοινή γνώμη ότι αυτός και το ΠΑΣΟΚ είχαν μπει στην υπόθεση του οικονομικού προγράμματος νωρίτερα από τη ΝΔ.

Ωστόσο και η κριτική έχει τα όριά της. Ιδίως τα διεθνή όριά της. Ο Σαμαράς είναι πρόσωπο που έχει αυτή τη στιγμή τη στήριξη και την εκτίμηση των Ευρωπαίων. Οταν ο Πέερ Στάινμπρουκ, υποψήφιος των Σοσιαλδημοκρατών για την Καγκελαρία του Βερολίνου, πήγε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα, τους μίλησε και για την Ελλάδα. Και τους είπε ότι ο Σαμαράς είναι ένας σοβαρός Πρωθυπουργός που πρέπει να υποστηριχθεί «αν θέλουμε η Ελλάδα να μείνει στον ίσιο δρόμο». Ο Στάινμπρουκ τούς είπε, βεβαίως, ότι στην Αθήνα «είδε και τον Evangelos». Και ο «Evangelos» τα έχει ακούσει όλα αυτά – άλλωστε έχει επαφή και με τους Γερμανούς, που ελέγχουν το ΕΣΚ όπως και τα πάντα στην Ευρώπη, αλλά και με τον Ολάντ, που τον συνάντησε στην Αθήνα. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι, περισσότερο από το ότι ο γάλλος Πρόεδρος δεν συναντήθηκε με τον Τσίπρα, ενόχλησε την Κουμουνδούρου το ραντεβού του Ολάντ με το ΠΑΣΟΚ. Η λεπτομέρεια είναι χαρακτηριστική του σκληρού ανταγωνισμού της Κουμουνδούρου με την Ιπποκράτους. Εν πάση περιπτώσει, για να κλείσει κανείς το θέμα της στήριξης Σαμαρά από τους Ευρωπαίους αξίζει να σημειωθεί ότι σχετική μέριμνα υπήρξε και στο γαλλικό Μέγαρο των Ηλυσίων. Το επιτελείο του Ολάντ ήθελε οπωσδήποτε η συνέντευξη στα «ΝΕΑ», που δόθηκε εν όψει της επίσκεψης στην Αθήνα, να «ντυθεί» με φωτογραφίες που να απεικονίζουν τον γάλλο Πρόεδρο μαζί με τον Σαμαρά.

Οι δύο Ακερμαν και οι… υδατάνθρακες

^«Οταν μιλάει ο Καμμένος ο Τσίπρας δεν σηκώνεται από το έδρανο. Κάθεται στη θέση του και τον ακούει». Οπως πάντα, οι κοινοβουλευτικές συμπεριφορές των αρχηγών έχουν τη σημασία τους. Ολα αυτά ενώ ο Καμμένος μπέρδεψε τους υδατάνθρακες με τους υδρογονάνθρακες και ο Τσίπρας τους δύο Ακερμαν. Ωστόσο, μέσα στην αντάρα της αντιπαράθεσης του Βενιζέλου με τον αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, αλλά και την αιχμηρή τοποθέτηση του Σαμαρά με έμφαση στις επενδύσεις, αυτός που εξαφανίστηκε κοινοβουλευτικά ήταν ο Φώτης Κουβέλης. Δεν είναι τόσο οι ήπιοι τόνοι. Είναι περισσότερο η έλλειψη ρόλου. Η ΔΗΜΑΡ μετέχει στην κυβέρνηση αλλά δεν θέλει ούτε να το πολυχρεώνεται ούτε και να το πολυδιαφημίζει. Το ΠΑΣΟΚ είναι ανταγωνιστής της, αλλά είναι παραπάνω από προφανές ότι η Αγίου Κωνσταντίνου δεν αντιλαμβάνεται στη φάση αυτή την Κουμουνδούρου ως αντίπαλό της. Οι τόνοι έχουν πέσει. Κάτι που κάνει άλλους να υποπτεύονται ότι αυτό γίνεται ώστε να είναι πιο εύκολη μια μελλοντική συνύπαρξη σε κυβέρνηση συνεργασίας της Αριστεράς. Και άλλους να θεωρούν ότι στο ιδιότυπο σχήμα του τριγωνικού διπολισμού (ΝΔ – ΠΑΣΟΚ από τη μία και ΣΥΡΙΖΑ από την άλλη) η ΔΗΜΑΡ θα καταστεί περιττή και ίσως ακόμη και να καταποντιστεί στις επόμενες εκλογές. Είναι ίσως το τίμημα σε μια Βουλή που αν δεν επιτίθεσαι σε κάποιον, δεν υπάρχεις.