Το ιταλικό παράδοξο είναι το εξής: γίνονται σημαντικές εκλογές και το κοινό δείχνει να μην ενδιαφέρεται. Οι αριθμοί στην οικονομία λένε ότι υπάρχει κρίση, αλλά οι Ιταλοί δείχνουν να μην επηρεάζονται. Γιατί;
Οταν ζούσα στη Ρώμη ανακάλυψα ότι υπάρχουν δύο ιταλικές εκφράσεις που είναι σημαντικές για να καταλάβει κανείς την Ιταλία. Η πρώτη είναι «Se non e vero, e ben trovato» ή, σε ελεύθερη μετάφραση, «εάν δεν είναι αλήθεια, θα έπρεπε να είναι». Η γραμμή μεταξύ αλήθειας και ψέματος δεν είναι ευδιάκριτη στην Ιταλία, όπου λείπει η ακρίβεια των Αγγλοσαξόνων. Ουσιαστικά η αλήθεια θυσιάζεται στους βωμούς της ομορφιάς και της φαντασίας. Οι δύσκολες αλήθειες καταστρατηγούνται.
Η δεύτερη έκφραση είναι «Il potere logora chi non ce l'ha» («Η ισχύς φθείρει αυτούς που δεν την έχουν»). Η αγαπημένη αυτή έκφραση του Τζούλιο Αντρεότι λέει πολλά για το πώς οι λαϊκές μάζες ζηλεύουν κατά βάθος τους ισχυρούς.
Μια πόλη σαν τη Ρώμη, που κάποτε ήταν η πρωτεύουσα αυτοκρατορίας, σήμερα ζει έχοντας τριγύρω εντυπωσιακά παλάτια, πολλά από τα οποία έχουν παραχωρηθεί σε φθίνουσες επιχειρήσεις. Ελεύθεροι από κάθε υποχρέωση να κυβερνήσουν τον κόσμο, αλλά ζώντας με μεγαλειώδη αρχιτεκτονικά κατασκευάσματα που θυμίζουν εκείνη την εποχή, oι Ιταλοί φαίνονταν στα μάτια μου ότι είχαν δίκιο που ήταν απαισιόδοξοι για την ανθρώπινη φύση, που πίστευαν μέσα τους ότι όλα περνούν στο τέλος, που γιόρταζαν τις εφήμερες απολαύσεις.
Ο Μπερλουσκόνι - ένας άνθρωπος που λατρεύει την εξουσία- έκανε τα δικά του. Ο πρώην κωμικός Γκρίλο έδωσε τρελές υποσχέσεις για εβδομάδα εργασίας 30 ωρών και κέρδισε την υποστήριξη του 20% των Ιταλών. Η σοβαρή Κεντροαριστερά που αντιπροσωπεύεται από τον Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι και τον απερχόμενο Πρωθυπουργό Μάριο Μόντι υποστήριξε περικοπές και μεταρρυθμίσεις. Το θέαμα, συνολικά, δεν ήταν εποικοδομητικό. Ο πειρασμός να χαρακτηρίσει κανείς την Ιταλία ως μη σοβαρή χώρα είναι πάντα μεγάλος. Το ερώτημα όμως είναι, για ποια Ιταλία μιλάμε; Τη Βόρεια, που είναι πιο σοβαρή, ή τη Νότια, όπου υπάρχει περισσότερο έγκλημα και διαφθορά;
Ενα άλλο ερώτημα είναι: Μήπως η Ιταλία που αγνοεί την κρίση δίνει σε όλους μας ένα μάθημα; Την τελευταία φορά που ήμουν εκεί εντυπωσιάστηκα από έναν διαρκή ανθρωπισμό που σε άλλες πρωτεύουσες, όπως η Νέα Υόρκη και το Λονδίνο, χάνεται όσο μεγαλώνει η πίεση της καθημερινότητας και η ταχύτητα της ζωής. Ο ανθρωπισμός αυτός συμπληρώνεται και από ευελιξία. Ο Μάριο Ντράγκι αποδείχθηκε τόσο επιδέξιος στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ακριβώς λόγω της συναισθηματικής νοημοσύνης που τον διακρίνει.
Μιλούσα τις προάλλες με τον φίλο μου Εντ Βουλιάμι του «Ομπζέρβερ», ο οποίος πήρε πρόσφατα συνέντευξη από τον καταδικασμένο σε ισόβια στην Ιταλία για δολοφονία Ανιέλο Αρίνα. Ηταν δύσκολο, τον ρώτησα, να συναντήσεις τον Αρίνα; «Οχι», μου είπε, «πήγαμε μαζί για ένα ποτό σε τοπικό καφέ της Τοσκάνης όπου κρατείται. Ο Αρίνα έχει δικαίωμα να βγαίνει από τη φυλακή για λίγες ώρες καθημερινά, φτάνει να επιστρέψει πίσω μετά». Γιατί δεν το σκας, τον ρώτησε ο Βουλιάμι. «Εάν έφευγα», απάντησε, «θα κοίταζα φοβισμένος γύρω μου για πάντα... Δεν αισθάνομαι φυλακισμένος επειδή κοιμάμαι στη φυλακή. Ολα είναι στο μυαλό, αυτή η αποκαλούμενη πραγματικότητα, η ελευθερία... και μέσα στο κεφάλι μου είμαι ελεύθερος».
Η πραγματικότητα στην Ιταλία βρίσκεται στο μυαλό. Ενας φυλακισμένος είναι ελεύθερος. Οι εκλογές έρχονται και παρέρχονται. Η ανθρώπινη διαφορετικότητα της Ιταλίας, ευτυχώς, αντέχει.
O Ρότζερ Κόεν είναι αρθρογράφος των «Νιου Γιορκ Τάιμς»
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από