Πέτρος Φασούλας: Ο επίμονος ευρωπαϊστής

Στην κρίση, οι φωνές της διχόνοιας συνήθως πνίγουν τον λόγο της συνεργασίας. Παρά την εθνικιστική ρητορική και τις τάσεις απόσχισης από την ευρωπαϊκή οικογένεια που εκδηλώνονται σε διάφορα Κοινοβούλια, ο επικεφαλής του τμήματος της Ευρωπαϊκής Κίνησης στη Βρετανία πιστεύει ότι το ευρωπαϊκό όραμα δεν έχει χρεοκοπήσει. Η φωνή της σύνεσης όμως δεν είναι τόσο θορυβώδης.

Αν ζούσε σε άλλη εποχή, ας πούμε στα χρόνια που η Ευρώπη ανακάλυπτε την ανάγκη για συμπόρευση βγαίνοντας λαβωμένη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ίσως να ήταν πιο εύκολη η δουλειά του. Σήμερα όμως ο Πέτρος Φασούλας έχει έναν άχαρο ρόλο. Επειτα από δεκαετίες ισορροπίας και ανάπτυξης, η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών διχάζει την Ευρώπη. Από τη μια ο πλούσιος και αδηφάγος – σύμφωνα με τα στερεότυπα – Βορράς. Από την άλλη ο αδικημένος ή και τεμπέλης – πάλι μέσα από το ίδιο κοινότοπο πρίσμα – Νότος. Ως επικεφαλής του τμήματος της Ευρωπαϊκής Κίνησης στη Βρετανία ο 36χρονος Ελληνας καλείται να αμβλύνει αυτές τις διαφορές. Παράλληλα έχει να ξεπεράσει και άλλα εμπόδια. Πρέπει να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα στη Βρετανία όπου ο Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έχει προτείνει δημοψήφισμα για την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Και πρέπει να πείσει για την αξιοπιστία του. Μερίδα της βρετανικής κοινής γνώμης αντιδρά ξενοφοβικά στο άκουσμα της καταγωγής του. «Μα, τι μπορεί να μας πει ένας Ελληνας;» λένε γι’ αυτόν σχολιαστές σε ραδιόφωνα και ιστοσελίδες.

«Περνάμε δύσκολη περίοδο εμείς οι ευρωπαϊστές. Είναι εύκολο για τους δημαγωγούς να επιρρίπτουν ευθύνες και δικαιολογημένα ο κόσμος αγανακτεί», λέει ο Πέτρος Φασούλας σε τηλεφωνική μας συνομιλία. «Είναι υποχρέωσή μας όμως να δουλέψουμε συνολικά». Ακόμα κι αν εργάζεται στο βρετανικό τμήμα, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Αλλωστε έχει κληθεί αρκετές φορές στη βρετανική τηλεόραση ως έλληνας σχολιαστής. Με καθαρή άρθρωση, αλλά όχι βρετανική προφορά, υποστηρίζει τις θέσεις του με ατσάλινη ηρεμία. Αν τον δεις, φαίνεται σίγουρος για ό,τι λέει. Και σε κάποια θέματα από τον τόνο της φωνής του μοιάζει να μη σηκώνει αντίρρηση. Οπως όταν τονίζει ότι «το μέλλον της Ελλάδας είναι στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Κανείς δεν μπορεί να παίζει πόκερ με αυτό».

ΙΔΡΥΤΗΣ Ο ΤΣΟΡΤΣΙΛ. Η μη κερδοσκοπική οργάνωση Ευρωπαϊκή Κίνηση ιδρύθηκε το 1948 από τον Ουίστον Τσόρτσιλ στη Χάγη. Σκοπός της είναι να υποστηρίξει «το όραμα και την ανάγκη για μια δημοκρατική, ενωμένη, ομόσπονδη Ευρώπη». Στην Ελλάδα, αφού έσπασε ο γύψος της δικτατορίας, χρειάστηκαν 19 χρόνια για να συσταθεί αντίστοιχο παράρτημα. Ολα αυτά τα χρόνια οι οργανώσεις που θα συμμετείχαν στο σχήμα δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια κοινή πλατφόρμα εκπροσώπησης. Στην ουσία η Ευρωπαϊκή Κίνηση απαρτίζεται από λομπίστες που προωθούν την ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε επίπεδο εθνικών Κοινοβουλίων, αλλά και στις Βρυξέλλες. Εμφανίζονται συχνά στον Τύπο ως πολιτικοί αναλυτές. Διοργανώνουν συνέδρια και ενημερώνουν επιχειρήσεις για τα οφέλη και τις ευκαιρίες επένδυσης στην Ευρώπη. Τα έσοδα της οργάνωσης προέρχονται μόνο από συνδρομές και δωρεές ιδιωτών. Οχι, όπως διευκρινίζουν οι αρμόδιοι, από πολιτικά κόμματα ή την Ευρωπαϊκή Ενωση. Και τα μέλη του παραρτήματος στην Ελλάδα ξεκαθαρίζουν ότι δεν έχουν λάβει ποτέ χρήματα από το κονδύλι του υπουργείου Εξωτερικών για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Για τον Φασούλα, η Ευρωπαϊκή Κίνηση δεν είναι ένας απλός εργοδότης. Η ευρωπαϊκή πολιτική και η διαδικασία της ολοκλήρωσης τον είχαν γοητεύσει από τα μαθητικά του χρόνια. «Θεωρώ τον εαυτό μου Ελληνα και Ευρωπαίο», λέει. Η μητέρα του κατάγεται από τη Ζάκυνθο. Ο πατέρας του, Λαρισαίος στην καταγωγή, ήταν αξιωματικός του Πυροβολικού και λόγω του επαγγέλματός του η οικογένεια άλλαζε συχνά πόλεις ανά την Ελλάδα. Ο Πέτρος Φασούλας γεννήθηκε στο Διδυμότειχο. Μόλις τελείωσε το λύκειο έφυγε για σπουδές στο εξωτερικό κι έκτοτε δεν επέστρεψε. Εκτιμούσε ότι στη Βρετανία θα διευρύνονταν οι ορίζοντές του. Σπούδασε στο Τμήμα Διεθνούς Πολιτικής του Πανεπιστημίου Αμπερίστγουιθ και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό του στη London School of Economics.

Η καριέρα τον κράτησε στο εξωτερικό. Εργάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια ως σύμβουλος στη Βρετανία. Θα μπορούσε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Αλλωστε και η χώρα μας κατά καιρούς – και ακόμη περισσότερο τα τελευταία χρόνια – περνάει κρίσεις ευρωπαϊκής ταυτότητας. Προτίμησε όμως να εστιάσει τις προσπάθειές του στο Λονδίνο. Ηθελε να αντικρούσει τις εθνικιστικές τάσεις στη Βρετανία που προσπαθούν να παρασύρουν τη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης.

ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΜΕΡΝΤΟΚ. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του δεν μοιράζονται ισόποσα στα βρετανικά μέσα. Οι θέσεις του σπάνια ακούγονται στον όμιλο του Ρούπερτ Μέρντοκ. Ο Φασούλας θεωρεί ότι αποκλείεται ή δεν προσεγγίζεται συχνά από τις εφημερίδες «London Times» και «Sun», αλλά και από το τηλεοπτικό δίκτυο Sky News. Κύριος λόγος, σύμφωνα με τον ίδιον, είναι ότι η ΕΕ χτυπά τα μονοπώλια και απειλεί μεγιστάνες όπως ο Μέρντοκ. «Οι αντιευρωπαϊστές θεωρούν ότι μπορούν να χειριστούν πιο εύκολα μεμονωμένες κυβερνήσεις παρά έναν συνασπισμό», παρατηρεί ο Φασούλας.

Τα τελευταία 30 χρόνια η συζήτηση για την ευρωπαϊκή πορεία της Βρετανίας ήταν μονοδιάστατη. Ακούγονταν κυρίως εθνικιστικές έως και ακροδεξιές φωνές. Τον Μάιο του 2012 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι 50% των πολιτών ήθελαν να αποχωρήσει η χώρα τους από την ΕΕ και μόλις το 25% προτιμούσαν την παραμονή. Τελευταία το κλίμα φαίνεται να αλλάζει, αφού το 40% θέλει να μείνει εντός Ενωσης και το 36% επιλέγει την αποχώρηση.

Παρά τις προσπάθειες που κάνει υπέρ της ολοκλήρωσης, ο Φασούλας αναγνωρίζει ατέλειες και πολιτικά λάθη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Πιστεύει ότι το κοινό νόμισμα ήταν «μια καλή ιδέα, αλλά στη δομή υπάρχουν αρκετές ελλείψεις καθώς ο τρόπος διαχείρισης του νομίσματος είναι διακρατικός και όχι υπερεθνικός». Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κακώς «δεν έλεγε στα κράτη ότι δανείζονται πέρα από τις δυνατότητές τους». Ακόμα και η αιμορραγία ταλέντων τον προβληματίζει. Αν και θεωρεί ότι τα σύνορα εντός της Ευρώπης πρέπει να είναι ανοιχτά, ανησυχεί που τόσοι πολλοί Ελληνες εγκαταλείπουν την πατρίδα τους για να αναζητήσουν δουλειά στο εξωτερικό. Και ο ίδιος ακολούθησε τον δρόμο της ξενιτιάς, αλλά αναγνωρίζει ότι κάθε χώρα πρέπει να βρίσκει τρόπους να κρατά κοντά της τους νέους. Αλλωστε σε αυτούς μπορεί να βασίσει την ανάπτυξή της.