μουσική και τα ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη είναι καταπληκτικά. Συγκινεί την καρδιά τόσο που σε κάνει να θέλεις να είχαν σήμερα οι Ελληνες πιο πολλά χρήματα και λιγότερα οικονομικά προβλήματα». Ο Οτφριντ Φίσερ είναι ένας από τους κορυφαίους κωμικούς και ηθοποιούς «καμπαρέ» της Γερμανίας και με αιφνιδίασε με τη δική του λοξή οπτική, τις σκόρπιες ελληνικές λέξεις που πετούσε και την αγάπη του για την ελληνική ποίηση – μου δήλωσε ενθουσιασμένος και με τον Νίκο Καββαδία.
Ο Φίσερ θυμίζει τον Μπένι Χιλ, είναι πανύψηλος, θηριώδης και στεκόταν στο φουαγέ τρώγοντας σάντουιτς στο διάλειμμα του «Kavafis Project» στη Φιλαρμονική του Μονάχου (Philharmonie im Gasteig). Ενα συμφωνικό εγχείρημα πάνω στην ποίηση του Καβάφη με ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα. Ενα συμφωνικό έργο – αλλά με εμφανή ελληνοκεντρική και έθνικ πινελιά – που συνέθεσε ο Αλέξανδρος Καρόζας και με αυτήν τη μορφή παρουσιάστηκε το βράδυ του Σαββάτου σε έναν κατάμεστο ιστορικό χώρο.
Ηταν λίγο μετά τις 20.30 όταν η αίθουσα της Φιλαρμονικής του Μονάχου είχε ήδη γεμίσει. Υπήρχαν στιγμές που ένιωθα πως καθόμουν σε αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής λόγω των ελληνικών που άκουγα τριγύρω. Τρεις γενιές ελλήνων μεταναστών ήταν γύρω μου. Η πρώτη και η δεύτερη μεταπολεμική γενιά των γκασταρμπάιτερ αλλά και οι πιο πρόσφατοι μετανάστες, «προλετάριοι με διδακτορικά», όπως μου είπε χαμογελώντας ένας κομψός εξηντάρης. Η αίθουσα όμως είχε και εκατοντάδες Γερμανούς που δείχνουν να «ψάχνουν» τον Καβάφη – που παρεμπιπτόντως προσφάτως μεταφράστηκε και στα κινεζικά. «Δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να ακούσουμε έναν Νταλάρα να ερμηνεύει Καβάφη» σημείωσε ο Ιορδάνης Φωτιάδης που καθόταν σχεδόν δίπλα μου και έδειχνε χαρούμενος για τη βραδιά. Ο ίδιος, ασχολείται με ανακαινίσεις σπιτιών, μένει τα τελευταία εννιά χρόνια στο Μόναχο, αν και είναι μετανάστης εκεί σχεδόν είκοσι τρία. Το Μόναχο έχει σήμερα 27.000 Ελληνες, στου οποίους προστέθηκαν κάπου 3.000 μετά την έναρξη της δικής μας κρίσης. «Υπήρχε ένα φορτισμένο κλίμα εναντίον της Ελλάδας που δείχνει πια να μαλακώνει» συμπλήρωσε ο κ. Φωτιάδης.
Οι 2.500 θεατές αψήφησαν τις χαμηλές θερμοκρασίες και το μποτιλιάρισμα στους δρόμους του Μονάχου που προκάλεσε η 49η Διάσκεψη Ασφάλειας με τη συμμετοχή και του υπουργού Εξωτερικών Δημήτρη Αβραμόπουλου. Παρατηρώντας το κοινό διέκρινες δύο μεγάλες κατηγορίες: ήταν εκείνοι που έχουν εντάξει τη συμφωνική μουσική στην εβδομαδιαία έξοδό τους. Με λίγα λόγια, η κουλτούρα της καθημερινότητας του μέσου Γερμανού που κατοικεί στο Μόναχο περιλαμβάνει τα κονσέρτα της Φιλαρμονικής της πόλης, εκεί στην περιοχή του Γκαστάιγκ. Ηταν όμως και ένα συμπαγές κομμάτι Ελλήνων της Γερμανίας που με συγκίνηση πέρναγαν την πόρτα της Φιλαρμονικής και άφηναν τα παλτά τους σε μια από τις απέραντες γκαρνταρόμπες των τεσσάρων ορόφων.
«Οταν το 2011 παρουσιάσαμε το πρότζεκτ πάνω στην ποίηση του Καβάφη στη Βιέννη, είχαν αρχίσει οι πρώτοι προβληματισμοί για το τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Κάτι φίλοι που παίζουν ρεμπέτικα στην Ολλανδία μάς έλεγαν ταυτόχρονα “μακάρι να μην την πληρώσουν οι μικρές χώρες”. Με φόβιζε από τότε ένα αίσθημα ανθρωποφαγίας που μεγάλωνε. Σήμερα νομίζω πως αρκεί να κάνουμε όλοι αυτό που ξέρουμε καλά. Η Ελλάδα δεν έχει μόνο το πρόσωπο που τη λοιδορούν» σημείωσε στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Νταλάρας.
Μια Ελληνίδα στο σαντούρι
Μοναδική ελληνική παρουσία στην ορχήστρα ήταν η νεαρή σαντουρίστρια Στέλλα Βαλάση, μαθήτρια του Ανδρέα Κατσιγιάννη της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας. Οπως εξήγησε ο Γιώργος Νταλάρας, «ήθελα το σαντούρι ενταγμένο στο συμφωνικό σύνολο για να αποτυπώνεται το μεσογειακό κλίμα του Καβάφη».